Από τον κρυπτογραφικό γρίφο του 1809 στην τεχνητή νοημοσύνη: Το μήνυμα προς έναν Γάλλο στρατάρχη αποκάλυπτε τις θέσεις των στρατευμάτων λίγο πριν από τον πόλεμο με την Αυστρία
Μια κρυπτογραφημένη στρατιωτική επιστολή του 1809, που παρέμενε αδιάβαστη για περισσότερους από δύο αιώνες, αποκρυπτογραφήθηκε με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης μέσα σε περίπου έξι ώρες. Το μήνυμα, το οποίο συντάχθηκε κατόπιν εντολής του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, περιέγραφε τις θέσεις γαλλικών και συμμαχικών στρατευμάτων σε μια κρίσιμη περίοδο των Ναπολεόντειων Πολέμων.
Τη λύση παρουσίασε ο Κάρτερ Τσερτς (Carter Church), μηχανικός τεχνητής νοημοσύνης στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας SentinelOne, αξιοποιώντας το μοντέλο GPT-6 Astra της OpenAI. Η υπόθεση αναδεικνύει τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στην ιστορική έρευνα, αλλά και τη σημασία της επαλήθευσης των αποτελεσμάτων από ειδικούς.
Ένα στρατιωτικό μήνυμα στην παραμονή της σύγκρουσης με την Αυστρία
Η επιστολή δεν γράφτηκε προσωπικά από τον Ναπολέοντα. Συντάχθηκε από τον θετό γιο του, Ευγένιο ντε Μποαρνέ, αντιβασιλέα της Ιταλίας, και απευθυνόταν στον στρατάρχη Ογκίστ ντε Μαρμόν, ο οποίος διοικούσε γαλλικές δυνάμεις στη Δαλματία, στην ανατολική ακτή της Αδριατικής, στη σημερινή Κροατία.
Ο Ναπολέων είχε ζητήσει στις 16 Μαρτίου 1809 να σταλούν στον Μαρμόν πληροφορίες για τη θέση και τη δύναμη των γαλλικών και συμμαχικών στρατευμάτων. Η επικοινωνία έπρεπε να γίνει με κρυπτογραφημένο μήνυμα, ώστε οι στρατιωτικές πληροφορίες να μη διαρρεύσουν σε περίπτωση που η επιστολή έπεφτε στα χέρια του αντιπάλου.
Η συγκυρία ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη. Η Αυστρία προετοιμαζόταν να συγκρουστεί με τη Γαλλία, ενώ σημαντικό μέρος των γαλλικών δυνάμεων παρέμενε δεσμευμένο στην Ισπανία. Τα στρατεύματα του Μαρμόν βρίσκονταν μακριά από άλλες γαλλικές μονάδες και θα μπορούσαν να απομονωθούν σε περίπτωση αυστριακής επίθεσης.
Πώς λύθηκε ο κώδικας των 1.300 συμβόλων
Η αποκρυπτογράφηση ήταν δύσκολη επειδή το αρχικό κλειδί του κώδικα είχε χαθεί. Το σωζόμενο τεκμήριο περιείχε περίπου 1.300 σύμβολα, με γράμματα, αριθμούς και χειρόγραφα σημεία. Ο κώδικας χρησιμοποιούσε τη μέθοδο της ομοφωνικής αντικατάστασης, στην οποία το ίδιο γράμμα μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερα από ένα σύμβολα, δυσκολεύοντας την αναγνώριση των λέξεων και των προτάσεων.
Ο Τσερτς ξεκίνησε από μια χαμηλής ανάλυσης ψηφιακή εικόνα της επιστολής. Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αποτύπωσε τα σύμβολα, αναζήτησε ιστορικές αναφορές και εντόπισε έναν μερικό πίνακα αντιστοίχισης συμβόλων που είχε καταρτίσει ο ιστορικός της κρυπτογραφίας Ντάνιελ Ταντ. Ο πίνακας δεν αφορούσε άμεσα τη συγκεκριμένη επιστολή, αλλά παρείχε ένα σημαντικό σημείο εκκίνησης.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το μοντέλο συνέχισε την ανάλυση, δοκίμασε αντιστοιχίσεις, έγραψε κώδικα και διασταύρωσε τα αποτελέσματα με ιστορικές πηγές. Μέσα σε περίπου έξι ώρες είχε καταλήξει σε μια συνεκτική αποκρυπτογράφηση, διαδικασία που μέχρι τότε δεν είχε ολοκληρωθεί από τους ερευνητές που είχαν ασχοληθεί με το έγγραφο.
Τι αποκάλυψε η επιστολή
Το μήνυμα ενημέρωνε τον Μαρμόν για τις θέσεις και τη δύναμη των γαλλικών και συμμαχικών στρατευμάτων. Ανάμεσα στις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο κείμενο είναι η αναφορά ότι ο στρατός του Φριούλι αριθμούσε 80.000 άνδρες, καθώς και η εκτίμηση για την επικείμενη σύγκρουση με την Αυστρία.
Η επιστολή περιείχε επίσης μια σαφή προτροπή προς τον στρατάρχη να μην πτοηθεί από την παρουσία μικρών εχθρικών δυνάμεων όταν θα λάμβανε την εντολή να κινηθεί. Το μήνυμα τον καλούσε να μην αφήσει «λίγα στρατεύματα» ή μια συγκέντρωση αντιπάλων να τον εκφοβίσουν.
Η αποκρυπτογράφηση επιτρέπει στους ιστορικούς να διαβάσουν ένα ακόμη τεκμήριο της στρατιωτικής επικοινωνίας της εποχής. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε αριθμός ή στρατιωτική εκτίμηση της επιστολής αποτελεί ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο δεδομένο: πρόκειται για πληροφορίες που μεταφέρονται μέσα στο ίδιο το μήνυμα.
Euronews
+1
Γιατί η ανακάλυψη δεν ανατρέπει όσα γνωρίζουμε για τον Ναπολέοντα
Η σημασία της υπόθεσης χρειάζεται να αποτιμηθεί με ακρίβεια. Το περιεχόμενο της κρυπτογραφημένης επιστολής δεν αποκάλυψε μια άγνωστη μέχρι σήμερα στρατιωτική στρατηγική. Μεγάλο μέρος του μηνύματος μπορούσε να συσχετιστεί με άλλη αλληλογραφία του Ναπολέοντα, στην οποία περιγράφονταν οι πληροφορίες που έπρεπε να μεταφερθούν στον Μαρμόν.
Αυτή η παράλληλη τεκμηρίωση είχε ιδιαίτερη αξία: έδωσε στους ερευνητές ένα σημείο αναφοράς για να ελέγξουν αν η αποκρυπτογράφηση ήταν ιστορικά και γλωσσικά εύλογη. Ο ιστορικός Μάικλ Ρόου, από το King’s College London, παρομοίασε τη δυνατότητα με μια σύγχρονη «Στήλη της Ροζέτας», επισημαίνοντας ότι η αντιπαραβολή με γνωστό περιεχόμενο βοηθά στην αξιολόγηση της μεθόδου.
Η λύση εξετάστηκε επίσης από τον Σατόσι Τομοκίγιο, ερευνητή που διατηρεί τον ιστότοπο Cryptiana, ο οποίος καταγράφει άλυτους ιστορικούς κώδικες. Η υπόθεση καταχωρίστηκε εκεί ως λυμένη, ενώ ο Τσερτς δημοσιοποίησε στοιχεία της διαδικασίας, μεταξύ των οποίων την απομαγνητοφώνηση, τους πίνακες συμβόλων και τα σχετικά προγράμματα.
Euronews
+1
Από τα στρατιωτικά αρχεία στα μεγάλα ιστορικά αινίγματα
Το ευρύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συνδυάσει εργασίες που συνήθως απαιτούν διαφορετικές ειδικότητες: ανάγνωση δυσανάγνωστων εγγράφων, αναγνώριση συμβόλων, ανάλυση κρυπτογραφικών μοτίβων και έρευνα σε ιστορικά αρχεία.
Για τους ιστορικούς, τα αρχεία δεν αποτελούνται μόνο από κείμενα που δεν έχουν ακόμη διαβαστεί. Περιλαμβάνουν χειρόγραφα με φθορές, αποσπασματικά τεκμήρια, χαμένους κώδικες και έγγραφα που χρειάζονται σύγκριση με δεκάδες άλλες πηγές. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει σημαντικά αυτή την εργασία, προτείνοντας λύσεις που στη συνέχεια ελέγχονται από ειδικούς.
Η αποκρυπτογράφηση της επιστολής του 1809 δείχνει, επομένως, μια συγκεκριμένη και μετρήσιμη δυνατότητα: ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να συνδυάσει εικόνα, γλωσσική ανάλυση, προγραμματισμό και ιστορική αναζήτηση για να επιλύσει έναν κώδικα που παρέμενε άλυτος επί 217 χρόνια. Δεν αποδεικνύει ότι κάθε χαμένο χειρόγραφο ή άγνωστη γλώσσα μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί αυτόματα. Δείχνει, όμως, πώς η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει στους ερευνητές νέα εργαλεία για να ανακτήσουν πληροφορίες που παρέμεναν κλειδωμένες στα αρχεία.
