Πληροφορίες από μεγάλα αμερικανικά δίκτυα μεταδίδουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν ακόμη και εντός του σαββατοκύριακου.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι σκληρές αμερικανικές απαιτήσεις και η πρωτοφανής κινητοποίηση στρατιωτικών δυνάμεων συνθέτουν ένα σκηνικό που θυμίζει επικίνδυνα άλλες εποχές γεωπολιτικής οριακής έντασης.
Το τελεσίγραφο της Ουάσιγκτον και οι όροι που αλλάζουν το παιχνίδι
Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιοποίησε ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Σωτήρης Ρούσσος, επικαλούμενος δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας Maariv, οι Ηνωμένες Πολιτείες αξιώνουν από την Τεχεράνη πλήρη αποδόμηση του βαλλιστικού της οπλοστασίου, τερματισμό του πυραυλικού της προγράμματος και διακοπή κάθε στήριξης προς τη Χεζμπολάχ, τη Χαμάς και τους Χούθι.
Οι απαιτήσεις αυτές προσομοιάζουν σε όρους που συνήθως επιβάλλονται σε ηττημένα κράτη μετά από στρατιωτική σύγκρουση. Στο διπλωματικό επίπεδο, ελάχιστοι θεωρούν ρεαλιστικό ένα τέτοιο πακέτο υποχωρήσεων χωρίς προηγούμενη στρατιωτική κλιμάκωση.
Η ρητορική περί «δυτικών αξιών» και η στρατιωτική συγκέντρωση
Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι η διεθνής τάξη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε διπλωματικές διατυπώσεις όταν, όπως είπε, απειλείται η ασφάλεια των πολιτών και η παγκόσμια σταθερότητα. Η παρέμβασή του ερμηνεύτηκε ως σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί στο τραπέζι όλα τα ενδεχόμενα.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει δύο αεροπλανοφόρα στην ευρύτερη περιοχή, κίνηση που συνιστά ασυνήθιστα υψηλή συγκέντρωση ισχύος. Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιου μεγέθους ανάπτυξη δυνάμεων σπάνια περιορίζεται σε συμβολική πίεση.
Οι επιφυλάξεις των αραβικών κρατών και ο παράγοντας του πετρελαίου
Χώρες της περιοχής που διατηρούν συμμαχικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον εκφράζουν ανησυχία για τις επιπτώσεις μιας πολεμικής αναμέτρησης στις αγορές ενέργειας και στη σταθερότητα των θαλάσσιων οδών. Το ενδεχόμενο διαταραχής της ροής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, με δεδομένη τη σημασία των εξαγωγών για την παγκόσμια οικονομία.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο οι περιφερειακοί εταίροι των ΗΠΑ μπορούν να επηρεάσουν τις τελικές αποφάσεις της Ουάσιγκτον, εφόσον αυτή επιλέξει την οδό της στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Κίνα, Ρωσία και τα Στενά του Ορμούζ
Στο μεταξύ, πληροφορίες για αυξημένη στρατιωτική συνεργασία της Τεχεράνης με το Κίνα και τη Ρωσία ενισχύουν το γεωπολιτικό βάρος της κρίσης. Παρότι αμερικανικές πηγές διέψευσαν αναφορές περί μαζικών αποστολών κινεζικού πολεμικού υλικού στο Ιράν, επιβεβαιώθηκε η διεξαγωγή κοινής στρατιωτικής άσκησης στα Στενά του Ορμούζ.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος αποτελεί στρατηγικό κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Η ταυτόχρονη κινητοποίηση ΗΠΑ από τη μία πλευρά και Ιράν–Κίνας–Ρωσίας από την άλλη δημιουργεί ένα σκηνικό ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων με σαφείς προεκτάσεις.
Ιστορικοί παραλληλισμοί και πολιτικές αντιδράσεις
Ορισμένοι αναλυτές βλέπουν αναλογίες με την ατμόσφαιρα που επικρατούσε πριν από την Κρίση των Πυραύλων της Κούβας, όταν οι κινήσεις στρατιωτικής αποτροπής έφεραν τον κόσμο ένα βήμα πριν από πυρηνική αντιπαράθεση. Η διαφορά σήμερα είναι ότι η διεθνής κοινή γνώμη εμφανίζεται λιγότερο ευαισθητοποιημένη απέναντι σε ενδεχόμενη κλιμάκωση.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η στάση απέναντι στον Τραμπ παραμένει διχαστική. Τμήμα του πολιτικού και μιντιακού συστήματος τον αντιμετωπίζει ως απρόβλεπτο παράγοντα όταν πρόκειται για θεσμικές ή ευρωπαϊκές ισορροπίες, ενώ σε ζητήματα στρατιωτικής ισχύος υιοθετεί πιο επιεική προσέγγιση, ιδίως όταν η επιχειρηματολογία εστιάζει στην προάσπιση των δυτικών συμφερόντων.
Το αν η ένταση θα μετατραπεί σε ανοιχτή σύγκρουση θα κριθεί από τις αποφάσεις των επόμενων ημερών ή και ωρών. Σε κάθε περίπτωση, η συγκυρία καταγράφεται ήδη ως μία από τις πλέον εύθραυστες φάσεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή.
