Η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ ως βασιλιά σε ένα ψεύτικο εξώφυλλο του Time δεν ήταν απλώς ένα ακόμη διαδικτυακό αστείο.
Ήταν η εναρκτήρια πράξη μιας νέας εποχής, όπου η επίσημη κυβερνητική επικοινωνία των ΗΠΑ υιοθετεί τη λογική των memes, της ειρωνείας και της τεχνητής νοημοσύνης. Από deepfakes μέχρι «νοσταλγική» προπαγάνδα, ο Λευκός Οίκος της δεύτερης θητείας Τραμπ έχει γεμίσει τα social media με εικόνες που προκαλούν, διχάζουν και —κυρίως— αποσπούν την προσοχή.
Ακαδημαϊκοί περιγράφουν το φαινόμενο ως «slopaganda»: έναν αμφίβολο γάμο ανάμεσα σε εύκολα διαθέσιμα εργαλεία AI και πολιτικά μηνύματα. Άλλοι μιλούν για «θεσμικό shitposting». Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια στρατηγική που μεταφέρει τις πρακτικές των fringe διαδικτυακών κοινοτήτων απευθείας στο κέντρο της εξουσίας.
Από τα φόρουμ στο Οβάλ Γραφείο
Η πρώτη AI εικόνα του Λευκού Οίκου στο X, τον Φεβρουάριο του 2025, με τον Τραμπ ως μονάρχη, έθεσε το πλαίσιο. Το shitposting, που μέχρι τότε συνδεόταν με ακροδεξιά message boards και διαδικτυακή κουλτούρα περιθωρίου, μετακόμισε στις επίσημες κυβερνητικές πλατφόρμες. Η εικόνα συνόδευσε ανακοίνωση για την κατάργηση του congestion pricing στη Νέα Υόρκη, «παίζοντας» με τον φόβο ότι ο Τραμπ θα κυβερνήσει ως βασιλιάς.
Η αντίδραση ήταν άμεση. Η κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Κάθι Χόκουλ, σήκωσε την εικόνα σε συνέντευξη Τύπου, δηλώνοντας ότι «η Νέα Υόρκη δεν κυβερνάται από βασιλιά εδώ και 250 χρόνια». Όμως το μήνυμα είχε ήδη ταξιδέψει: η εικόνα έγινε παγκόσμια είδηση, ανεξάρτητα από το αν η πολιτική απόφαση ανατράπηκε ή όχι.
Το meme ως εργαλείο εξουσίας
Λίγους μήνες αργότερα, ο Τραμπ εμφανίστηκε ως πάπας, σε μια εικόνα που προκάλεσε οργή στον καθολικό κόσμο, καθώς δημοσιεύτηκε λίγες ημέρες μετά τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου. Η αντίδραση της κυβέρνησης ήταν αποκαλυπτική: όσοι προσβλήθηκαν κατηγορήθηκαν ότι «δεν καταλαβαίνουν το χιούμορ».
Αυτή είναι η ουσία της νέας στρατηγικής: η πρόκληση δεν είναι παρενέργεια, είναι ο στόχος. Η εικόνα δεν επιδιώκει συναίνεση, αλλά αντίδραση. Και κάθε αντίδραση —ακόμη και η καταγγελία— λειτουργεί υπέρ της διάδοσης.
Από τον Τραμπ-Τζεντάι στη φαντασίωση της ισχύος
Στις 4 Μαΐου 2025, ημέρα-σύμβολο για τους fans του Star Wars, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε τον Τραμπ ως μυώδη Τζεντάι, με φωτόσπαθο και φόντο αμερικανικές σημαίες και αετούς. Δεν είχε σημασία ότι το φωτόσπαθο ήταν λάθος χρώματος ή ότι η παρομοίωση με την Επανάσταση έμοιαζε ειρωνικά άστοχη. Η εικόνα ήταν καθαρή φαντασίωση ισχύος.
Η τεχνητή νοημοσύνη έκανε αυτό που τα παλιά, πρόχειρα photoshop δεν μπορούσαν: παρήγαγε μαζικά, γρήγορα και «καλοφτιαγμένα» σύμβολα πολιτικής αυτομυθοποίησης.
Όταν το meme γίνεται προσβολή
Το όριο ανάμεσα στο χιούμορ και την προσβολή ξεπεράστηκε επανειλημμένα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η εικόνα με τον Δημοκρατικό ηγέτη της Βουλής, Χακίμ Τζέφρις, και τον Τσακ Σούμερ να φορούν σομπρέρο και να κρατούν τάκος. Ρατσιστικά στερεότυπα, ντυμένα ως «αστείο».
Η δυσκολία αντίδρασης είναι μέρος του παιχνιδιού. Όποιος διαμαρτύρεται, κατηγορείται ότι «δεν αντέχει το τρολάρισμα». Όποιος αγνοεί την εικόνα, αφήνει το αφήγημα να κυκλοφορεί ανεμπόδιστα.
Η «Χρυσή Εποχή» και η δύναμη της ψευδαίσθησης
Την Πρωτοχρονιά του 2026, ο Λευκός Οίκος ανάρτησε βίντεο AI με ένα χρυσό κτίριο, χρυσά νομίσματα να πέφτουν από τον ουρανό και τη φράση: «Ο Λευκός Οίκος βρίσκεται στη Χρυσή του Εποχή». Λίγοι πιστεύουν πραγματικά ότι οι ΗΠΑ ζουν μια τέτοια περίοδο. Ωστόσο, η επανάληψη της εικόνας έχει σημασία.
Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και όταν γνωρίζουμε πως κάτι είναι ψευδές, η συνεχής έκθεση επηρεάζει την αντίληψή μας. Το wishcasting —η απεικόνιση μιας επιθυμητής πραγματικότητας— λειτουργεί ύπουλα, δημιουργώντας συναισθηματική εξοικείωση με το ψέμα.
Greenland, memes και σκοτεινές αναφορές
Η εικόνα «Which way, Greenland man?» φαινομενικά σχολίαζε την εμμονή του Τραμπ με την απόκτηση της Γροιλανδίας. Ωστόσο, οι αναφορές σε ακροδεξιά κείμενα και η αισθητική των memes που προέρχονται από νεοναζιστικούς κύκλους προκάλεσαν έντονη ανησυχία σε οργανώσεις κατά του εξτρεμισμού.
Εδώ, το meme δεν είναι απλώς αστείο. Είναι σήμα προς συγκεκριμένα ακροατήρια, κωδικοποιημένο με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί πάντα να διαψευστεί ως «παρεξήγηση».
Νοσταλγία, πατριωτισμός και AI προπαγάνδα
Αφίσες τύπου «Stand with ICE», με αισθητική δεκαετίας του ’50 ή ’80, δείχνουν πώς η AI ανακυκλώνει το παρελθόν. Η νοσταλγία γίνεται όχημα για σκληρές πολιτικές, όπως οι μαζικές απελάσεις, παρουσιασμένες μέσα από «καθησυχαστικά» γραφικά.
Η τεχνητή νοημοσύνη, τροφοδοτημένη με ιστορικές εικόνες, είναι εκ φύσεως οπισθοβαρής. Και αυτό ταιριάζει απόλυτα στο αφήγημα του Make America Great Again.
Από το τρολάρισμα στο deepfake
Η υπόθεση της σύλληψης της ακτιβίστριας Νεκίμα Λέβι Άρμστρονγκ σηματοδότησε μια επικίνδυνη κλιμάκωση. Ο Λευκός Οίκος ανάρτησε αλλοιωμένη εικόνα της, με έντονα συναισθηματικά χαρακτηριστικά και αλλοιωμένο τόνο δέρματος, παρουσιάζοντάς την ως «ακροαριστερή ταραχοποιό».
Για πρώτη φορά, η AI εικόνα έμοιαζε με πραγματική φωτογραφία. Δεν ήταν πλέον προφανές meme, αλλά κάτι που θα μπορούσε να εκληφθεί ως τεκμήριο. Η παραποίηση δεν ήταν απλώς αισθητική· ήταν πολιτική πράξη.
Ο πιγκουίνος και ο μηδενισμός
Η εικόνα του Τραμπ με έναν πιγκουίνο, να βαδίζουν προς μια σημαία της Γροιλανδίας, βασίστηκε σε ένα viral meme εμπνευσμένο από ντοκιμαντέρ του Βέρνερ Χέρτσογκ. Για τους μυημένους, παραπέμπει στον «μηδενιστικό πιγκουίνο» που βαδίζει προς βέβαιο θάνατο.
Για ακαδημαϊκούς των ψηφιακών μέσων, η εικόνα συμπυκνώνει μια φιλοσοφία «τέλους εποχών»: μια εξουσία που γνωρίζει ότι βαδίζει προς την καταστροφή, αλλά το κάνει χαμογελώντας.
Όταν η προπαγάνδα γίνεται περιεχόμενο
«Η επιβολή του νόμου θα συνεχιστεί. Τα memes θα συνεχιστούν», δήλωσε στέλεχος του Λευκού Οίκου, όταν αποκαλύφθηκε η αλλοίωση εικόνας. Η φράση συνοψίζει τη νέα πραγματικότητα: η προπαγάνδα δεν κρύβεται πίσω από σοβαροφάνεια. Δηλώνεται ανοιχτά, σχεδόν με περηφάνια.
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι είναι αληθινό ή ψεύτικο. Είναι ότι η ίδια η πράξη της παραποίησης γίνεται μήνυμα. Και ο Λευκός Οίκος του Τραμπ έχει μετατρέψει αυτό το μήνυμα σε καθημερινή πρακτική.
