Σημαντικές μειώσεις στον φόρο εισοδήματος, αλλά και αποκατάσταση αδικιών που επί χρόνια στερούσαν κοινωνικά επιδόματα και φοροαπαλλαγές, φέρνει η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για κατοικίες, Ι.Χ. αυτοκίνητα και σκάφη αναψυχής.
Οι αλλαγές ισχύουν για τα εισοδήματα του 2025 που θα δηλωθούν και θα φορολογηθούν το 2026, με άμεσο όφελος για μισθωτούς, συνταξιούχους και οικογένειες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Η παρέμβαση της κυβέρνησης βάζει τέλος σε μια χρόνια στρέβλωση: τη φορολόγηση και την απώλεια παροχών με βάση πλασματικά εισοδήματα που προέκυπταν από υπέρογκα τεκμήρια διαβίωσης και από το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ για τα ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα.
Τι αλλάζει στα τεκμήρια διαβίωσης
Με τις διατάξεις του ν. 5246/2025 μειώνονται αισθητά τα ποσά των τεκμαρτών δαπανών, οδηγώντας σε χαμηλότερα τεκμαρτά εισοδήματα για εκατομμύρια φορολογούμενους.
Για τις κατοικίες, τα τεκμήρια μειώνονται κατά 30% σε περιοχές με αντικειμενικές αξίες έως 2.799 ευρώ/τ.μ. Παράλληλα περιορίζονται και οι προσαυξήσεις για ακριβότερες ζώνες, με αποτέλεσμα συνολικές μειώσεις που φτάνουν έως και το 35% σε περιοχές με υψηλές τιμές.
Για τα Ι.Χ. αυτοκίνητα, αλλάζει ριζικά ο τρόπος υπολογισμού για όσα έχουν ταξινομηθεί από την 1η Νοεμβρίου 2010 και μετά. Τα τεκμήρια παύουν να βασίζονται αποκλειστικά στα κυβικά και υπολογίζονται πλέον με βάση τις εκπομπές CO₂, κατ’ αναλογία με τα τέλη κυκλοφορίας. Το νέο σύστημα οδηγεί σε μειώσεις από 7% έως και 73,7%, ιδιαίτερα για τα νεότερα και πιο «καθαρά» οχήματα.
Για τα σκάφη αναψυχής, προβλέπεται μείωση τεκμηρίων κατά 30% για όσα έχουν ηλικία έως 10 ετών, ενώ διατηρούνται οι ευνοϊκές ρυθμίσεις για ιστιοφόρα και για παραδοσιακά ξύλινα σκάφη ελληνικής ναυπηγικής παράδοσης.
Τέλος στην παγίδα των πλασματικών εισοδημάτων
Κάθε χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενοι φορολογούνταν όχι με βάση τα πραγματικά τους εισοδήματα, αλλά με βάση υψηλότερα τεκμαρτά ποσά που προσδιόριζε η ΑΑΔΕ. Το φαινόμενο έπληττε κυρίως χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους, οι οποίοι ενώ δήλωναν εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο όριο, κατέληγαν να φορολογούνται σαν να είχαν εισοδήματα άνω των 11.000 ευρώ.
Με τη μείωση των τεκμηρίων, σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις ο φόρος εισοδήματος μηδενίζεται, ενώ σε άλλες περιορίζεται στο ελάχιστο, καθώς το φορολογητέο εισόδημα προσεγγίζει εκ νέου τα αφορολόγητα όρια.
Ποιοι είναι οι μεγάλοι ωφελημένοι
Οι βασικοί κερδισμένοι από τις αλλαγές είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα που επιβαρύνονταν δυσανάλογα λόγω κατοχής πρώτης κατοικίας ή ενός Ι.Χ. αυτοκινήτου.
Ωφελημένες είναι επίσης εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες που τα προηγούμενα χρόνια έχαναν οικογενειακά επιδόματα, επιδόματα θέρμανσης ή απαλλαγές από τον ΕΝΦΙΑ, όχι επειδή είχαν υψηλά πραγματικά εισοδήματα, αλλά επειδή τα τεκμήρια «φούσκωναν» τεχνητά το δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα πάνω από τα προβλεπόμενα όρια.
Η μείωση των τεκμηρίων οδηγεί πλέον πολλά νοικοκυριά κάτω από αυτά τα όρια, αυξάνοντας σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων κοινωνικών παροχών.
Η κρίσιμη αλλαγή για τα ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κατάργηση του ελάχιστου τεκμηρίου των 3.000 ευρώ για τα εξαρτώμενα τέκνα που αποκτούν δικό τους εισόδημα. Για πάνω από μια δεκαετία, ακόμη και ένα ελάχιστο ποσό από τόκους ή περιστασιακή εργασία αρκούσε για να «φορτώσει» η εφορία την οικογένεια με επιπλέον τεκμαρτό εισόδημα 3.000 ευρώ ανά παιδί.
Η πρακτική αυτή οδηγούσε χιλιάδες οικογένειες στην απώλεια επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ ή στη χρέωση διπλάσιου ΕΝΦΙΑ, λόγω υπέρβασης εισοδηματικών κριτηρίων που στην πραγματικότητα δεν ανταποκρίνονταν στα πραγματικά τους οικονομικά δεδομένα.
Από φέτος, το συνολικό οικογενειακό εισόδημα θα υπολογίζεται με βάση το πραγματικό εισόδημα του τέκνου, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις είναι πολύ χαμηλότερο των 3.000 ευρώ.
Περισσότερα επιδόματα και μειωμένος ΕΝΦΙΑ από το 2026 και μετά
Η νέα ρύθμιση αναμένεται να αυξήσει αισθητά τους δικαιούχους επιδομάτων τέκνων, επιδόματος θέρμανσης, στεγαστικών ενισχύσεων και εφάπαξ εισοδηματικών παροχών που χορηγούνται με εισοδηματικά κριτήρια. Παράλληλα, από το 2027 θα αυξηθούν και οι δικαιούχοι απαλλαγών ή εκπτώσεων στον ΕΝΦΙΑ.
Συνολικά, η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης και η διόρθωση της στρέβλωσης για τα ενήλικα τέκνα συνιστούν μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο πεδίο της άμεσης φορολογίας, αποκαθιστώντας αδικίες και ελαφρύνοντας ουσιαστικά τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
