*Του Ευαγγέλου Ματσούκη
Στο προσκήνιο βρίσκεται και πάλι ύστερα από κυβερνητική πρωτοβουλία το τεράστιο κυκλοφοριακό πρόβλημα στο Λεκανοπέδιο, για το οποίο η συζήτηση πρώτα απ’ όλα πρέπει να ξεκινήσει από τη Λεωφόρο Κηφισού.
Πράγματι, στο ποτάμι έχουμε καθημερινό μποτιλιάρισμα με ουρές χιλιομέτρων, νεύρα, κορναρίσματα, ακινητοποιημένα οχήματα, ατυχήματα μικρά και μεγάλα. Και η κατάσταση αυτή διαιωνίζεται και χειροτερεύει.
Για τον πιο επιβαρυμένο λοιπόν οδικό άξονα του Λεκανοπεδίου το ερώτημα είναι τι πρέπει να γίνει και μάλιστα σύντομα. «Μπορεί η κυκλοφοριακή κατάσταση να αλλάξει; Να βελτιωθούν οι ροές και να μειωθούν τα ατυχήματα σε αυτόν τον δρόμο»;
Προτού δώσουμε απαντήσεις ας δούμε πρώτα κάποιες λεπτομέρειες για τον «Κηφισό», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται η Λεωφόρος Κηφισού.
· Ο Κηφισός είναι κεντρικός οδικός άξονας των Αθηνών, ο οποίος έχει κατασκευαστεί επί του ποταμού Κηφισού. Ξεκινά από την περιοχή της Κηφισιάς και διατρέχει πλήθος δήμων και συνοικιών της Αττικής, καταλήγοντας στον Φαληρικό όρμο, όπου και συνδέεται με τη Λεωφόρο Ποσειδώνος.
· Είναι μέρος της (Ε75) και του Ευρωπαϊκής Οδού 75 Αυτοκινητοδρόμου 1.
· Η λεωφόρος είναι σε αρκετό μήκος της τριών λωρίδων κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, σε άλλο μήκος της τεσσάρων λωρίδων, ενώ διαθέτει παράδρομους, 19 γέφυρες και πλήθος εξόδων, εξυπηρετώντας τις πολυάριθμες επιχειρήσεις που εδρεύουν κατά μήκος της.
· Παλιότερα ο ποταμός Κηφισός είχε πολλά νερά και ο δρόμος περνούσε εκατέρωθεν του ποταμού. Στη νεότερη εποχή τα νερά διατέθηκαν μέσω αγωγών και άλλων έργων σε αρδευτικές ανάγκες της ευρύτερης περιοχής, με αποτέλεσμα ο ποταμός να έχει σχεδόν αποξηρανθεί. Κατά τη δεκαετία του 1990 ο ποταμός εγκιβωτίστηκε σχεδόν σε όλο το μήκος του, με το δρόμο να παίρνει τη μορφή αυτοκινητόδρομου, ενώ στο υπόγειο τμήμα του λειτουργεί ως αντιπλημμυρικός αγωγός
· Η διαχείριση της κυκλοφορίας αλλά και η συντήρηση του δρόμου ανήκει στην αρμοδιότητα της Περιφέρειας Αττικής.
Κυκλοφοριακοί φόρτοι μιας εργάσιμης ημέρας ενδεικτικά:
– Κατεύθυνση ΠΡΟΣ ΛΑΜΙΑ πριν την ράμπα εξόδου από Αχαρνών 87751 οχήματα ημερησίως
– Κατεύθυνση ΠΡΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ μετά την ράμπα εξόδου από Αχαρνών 64613 οχήματα ημερησίως
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι ο δρόμος με την μεγαλύτερη κυκλοφορία στην Ελλάδα.Κοντά 152.000 οχήματα ημερησίως συνολικά και στις δύο κατευθύνσεις !
Τα αίτια
Τρία είναι τα βασικά αίτια, που μετατρέπουν τον Κηφισό στη λεωφόρο των στεναγμών: το υψηλό ποσοστό βαρέων οχημάτων, η ανομοιομορφία της διατομής του άξονα καθ’ όλο το μήκος του και η οδηγητική συμπεριφορά. Πιο αναλυτικά:
· Το υψηλό ποσοστό βαρέων οχημάτων περιορίζει τη μέση ταχύτητα των οχημάτων και επηρεάζει σημαντικά την κυκλοφορία, ειδικά στην περίπτωση συμβάντος. Ακόμη και η απλή ακινητοποίηση ενός οχήματος περιορίζει τις διαθέσιμες λωρίδες και ειδικά όταν πρόκειται για βαρύ όχημα, αυξάνεται σημαντικά και ο χρόνος “εκκαθάρισης” του συμβάντος και απόδοσης στην κυκλοφορία όλης της διατομής
· H αλληλουχία των λωρίδων, ο αριθμός των οποίων αυξομειώνεται κατά μήκος του δρόμου . Πράγματι, σε ένα μήκος περί τα 15 χιλιόμετρα, από τον κόμβο του ΣΕΦ στην παραλία μέχρι τον κόμβο Μεταμόρφωσης, τόσο το πλάτος όσο και το πλήθος των διαθέσιμων λωρίδων μεταβάλλεται συχνά, ενώ ανομοιογένεια παρουσιάζει και ο σχεδιασμός των κόμβων και ειδικά των κλάδων εισόδου και εξόδου και των λωρίδων επιβράδυνσης και επιτάχυνσης, με την ύπαρξη μέχρι και ισόπεδων διαμορφώσεων εισόδου και εξόδου. Για παράδειγμα, υπάρχει ένα σημείο-λαιμός που συμφορείται πρώτο και απελευθερώνεται τελευταίο: είναι ο κόμβος της Αχαρνών στην άνοδο, όπου μειώνεται το πλάτος από τέσσερις σε τρεις λωρίδες. Παρόλο που το σημείο αυτό “φωνάζει” ότι έχει πρόβλημα, αλλά και ότι υπάρχει χώρος για λύση χωρίς μεγάλο κόστος, δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ.
· Τέλος η (σ.σ. η ασυνείδητη) οδηγητική συμπεριφορά αποτελεί γενικότερο φαινόμενο στην χώρα μας και δεν χρήζει ειδικής ανάλυσης στην συγκεκριμένη περίπτωση. Ας σημειωθεί ότι πολλές ακινητοποιήσεις οφείλονται σε βλάβες των οχημάτων ή ακόμη και γιατί μερικοί «έμειναν» από βενζίνη!
Ποιες είναι οι λύσεις για το κυκλοφοριακό στον Κηφισό
Εμείς προτείνουμε δύο είδη λύσεων : κατασκευαστικές και διαχειριστικές. Αυτές μπορεί να είναι και άμεσες και μεσοπρόθεσμες.
Κατασκευαστικές λύσεις
1.Κατασκευή του δρόμου Οινόφυτα -Ελευσίνα
Η σημαντικότερη αναφέρεται στην άμεση κατασκευή του μεγάλου παρακαμπτήριου άξονα της Αθήνας, του αυτοκινητόδρομου Θήβα-Ελευσίνα. Που πρόσφατα μετονομάστηκε σε δρόμο Οινόφυτα-Ελευσίνα. Όπως όμως και να τον ονομάσει κανείς, πρόκειται για έναν δρόμο 40 περίπου χλμ που και σήμερα υπάρχει. Δηλαδή δεν απαιτούνται απαλλοτριώσεις. Η κατασκευή του θα εκτρέψει τα βαρέα οχήματα που σήμερα μπαίνουν στον Κηφισό , στον νέο δρόμο. Η σημασία του έργου είναι τεράστια: υπολογίζεται ότι ένα 80% της κίνησης των βαρέων φορτηγών θα αφαιρεθεί από τον Κηφισό , με άμεσο όφελος στη ροή των ΙΧ !! Δηλαδή πολύ λιγότερη ταλαιπωρία για τους εκατοντάδες χιλιάδες οδηγούς που διασχίζουν καθημερινά τον Κηφισό.
Η κατασκευή του θα έχει ακόμα καθοριστική επίδραση και στις εμπορευματικές ροές. Τα φορτία που προέρχονται από το λιμάνι της Ελευσίνας θα μπορούν να κατευθύνονται πολύ ταχύτερα προς τη Βόρεια Ελλάδα, χωρίς να διέρχονται από το Λεκανοπέδιο, αποσυμφορώντας έτσι το Θριάσιο Πεδίο και τη Δυτική Αττική.Και αντίστροφα εννοείται.
Γιατί δεν προχωρεί το έργο αυτό, ενώ από το 2015 είχαν αρχίσει οι σχετικές προσπάθειες; είναι θέμα χρημάτων, δηλαδή δεν υπάρχει χρηματοδοτικό εργαλείο; Όχι, δεν είναι αυτό ή μόνον αυτό. Είναι το ότι οι παραχωρησιούχοι των δύο γειτονικών οδών Αττική Οδός και Αυτοκινητόδρομος 1,Νέα Οδός που θα χάσουν κυκλοφορία , δηλαδή θα έχουν μειωμένα έσοδα από τα διόδια, έχουν υπογράψει συμφωνίες ότι τυχόν μείωση των εσόδων τους από ένα τέτοιο έργο θα πρέπει να πληρώνεται από το ελληνικό δημόσιο, δηλαδή υπάρχουν ρήτρες.
Το πρόβλημα δεν είναι τεχνοκρατικό, αλλά αμιγώς πολιτικό. Ας ληφθεί απόφαση σε συνεννόηση με τους ανωτέρω και ας ξεμπλοκάρει και κατασκευαστεί ο δρόμος αυτός -δεν θα χρειαστεί πάνω από 1-1,5 χρόνος κατά την δική μας εκτίμηση.
2.Κατασκευαστικές παρεμβάσεις σε ορισμένες θέσεις της Λ Κηφισού
Προτείνεται να εξετασθεί η δυνατότητα επεμβάσεων σε ορισμένες θέσεις της Λεωφόρου Κηφισού, στις οποίες η μείωση του πλάτους του οδοστρώματος (από 4 λωρίδες σε 3) επηρεάζει δυσμενώς τη ροή της κυκλοφορίας . Αυτές π.χ. θα μπορούσαν να είναι ενδεικτικά:
1.Ρεύμα προς Πειραιά : περιοχή πλατείας Αγ.Κοσμά Αιτωλού (Νέα Φιλαδέλφεια – Κόκκινος Μύλος- έναντι τέως αντιπροσωπείας RENAULT).
2.Ρεύμα προς Πειραιά : όπου η Λεωφόρος Κηφισού φέρεται επί γέφυρας υπεράνω της οδού Πίνδου.
3.Ρεύμα προς Πειραιά : περιοχή γέφυρας άνω διάβασης οδού Βρυούλων.
4. Ρεύμα προς Πειραιά : περιοχή πεζογέφυρας στην αρχή της υπόγειας διάβασης οχημάτων που συνδέει την Λεωφόρο Κηφισού με την οδό Αχαρνών.
5. Ρεύμα προς Πειραιά : περιοχή γέφυρας άνω διάβασης οδού Αχαρνών.
6.Ρεύμα προς Λαμία: περιοχή γέφυρας άνω διάβασης οδού Αχαρνών.
Οι παρεμβάσεις θα είναι: μετακινήσεις στηθαίων, αλλαγή πλάτους ΛΕΑ, νόμιμη μείωση πλάτους λωρίδων κλπ , όχι δηλαδή μεγάλα έργα. Ως αποτέλεσμα o Κηφισός θα αποκτήσει 4 λωρίδες ανά κατεύθυνση στις θέσεις αυτές και η ροή κυκλοφορίας θα βελτιωθεί.
Αξίζει εδώ να αναφερθεί ότι ,σήμερα ,στο έτος 2026,δεν υπάρχει διαθέσιμο επικαιροποιημένο τοπογραφικό διάγραμμα που να δείχνει πώς ακριβώς είναι σε κάτοψη η Λ. Κηφισού ! Και αυτό είναι ενδεικτικό των μεγάλων αδυναμιών του ελληνικού δημοσίου. Χρόνος για τα παραπάνω έργα, μελέτη / κατασκευή περίπου 1-1,5 έτος.
Διαχειριστικές λύσεις
1. Εξοπλισμός του φορέα διαχείρισης με έναν κατ’ ελάχιστον αριθμό ΒΑΝ με κατάλληλο εξοπλισμό όπως κώνους, πινακίδες ΚΟΚ και βασικά εργαλεία όπως άμμο, πυροσβεστήρες κλπ .Αυτό έχει ήδη ξεκινήσει, υπάρχουν 2 τέτοια οχήματα τα οποία πρέπει να αυξηθούν τουλάχιστον σε 4, ενώ πρέπει να διευθετηθούν ορισμένα θέματα αρμοδιοτήτων και συνεννόησης με την Τροχαία
2. Σύμβαση με εταιρία οδικής βοήθειας για διάθεση τουλάχιστον για το διάστημα 6πμ-10μμ (2 8ωρα) αριθμού οχημάτων με πλατφόρμες για μεταφορά ΙΧ εκτός λεωφόρου και αριθμού οχημάτων για μεταφορά φορτηγών σε περίπτωση βλάβης ή ατυχήματος.
3. Συμφωνία με Τροχαία για αστυνόμευση του Κηφισού με αποκλειστική διάθεση περιπολικών ώστε να επεμβαίνουν άμεσα σε ατύχημα. Ακόμη καλύτερα, υιοθέτηση παλαιότερης πρότασης να ιδρυθεί Τροχαία Νοτίου Τμήματος Κηφισού (από το ίδρυμα Νιάρχου μέχρι την Αττική Οδό). Σήμερα στο συγκεκριμένο δρόμο επιχειρούν 4 Τροχαίες(!), που όμως δεν έχουν εξειδικευμένο προσωπικό για συμβάντα σε αυτοκινητόδρομους.
Συμπέρασμα
Οι προτάσεις είναι συγκεκριμένες και λεπτομερειακές. Τα απαιτούμενα κονδύλια δεν είναι μεγάλου ύψους. Τα έργα είναι άμεσα/βραχυπρόθεσμα. Αυτό που ζητείται είναι πολιτική βούληση, εδώ και τώρα. Τον λόγο έχει ο κ. πρωθυπουργός.
*Του Ευάγγελου Ματσούκη, Δρος Συγκοινωνιολόγου, Ομότιμου Καθηγητή Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών
