Νέα, συντονισμένη ανακοίνωση από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Ολλανδία αποδίδει τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι σε δηλητηρίαση με ισχυρή νευροτοξίνη που συνδέεται με ουσίες προερχόμενες από δηλητηριώδεις βατράχους της Νότιας Αμερικής. Σύμφωνα με τα πορίσματα βιοχημικών ερευνών, η ουσία που εντοπίστηκε στα δείγματα αποδίδεται στην επιβατιδίνη (epibatidine), χωρίς να υπάρχει γνωστό αντίδοτο. Οι πέντε χώρες κάνουν λόγο για χορήγηση της τοξίνης από το ρωσικό κράτος πριν από δύο χρόνια, ενισχύοντας τη διεθνή πίεση προς τη Μόσχα.
Πολυεθνική έρευνα και απουσία των ΗΠΑ
Η έρευνα φέρεται να βασίστηκε σε δείγματα που ελήφθησαν από τη σορό του Ναβάλνι πριν από την ταφή και εξετάστηκαν σε εργαστήρια δύο χωρών. Το κοινό ανακοινωθέν των πέντε ευρωπαϊκών κρατών περιγράφει τη δηλητηρίαση ως βάρβαρη πράξη και εντάσσει την υπόθεση στο πεδίο παραβίασης διεθνών συμβάσεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετείχαν στη συγκεκριμένη ανακοίνωση. Η απουσία τους ερμηνεύεται από ορισμένους αναλυτές ως ένδειξη προσεκτικής στάσης της Ουάσιγκτον σε μια περίοδο κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί επαναπροσέγγιση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία και άλλα ανοιχτά διεθνή μέτωπα.
Η κράτηση και ο θάνατος στην Αρκτική
Ο Ναβάλνι εξέτιε ποινή φυλάκισης 19 ετών σε απομακρυσμένη αρκτική αποικία σωφρονιστικών ιδρυμάτων, σε συνθήκες που είχαν επανειλημμένα προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις. Ο θάνατός του ανακοινώθηκε από τις ρωσικές αρχές, με τις πρώτες επίσημες εκδοχές να αποδίδουν το γεγονός σε παθολογικά αίτια.
Η νέα βιοχημική ανάλυση μετατοπίζει το βάρος της υπόθεσης από το πεδίο της αμφιβολίας σε αυτό της στοχευμένης δηλητηρίασης. Το Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο πεδίο θεσμικής αντιπαράθεσης, καθώς το Λονδίνο δηλώνει ότι θα προσφύγει επισήμως καταγγέλλοντας τη Ρωσία για παραβίαση της Σύμβασης για τα Χημικά Όπλα (CWC).
Τι είναι η τοξίνη «βατράχου-βελάκι»
Οι δηλητηριώδεις βάτραχοι της Νότιας Αμερικής, γνωστοί διεθνώς ως “poison dart frogs”, παράγουν εξαιρετικά ισχυρές νευροτοξίνες μέσω των δερματικών τους αδένων. Στην επιστημονική βιβλιογραφία, μία από τις πλέον ισχυρές ουσίες που συνδέονται με το συγκεκριμένο οικοσύστημα είναι η βατραχοτοξίνη (batrachotoxin), στεροειδές αλκαλοειδές που επηρεάζει άμεσα τα κανάλια νατρίου των νευρικών κυττάρων.
Η δράση της έγκειται στη μόνιμη ενεργοποίηση των καναλιών νατρίου, γεγονός που διαταράσσει τη μεταφορά ηλεκτρικών σημάτων στον οργανισμό. Το αποτέλεσμα είναι ταχεία μυϊκή παράλυση, σοβαρή καρδιακή αρρυθμία και ενδεχόμενος θάνατος. Είδη του γένους Phyllobates, όπως ο χρυσός δηλητηριώδης βάτραχος (Phyllobates terribilis), παράγουν ποσότητες τοξίνης ικανές να αποβούν θανατηφόρες για πολλούς ανθρώπους.
Οι ιθαγενείς πληθυσμοί ορισμένων περιοχών του Ισημερινός και της Κολομβίας χρησιμοποιούσαν παραδοσιακά τις τοξίνες αυτές για την επάλειψη βελών κυνηγιού. Οι βάτραχοι δεν συνθέτουν οι ίδιοι τη χημική ουσία, αλλά τη συσσωρεύουν μέσω της διατροφής τους από συγκεκριμένα έντομα.
Διεθνείς συνέπειες και νέα κλιμάκωση
Η υπόθεση Ναβάλνι εντάσσεται σε μια αλυσίδα καταγγελιών για χρήση απαγορευμένων ουσιών σε πολιτικές αντιπαραθέσεις. Το ενδεχόμενο κρατικής εμπλοκής σε δηλητηρίαση με τόσο εξειδικευμένη και σπάνια τοξίνη κλιμακώνει τη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και δυτικών χωρών.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τόσο το διπλωματικό σκηνικό γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και τις ισορροπίες στους διεθνείς οργανισμούς. Παράλληλα, αναδεικνύει τον ρόλο της επιστημονικής τεκμηρίωσης ως εργαλείου γεωπολιτικής πίεσης σε μια εποχή όπου οι βιοχημικές αναλύσεις αποκτούν βαρύτητα αντίστοιχη των πολιτικών δηλώσεων.
