Την ανάγκη μιας νέας πολιτικής πρωτοβουλίας για την ανασυγκρότηση του προοδευτικού και αριστερού χώρου στην Ελλάδα υπογραμμίζουν σε κοινή τους πρόταση οι Αντώνης Κοτσακάς, Διονύσης Τεμπονέρας και Χάρης Τσιόκας.
Στο κείμενό τους περιγράφουν το πολιτικό και κοινωνικό αδιέξοδο που, κατά την εκτίμησή τους, χαρακτηρίζει σήμερα τον χώρο της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς, ενώ προτείνουν μια διαδικασία σύνθεσης ιδεών και πολιτικών ρευμάτων με στόχο τη διαμόρφωση εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης.
Η κοινωνική κόπωση και η κρίση πολιτικής κατανόησης
Οι τρεις συντάκτες επισημαίνουν ότι ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας δυσκολεύεται να κατανοήσει τις διεργασίες που συντελούνται στα κόμματα του προοδευτικού χώρου. Η υπερπληθώρα πληροφοριών, σε συνδυασμό με τη λειτουργία των σύγχρονων ψηφιακών μέσων, δημιουργεί σύγχυση και αποστασιοποίηση από την πολιτική.
Σύμφωνα με την ανάλυσή τους, το σημερινό κοινωνικό περιβάλλον μετατρέπει τον πολίτη κυρίως σε παραγωγό, καταναλωτή και δανειολήπτη, περιορίζοντας την ενεργή συμμετοχή του στη δημόσια ζωή. Το αποτέλεσμα είναι η ενίσχυση μιας κουλτούρας επιβίωσης και η αποδυνάμωση των συλλογικών αξιών και της πολιτικής συμμετοχής.
Ο «μεσαίος χώρος» και η κρίση των μεσαίων στρωμάτων
Σημαντικό μέρος της πρότασης αφορά τον λεγόμενο «μεσαίο χώρο». Οι συντάκτες υποστηρίζουν ότι στην πραγματικότητα πρόκειται κυρίως για τα μεσαία κοινωνικά στρώματα, τα οποία ορίζονται από την επαγγελματική τους δραστηριότητα και το οικονομικό τους επίπεδο.
Κατά την εκτίμησή τους, τα στρώματα αυτά βρίσκονται σήμερα σε συνθήκες πίεσης και ανασφάλειας. Παράλληλα, σημειώνουν ότι τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκε και ένα ρεύμα «ακραίου κέντρου», το οποίο συγκροτήθηκε ως αντίδραση απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ και πολιτικά κατευθύνθηκε προς τη στήριξη του Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ωστόσο, εκτιμούν ότι το πολυπληθέστερο τμήμα των μεσαίων στρωμάτων εξακολουθεί να αναζητά μια προοδευτική προοπτική διακυβέρνησης.
Σύνθεση ιδεών στον προοδευτικό χώρο
Η πρόταση περιγράφει τρία βασικά ιδεολογικά ρεύματα που διατρέχουν τον προοδευτικό χώρο:
τη ριζοσπαστική δημοκρατική Αριστερά, τον δημοκρατικό σοσιαλισμό –με στοιχεία της σοσιαλδημοκρατίας– και την πολιτική οικολογία.
Κατά τους συντάκτες, η σύνθεση αυτών των ρευμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει στη διαμόρφωση μιας ενιαίας εναλλακτικής πρότασης για τη διακυβέρνηση της χώρας. Παράλληλα αναγνωρίζουν την ύπαρξη του κομμουνιστικού ρεύματος, το οποίο συνδέεται με το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι ακολουθεί αυτόνομη πολιτική πορεία.
Οι προϋποθέσεις για μια νέα πολιτική πρωτοβουλία
Το κείμενο προτείνει τρεις βασικούς άξονες για την ανασυγκρότηση του χώρου:
Συλλογικό πολιτικό υποκείμενο: Η δημιουργία ενός νέου σχήματος που θα απευθύνεται ευρύτερα στην κοινωνία και ιδιαίτερα στους πολίτες που απέχουν από τις εκλογές. Οι συντάκτες τονίζουν ότι η αποχή που φτάνει σε υψηλά επίπεδα συνιστά ζήτημα δημοκρατίας και ότι η μείωσή της θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τους πολιτικούς συσχετισμούς.
Διακήρυξη αρχών: Προτείνεται ένα νέο ιδρυτικό κείμενο με οραματικό χαρακτήρα, αντίστοιχο σε πολιτικό συμβολισμό με τη διακήρυξη της Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη, το οποίο θα καθορίζει αξίες, κοινωνικές συμμαχίες και στρατηγικούς στόχους.
Εναλλακτικό μοντέλο διακυβέρνησης: Η πρόταση δίνει έμφαση στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου πολιτικού σχεδίου που θα υπερβαίνει τη λογική της απλής διαχειριστικής βελτίωσης. Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνεται η έντονη οικονομική ανισότητα, με μικρό ποσοστό του πληθυσμού να συγκεντρώνει μεγάλο μέρος των καταθέσεων, ενώ σημαντικό τμήμα της κοινωνίας βρίσκεται σε οικονομική αδυναμία.
Νέες κοινωνικές και πολιτικές διαιρέσεις
Στο κείμενο γίνεται επίσης αναφορά στις νέες μεγάλες προκλήσεις που διαμορφώνουν τις σύγχρονες πολιτικές συγκρούσεις: την τεχνολογική μετάβαση, την τεχνητή νοημοσύνη, την περιβαλλοντική κρίση, την επισφαλή εργασία, την εμπορευματοποίηση των δημόσιων αγαθών και τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Οι συντάκτες εκτιμούν ότι μια ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση πρέπει να δώσει απαντήσεις σε αυτές τις νέες διαιρετικές τομές και να δημιουργήσει προοπτική και ελπίδα απέναντι στην κοινωνική ανασφάλεια.
Έκκληση για κοινή πολιτική πρωτοβουλία
Η πρόταση καταλήγει με έκκληση για μια ευρύτερη πολιτική πρωτοβουλία που θα δώσει έκφραση στην κοινωνική δυσαρέσκεια και θα επαναφέρει την πολιτική συμμετοχή.
Όπως τονίζουν οι τρεις συντάκτες, προϋπόθεση για να υπάρξει προοπτική είναι η υπέρβαση των προσωπικών στρατηγικών και η προσαρμογή των επιμέρους φιλοδοξιών στις ανάγκες της συγκυρίας.
