Εκεχειρία στη βορειοανατολική Συρία και αναδιάταξη ρόλων
Τις εξελίξεις στη Συρία και τη Γάζα συζήτησαν ο Ταγίπ Ερντογάν και ο Ντόναλντ Τραμπ σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν χθες, Τρίτη, σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή. Η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στη νέα, υποστηριζόμενη από την Τουρκία κυβέρνηση της Συρίας και τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, οι οποίες αποτελούν σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Δαμασκός, έχοντας ανακτήσει τον έλεγχο περιοχών στη βορειοανατολική Συρία, έθεσε τετραήμερη προθεσμία στις κουρδικές δυνάμεις ώστε να συμφωνήσουν στην ενσωμάτωσή τους στις κεντρικές κρατικές δομές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, βασικός υποστηρικτής των SDF τα προηγούμενα χρόνια, αναγνώρισαν ότι η φύση της συνεργασίας τους έχει αλλάξει μετά την εγκαθίδρυση της νέας κυβέρνησης στη Συρία.
Η τουρκική οπτική για την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας
Σε ανακοίνωσή της, η τουρκική προεδρία ανέφερε ότι ο Ερντογάν υπογράμμισε τη σημασία της ενότητας, της αρμονίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας για την Τουρκία, επιβεβαιώνοντας τη στενή παρακολούθηση των εξελίξεων από την Άγκυρα. Η Τουρκία θεωρεί τις SDF τρομοκρατική οργάνωση, λόγω της σύνδεσής τους με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν, και έχει επαινέσει τις κινήσεις της Δαμασκού εναντίον τους.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ περιορίστηκε να κάνει λόγο για «πολύ καλή τηλεφωνική επικοινωνία» με τον τούρκο πρόεδρο, χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο ερμηνειών για το εύρος των συνεννοήσεων.
Από το Ισλαμικό Κράτος στις συριακές φυλακές
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους, καθώς και η κατάσταση των κρατουμένων μελών της οργάνωσης στις συριακές φυλακές, ένα ζήτημα που παραμένει αγκάθι για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Η Τουρκία εμφανίζεται διατεθειμένη να διατηρήσει συντονισμό με την Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού ρυθμιστή.
Η Γάζα και το ενδεχόμενο συμμετοχής στο «Συμβούλιο Ειρήνης»
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στη Γάζα, με τον Ερντογάν να δηλώνει ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να συντονίζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, ο τούρκος πρόεδρος ευχαρίστησε τον Τραμπ για την πρόσκληση να συμμετάσχει στο υπό σύσταση «Συμβούλιο Ειρήνης», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η Άγκυρα θα αποφασίσει σύντομα αν θα ενταχθεί στην πρωτοβουλία.
Η Τουρκία έχει υιοθετήσει σκληρή ρητορική απέναντι στο Ισραήλ, χαρακτηρίζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα γενοκτονία, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από το Τελ Αβίβ, το οποίο απορρίπτει κάθε ενδεχόμενο ενεργού τουρκικού ρόλου στην περιοχή.
Αντιδράσεις και επιφυλάξεις για το σχέδιο Τραμπ
Το προτεινόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από ειδικούς σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διπλωμάτες. Πολλοί εκτιμούν ότι ένα όργανο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, με αρμοδιότητες σε ξένο έδαφος, θα μπορούσε να θυμίζει αποικιοκρατική δομή, υπονομεύοντας τη διεθνή νομιμοποίηση τέτοιων παρεμβάσεων.
Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι ότι η λειτουργία ενός τέτοιου συμβουλίου για παγκόσμια ζητήματα θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον ρόλο και το έργο των Ηνωμένων Εθνών, σε μια περίοδο που η πολυμέρεια ήδη δοκιμάζεται.
Πρόσωπα και ισορροπίες στο παρασκήνιο
Στο συμβούλιο που έχει εξαγγείλει ο Λευκός Οίκος συμμετέχουν ήδη πρόσωπα με βαρύ πολιτικό φορτίο, όπως ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Η πιθανή ένταξη της Τουρκίας θα προσέδιδε στο εγχείρημα ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, αλλά και νέες αντιφάσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η τηλεφωνική επικοινωνία Ερντογάν–Τραμπ επιβεβαιώνει ότι Συρία και Γάζα παραμένουν αλληλένδετα πεδία ανταγωνισμού και συνεννόησης, με την Άγκυρα να επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον ρόλο του συμμάχου της Δύσης και του αυτόνομου περιφερειακού παίκτη.
