Με την κατάταξη της Α’ ΕΣΣΟ 2026, από 24 έως 27 Φεβρουαρίου, εγκαινιάζεται ένα νέο μοντέλο στρατιωτικής θητείας στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας το εντάσσει στον πυρήνα της μεταρρυθμιστικής «Ατζέντας 2030» και το παρουσιάζει ως τομή που μετασχηματίζει τη θητεία από υποχρέωση χαμηλής απόδοσης σε περίοδο ουσιαστικής εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και επιχειρησιακής ετοιμότητας. Πίσω από τις αλλαγές βρίσκεται μια ευρύτερη αναπροσαρμογή: η γεωπολιτική αστάθεια, η εμπειρία των πρόσφατων πολέμων, η είσοδος των drones και της κυβερνοασφάλειας στο πεδίο μάχης, αλλά και η ανάγκη η εφεδρεία να αποτελεί πραγματικό πολλαπλασιαστή ισχύος.
Γιατί αλλάζει τώρα η στρατιωτική θητεία;
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει τοποθετήσει τη νέα θητεία στον κεντρικό άξονα της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030». Το σκεπτικό της πολιτικής ηγεσίας βασίζεται σε τρεις άξονες.
Πρώτον, το επιχειρησιακό περιβάλλον έχει μεταβληθεί ριζικά. Οι πρόσφατες συρράξεις ανέδειξαν την καθοριστική σημασία των μη επανδρωμένων συστημάτων, της διασύνδεσης πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, της κυβερνοάμυνας και της ταχύτητας λήψης αποφάσεων. Ο παραδοσιακός στρατιώτης που εκπαιδεύεται αποκλειστικά σε βασικές δεξιότητες πεζικού δεν επαρκεί.
Δεύτερον, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή υψηλής γεωπολιτικής έντασης. Η Θράκη και το Ανατολικό Αιγαίο αποτελούν ζώνες αυξημένης επιχειρησιακής σημασίας. Η ενίσχυση της ετοιμότητας σε αυτές τις περιοχές αποτελεί ρητή προτεραιότητα του νέου μοντέλου.
Τρίτον, η κοινωνική διάσταση της θητείας τίθεται στο προσκήνιο. Το υπουργείο επιδιώκει η υποχρεωτική στράτευση να επιστρέφει στην κοινωνία έναν νέο με πιστοποιημένες δεξιότητες, χρήσιμες στην αγορά εργασίας, και όχι απλώς έναν έφεδρο με τυπική εκπαίδευση.
Ποια είναι η φιλοσοφία του νέου μοντέλου;
Η κεντρική ιδέα συνοψίζεται σε μια διπλή ταυτότητα: «ικανός μαχητής για την εφεδρεία – καταρτισμένος πολίτης για την κοινωνία». Οι πηγές του υπουργείου μιλούν για μετάβαση σε μια θητεία με ουσία και αξία.
Αυτό σημαίνει τρία πράγματα στην πράξη:
- Πλήρης επιχειρησιακή εκπαίδευση με αυξημένες απαιτήσεις.
- Απόκτηση οριζόντιων δεξιοτήτων ζωής.
- Δυνατότητα εξειδίκευσης με πιστοποίηση.
Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να απαντήσει σε ένα διαχρονικό πρόβλημα: τη διάχυτη αίσθηση ότι η θητεία λειτουργεί συχνά ως περίοδος χαμηλής αξιοποίησης χρόνου. Με την ενίσχυση της πρακτικής εκπαίδευσης, την αύξηση των βολών και των ασκήσεων και την ένταξη νέων αντικειμένων, το υπουργείο επιδιώκει να αλλάξει το ισοζύγιο εμπειρίας.
Τι αλλάζει στις ΕΣΣΟ και στη δομή κατάταξης;
Από το 2026 οι ΕΣΣΟ μειώνονται από έξι σε τέσσερις ετησίως: Φεβρουάριο, Μάιο, Αύγουστο και Νοέμβριο. Η συγκέντρωση των κατατάξεων σε λιγότερους κύκλους επιτρέπει καλύτερο σχεδιασμό εκπαίδευσης και ομογενοποίηση τμημάτων.
Το σύνολο των στρατευσίμων κατατάσσεται πλέον στον Στρατό Ξηράς. Μετατάξεις στην Πολεμική Αεροπορία και στο Πολεμικό Ναυτικό θα γίνονται μόνο για όσους διαθέτουν εξειδικευμένα επαγγελματικά προσόντα. Η επιλογή αυτή ενισχύει τη συνοχή της βασικής εκπαίδευσης και απλοποιεί τη διοικητική διαχείριση.
Οι στρατεύσιμοι θα κατανέμονται σε 13 Κέντρα Εκπαίδευσης. Το πρώτο στάδιο εκπαίδευσης διεξάγεται αποκλειστικά εκεί, πριν από οποιαδήποτε τοποθέτηση σε μονάδες.
Πόσο διαρκεί πλέον η θητεία;
Η βασική διάρκεια παραμένει στους 12 μήνες. Εξαίρεση αποτελούν:
- Όσοι κατατάσσονται ως πρότακτοι ή πρωτόκλητοι.
- Όσοι επιλεγούν ή επιλέξουν να υπηρετήσουν σε Θράκη, νησιά Ανατολικού Αιγαίου, στην ΕΛΔΥΚ ή στον Λόχο Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς.
Για αυτούς η θητεία διαμορφώνεται στους 9 μήνες. Η επιλογή αυτή συνδέεται με την ενίσχυση κρίσιμων περιοχών και συμβολικών μονάδων.
Πώς αναδιαμορφώνεται η βασική εκπαίδευση των 10 εβδομάδων;
Η βασική εκπαίδευση επεκτείνεται σε 10 εβδομάδες και περιλαμβάνει δύο υποφάσεις: την αρχική εκπαίδευση και την εκπαίδευση μαχητή.
Η πρακτική εκπαίδευση αυξάνεται σημαντικά. Πολλαπλασιάζονται οι βολές, εισάγεται νυχτερινή βολή, βολή πιστολίου και ρίψη εκπαιδευτικής χειροβομβίδας. Οι πορείες και οι ασκήσεις μικρών ομάδων ενισχύονται, ενώ εντάσσονται συνδυαστικές δραστηριότητες αυξανόμενης δυσκολίας, όπως πορεία και βολή, νυχτερινή πορεία με διανυκτέρευση στο ύπαιθρο.
Η στόχευση είναι σαφής: ο οπλίτης να αποκτά πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα και αντοχή σε σύνθετα σενάρια.
Ποιες «οριζόντιες δεξιότητες» εισάγονται;
Η νέα θητεία περιλαμβάνει εκπαίδευση σε Α’ Βοήθειες, πυροπροστασία και περιβαλλοντική εκπαίδευση. Πρόκειται για δεξιότητες που υπερβαίνουν το στενά στρατιωτικό πλαίσιο.
Η εκπαίδευση στις Α’ Βοήθειες αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή φυσικών καταστροφών και ακραίων καιρικών φαινομένων. Η γνώση βασικών πρωτοκόλλων αντιμετώπισης τραυματισμών ή πυρκαγιών ενισχύει τη συλλογική ανθεκτικότητα.
Με αυτό τον τρόπο η θητεία διασυνδέεται με την πολιτική προστασία και την κοινωνική συνεισφορά.
Πώς εντάσσονται τα drones στη βασική εκπαίδευση;
Η εκπαίδευση στα Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών εισάγεται για πρώτη φορά ως οργανικό τμήμα της βασικής εκπαίδευσης. Περιλαμβάνει θεωρητικό σκέλος, μεθόδους ανίχνευσης και αντιμετώπισης, καθώς και πρακτική εξάσκηση σε εξομοιωτή με σενάρια αυξανόμενης δυσκολίας.
Όσοι ολοκληρώνουν επιτυχώς τα βασικά σενάρια υποβάλλονται σε τελική δοκιμασία σε εκπαιδευτικό σύστημα. Οι επιτυχόντες παρακολουθούν επιπλέον εκπαίδευση δύο εβδομάδων, αποκτούν δεξιότητα χειριστή και φέρουν ειδικό διακριτικό σήμα.
Η επιλογή αυτή αποτυπώνει τη μετατόπιση του πεδίου μάχης προς τα μη επανδρωμένα μέσα και τη σημασία της τεχνολογικής επάρκειας.
Τι περιλαμβάνει η ειδική εκπαίδευση των 4 εβδομάδων;
Μετά τη βασική φάση, οι οπλίτες εισέρχονται στη δεύτερη φάση ειδικής εκπαίδευσης, διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων. Η εκπαίδευση πραγματοποιείται σε Μονάδες Εκπαίδευσης Ειδικοτήτων, σε Σχολές και σε Κέντρα Δια Βίου Μάθησης.
Οι 46 κύριες ειδικότητες ομαδοποιούνται σε 19 εκπαιδευτικές ειδικότητες, με κατάργηση όσων δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Παράλληλα, ξεκινά πιλοτικά η εφαρμογή προγραμμάτων πιστοποιημένης εξειδίκευσης σε ΚΔΒΜ. Για την Α’ ΕΣΣΟ προβλέπονται:
- Χειριστής Μηχανημάτων
- Ναυαγοσώστης – Αυτοδύτης
- Οπλουργός
- Χειριστής Drone
- Ειδικό πρόγραμμα Κυβερνοασφάλειας στη Σχολή Προγραμματιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών
Η κυβερνοασφάλεια εντάσσεται έτσι θεσμικά στη θητεία, αναγνωρίζοντας ότι ο κυβερνοχώρος αποτελεί πεδίο επιχειρήσεων.
Πώς γίνεται η τοποθέτηση σε επιχειρησιακές μονάδες;
Μετά την ολοκλήρωση της βασικής και ειδικής εκπαίδευσης, οι οπλίτες τοποθετούνται σε Μονάδες Επιχειρησιακής Ετοιμότητας. Προτεραιότητα δίνεται στη Θράκη και στο Ανατολικό Αιγαίο, όπου κατευθύνεται το 70% των οπλιτών.
Η τοποθέτηση γίνεται με σύστημα μοριοδότησης που λαμβάνει υπόψη γνώσεις, δεξιότητες και εντοπιότητα. Μετά τη συμπλήρωση έξι μηνών, προβλέπεται δυνατότητα τακτικής μετάθεσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ανάλογα με τη διάρκεια θητείας.
Η διαδικασία επιδιώκει διαφάνεια και αντιστοίχιση δεξιοτήτων με επιχειρησιακές ανάγκες.
Τι αλλάζει στη μηνιαία αποζημίωση;
Η μηνιαία αποζημίωση αυξάνεται δραστικά. Από 8,80 ευρώ, οι οπλίτες θα λαμβάνουν:
- 100 ευρώ στην παραμεθόριο.
- 50 ευρώ στην ενδοχώρα.
Τα τέκνα πολύτεκνων οικογενειών θα λαμβάνουν 150 ευρώ, οι οπλίτες γονείς 150 ευρώ για ένα τέκνο και 200 για δύο, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε επιπλέον. Οι άγαμοι ορφανοί και από τους δύο γονείς θα λαμβάνουν 200 ευρώ.
Η αύξηση αυτή αναγνωρίζει το πραγματικό κόστος υπηρεσίας και ενισχύει την κοινωνική δικαιοσύνη της θητείας.
Πώς αναβαθμίζεται το συσσίτιο;
Το αντίτιμο της τροφοδοτικής μερίδας αυξάνεται από 4,50 σε 6,40 ευρώ. Το νέο διατροφολόγιο εναρμονίζεται με σύγχρονα διατροφικά πρότυπα, εμπλουτίζεται με νέα είδη και επιτρέπει εξατομικευμένες μερίδες.
Η ποιοτική αναβάθμιση του συσσιτίου συνδέεται με τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες της εντατικής εκπαίδευσης.
Ποια είναι η ευρύτερη εικόνα;
Η νέα στρατιωτική θητεία συνιστά συνολική αναδιάρθρωση και όχι απλή τροποποίηση. Επεκτείνει τη βασική εκπαίδευση, ενισχύει τη ρεαλιστική επιχειρησιακή προετοιμασία, εισάγει τεχνολογικές δεξιότητες, θεσμοθετεί πιστοποιημένη κατάρτιση και βελτιώνει τις οικονομικές και διατροφικές συνθήκες.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά την εφαρμογή. Η επιτυχία θα κριθεί από την ποιότητα υλοποίησης, τη διαθεσιμότητα εκπαιδευτών και μέσων, τη διαφάνεια στις τοποθετήσεις και τη συνέπεια στην πιστοποίηση δεξιοτήτων.
Η Α’ ΕΣΣΟ 2026 λειτουργεί ως δοκιμαστικός σταθμός. Αν το εγχείρημα επιτύχει, η Ελλάδα θα διαθέτει μια εφεδρεία με ουσιαστική εκπαίδευση και νέους πολίτες με προστιθέμενη αξία. Σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια και η τεχνολογία διασταυρώνονται, η στρατιωτική θητεία επιχειρεί να αποκτήσει νέο περιεχόμενο και ρόλο στον εθνικό σχεδιασμό.
