Υπέρογκα ποσά φόρων και προστίμων καλούνται να πληρώσουν φορολογούμενοι που επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ για γονικές παροχές χρηματικών ποσών, «σπάζοντας» δωρεές μεταξύ συγγενών Β’ κατηγορίας σε δύο διαδοχικές μεταβιβάσεις μέσω γονέων ή άλλων προσώπων Α’ κατηγορίας. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της ΑΑΔΕ εντοπίζουν τις λεγόμενες «τριγωνικές» δωρεές και καταλογίζουν φόρο 20% από το πρώτο ευρώ, προσαυξημένο με πρόστιμο 50%, οδηγώντας σε συνολική επιβάρυνση 30% επί του ποσού.
Πώς στήνεται η «τριγωνική» δωρεά
Το άρθρο 56 του ν. 4839/2021 προβλέπει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ συγγενών Α’ κατηγορίας (γονείς – τέκνα, παππούδες/γιαγιάδες – εγγόνια). Αντίθετα, για συγγενείς Β’ κατηγορίας, όπως αδέλφια ή πεθερά – νύφη, ισχύει φόρος δωρεάς 20% από το πρώτο ευρώ.
Σε αρκετές περιπτώσεις, φορολογούμενοι επιχείρησαν να παρακάμψουν τη διάταξη αυτή. Όταν, για παράδειγμα, ένας αδελφός επιθυμεί να μεταβιβάσει σημαντικό χρηματικό ποσό σε άλλον αδελφό, αντί για απευθείας μεταφορά –που θα φορολογηθεί με 20%– το ποσό κατατίθεται πρώτα στον λογαριασμό του πατέρα ή της μητέρας. Η πρώτη μεταβίβαση (τέκνο προς γονέα) καλύπτεται από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Στη συνέχεια, ο γονέας μεταφέρει το ίδιο ποσό στο άλλο παιδί, και πάλι αφορολόγητα.
Με αυτόν τον τρόπο, μια φορολογητέα δωρεά «σπάει» σε δύο αφορολόγητες, με ενδιάμεσο πρόσωπο τον γονέα, ώστε το ποσό να φτάσει στον τελικό αποδέκτη χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Το εξάμηνο-κλειδί και η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ
Σύμφωνα με την εγκύκλιο Ε.2077/2022, που εξέδωσε ο διοικητής της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, Γιώργος Πιτσιλής, κρίσιμο στοιχείο για τον χαρακτηρισμό μιας υπόθεσης ως «τριγωνικής» είναι το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο διαδοχικών δωρεών.
Εάν η δεύτερη μεταβίβαση πραγματοποιηθεί εντός έξι μηνών από την πρώτη, οι ελεγκτικές αρχές μπορούν να θεωρήσουν ότι πρόκειται για ενιαία πράξη με σκοπό τη φοροαποφυγή. Σε αυτή την περίπτωση, αντιμετωπίζεται ως άμεση δωρεά μεταξύ των αρχικών μερών, με επιβολή φόρου 20% και πρόστιμο 50% λόγω μη υποβολής της ορθής δήλωσης.
Ο εντοπισμός γίνεται μέσω διασταύρωσης δηλώσεων φόρου εισοδήματος και δηλώσεων φόρου δωρεάς, με έμφαση στη χρονική εγγύτητα και στην ταυτότητα των ποσών.
Υπόθεση 600.000 ευρώ: Ο λογαριασμός έφτασε τις 180.000 ευρώ
Σε έλεγχο του 2025, φορολογούμενος δήλωσε ότι έλαβε 600.000 ευρώ από τη μητέρα του. Τρεις μήνες νωρίτερα, η μητέρα είχε δηλώσει ότι έλαβε το ίδιο ποσό από τον άλλο γιο της.
Η φορολογική αρχή έκρινε ότι επρόκειτο για δωρεά μεταξύ αδελφών, μέσω μητέρας. Καταλογίστηκε φόρος 20% επί των 600.000 ευρώ (120.000 ευρώ) και πρόστιμο 50% επί του φόρου (60.000 ευρώ), βάσει του άρθρου 58 του ν. 4987/2022.
Συνολικά, ο τελικός αποδέκτης κλήθηκε να πληρώσει 180.000 ευρώ – δηλαδή το 30% του ποσού.
Πεθερά – νύφη μέσω εγγονής: 10.000 ευρώ έγιναν 3.000 ευρώ επιβάρυνση
Σε άλλη περίπτωση, πεθερά μετέφερε 10.000 ευρώ στην εγγονή της, η οποία λίγες ημέρες αργότερα τα μετέφερε στη μητέρα της, δηλαδή τη νύφη. Και οι δύο πράξεις δηλώθηκαν κανονικά και καλύφθηκαν από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Η ΔΟΥ, ωστόσο, έκρινε ότι επρόκειτο ουσιαστικά για δωρεά από πεθερά σε νύφη, σχέση που υπάγεται στη Β’ κατηγορία. Καταλογίστηκε φόρος 2.000 ευρώ (20%) και πρόστιμο 1.000 ευρώ (50% επί του φόρου). Η τελική επιβάρυνση έφτασε τα 3.000 ευρώ.
Δωρεά 15.000 ευρώ μεταξύ αδελφών: Τελικό κόστος 4.500 ευρώ
Αντίστοιχη ήταν και η περίπτωση δωρεάς 15.000 ευρώ από αδελφό σε αδελφή μέσω της μητέρας τους, με διαφορά μόλις 13 ημερών μεταξύ των δύο μεταφορών.
Η φορολογική αρχή αναγνώρισε ότι επρόκειτο για ενιαία δωρεά μεταξύ αδελφών. Επιβλήθηκε φόρος 3.000 ευρώ και πρόστιμο 1.500 ευρώ. Συνολικά, η αποδέκτρια κλήθηκε να καταβάλει 4.500 ευρώ – και πάλι το 30% του ποσού.
Μήνυμα αυστηρής εφαρμογής του νόμου
Οι έλεγχοι δείχνουν ότι η φορολογική διοίκηση αντιμετωπίζει πλέον τις «τριγωνικές» δωρεές ως σχήματα φοροαποφυγής, όταν προκύπτει χρονική και ουσιαστική σύνδεση των πράξεων. Το υψηλό αφορολόγητο των 800.000 ευρώ παραμένει σε ισχύ για πραγματικές γονικές παροχές και δωρεές Α’ κατηγορίας, αλλά η καταστρατήγησή του μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Για τους φορολογούμενους, το ρίσκο είναι πλέον σαφές: μια μεταβίβαση που εμφανίζεται αφορολόγητη μπορεί, μετά από έλεγχο, να μετατραπεί σε υποχρέωση πληρωμής φόρου και προστίμου ίσου με σχεδόν το ένα τρίτο του ποσού.
