“Venceremos”, ένα σύνθημα με τεράστιο εκτόπισμα. Από το πολιτικό εγχείρημα της Unidad Popular στη Χιλή του Allende και το τραγούδι του Victor Jara, ως τα παγκόσμια κινήματα κοινωνικής χειραφέτησης που ακολούθησαν, σήμερα σφραγίζει το τρίτο album των heavy rockers απ’ τα Γιάννενα. Πλέον η εικόνα διακρίνεται ξεκάθαρα: μετά το Riza της ελληνικής κρίσης και την κοσμολογική αλληγορία του Υδροχόου, οι V.I.C. ολοκληρώνουν, εδώ, ένα αυθεντικό τρίπτυχο-κάλεσμα αντίστασης.
Της Μαρίας Βασιλείου*
To 2014, η Ελλάδα βίωνε την κορύφωση της κρίσης. Πλήγματα στον κοινωνικό κορμό όπως η μαζική ανεργία, η μετανάστευση των νέων κι η γενική φτωχοποίηση ήταν κάτι περισσότερο από υπαρκτά προβλήματα του παρόντος – για πάρα πολλούς ήταν οι ταφόπλακες του μέλλοντός τους. Στις αρχές του Απριλίου εκείνης της χρονιάς, μια χρονική συγκυρία ποιητικής ειρωνείας έδειξε το χάσμα ανάμεσα σε παράλληλες πραγματικότητες, καθώς την ίδια στιγμή που η συγκυβέρνηση ανακοίνωνε σε πανηγυρικό τόνο την επιστροφή της Ελλάδας στη διεθνή αγορά ομολόγων – άλλη μια «αρχή του τέλους της κρίσης» -, το βαθύ συλλογικό τραύμα έβρισκε το τέλειο ακουστικό του καθρέφτισμα στο Riza. To ντεμπούτο των V.I.C., όπως και το EP “Zvara/Karakolia” που ακολούθησε το Νοέμβριο, ήρθε να προστεθεί στην ήδη ασταμάτητη σκηνή του ελληνικού heavy rock, που αποτέλεσε το αληθινό soundtrack εκείνης της εποχής, και να λειτουργήσει ως θρηνωδία και ως εξέγερση, ταυτόχρονα. Στο ελληνικό metal η λαϊκή μουσική και η ελληνική παράδοση δεν ήταν ποτέ ξένα σώματα· οι V.I.C. δεν ήταν οι πρώτοι που ανέδειξαν την κοινή γραμμή της ηπειρωτικής ανημίτονης πεντατονικής κλίμακας και των blues, του hard rock και του metal. Αλλά ο τρόπος που χρησιμοποίησαν το heavy rock τέμπο ως το «ίσο» στο κράτημα του οποίου ξεδιπλώθηκαν οι μελωδικές γραμμές ήταν κάτι περισσότερο από μια εμπνευσμένη συνθετική επινόηση – ήταν μια πολιτική πράξη υπόγειας εξεγερσιακής ώσμωσης που εκδηλώθηκε μέσα από την επανοικειοποίηση της παράδοσης και τη διεκδίκηση της διαγενεακής ταυτότητας των περιθωριοποιημένων, των απόκληρων, των ξενιτεμένων και των αιώνιων επαναστατημένων. Τραγούδια όπως τα «Γιάννη μου το μαντήλι σου» και «Καρακόλια» έπαψαν να περιφέρονται ως κενά κουφάρια στα στόματα τηλετραγουδιστών και στα νοσταλγικά αναμασήματα των «εναλλακτικών» κι αποδόθηκαν σε όλη τους την αρχέγονη ένταση – έτσι, ξαναζωντανεμένα έγιναν σύνθημα στους δρόμους.
Πέντε έτη μετά, η μη αναμενόμενη στροφή στο μουσικό τους ύφος έδειξε με εκκωφαντικό τρόπο την καλλιτεχνική τους κλάση, κι επιβεβαίωσε την ελεύθερη, αντισυμβατική τους φύση. Από το χώμα, στ’ άστρα. Το Age of Aquarius ήταν μια συνειδητή και πολύ -πολύ- γενναία απόφαση να μην γίνει το sequel του προκατόχου του, αντίθετα αποτέλεσε ένα υψηλής συνθετικής επικινδυνότητας εγχείρημα, αναφερόμενο στην ψυχεδέλεια, το progressive rock, τη jazz, το heavy rock και φυσικά, την ελληνική μουσική. Ακόμα και σε αυτό το περιβάλλον, της υψηλότατης διαχειριστικής ικανότητας μιας εξαιρετικά απαιτητικής και πολύπλοκης πρώτης ύλης των συνθέσεων, αλλά και της παραγωγής, το αληθινό αποτύπωμα του album αυτού, για μια ακόμα φορά, είναι κοινωνικό. Οι V.I.C., στέκονται στο ικρίωμα της δεκαετίας της κρίσης και αφουγκράζονται την καταπόνηση, την εξάντληση, τον πόνο της διάψευσης, το αμείλικτο του χρόνου που περνά και την ανάγκη για την όρθωση του βλέμματος. Βλέπουν ότι μαζί με την Ελλάδα, κι όλος ο πλανήτης σκοτεινιάζει, και προτείνουν μια συλλογική τελετουργία κάθαρσης, όχι για να αφήσουμε πίσω, αλλά για να προχωρήσουμε μαζί, από τις τοπικότητές μας, στο πανανθρώπινο. «Η Εποχή του Υδροχόου» σημαίνει, στην αντικουλτούρα των ‘60s, αυτό ακριβώς το ζητούμενο, την ανάγκη για μετάβαση από το κοινωνικοπολιτικό σκοτάδι σε μια εποχή αφύπνισης και πνευματικής αναγέννησης. Δεν ήταν φυγή, ήταν υπενθύμιση: Η αντίσταση ξεκινά απ’ την ψυχή.
Το «Venceremos» σηματοδοτεί την επιστροφή από το αστρικό αυτό ταξίδι, πίσω στο υλικό πεδίο της μάχης, σ’ έναν κόσμο που φλέγεται. Είναι η ανταπόκριση της μπάντας στην εποχή της κατάρρευσης. Κι όπως κάνει κάθε καλό έργο δυστοπικής φαντασίας, η βάση της δυστοπίας του είναι πέρα για πέρα υπαρκτή – είναι ο κόσμος που ζούμε. Στο σημερινό περιβάλλον της πολυκρίσης και της μόνιμης κατάστασης εξαίρεσης, η επίκληση αυτού του ιστορικού συνθήματος διαπερνά το χωροχρόνο. Σαν μαγικό ξόρκι, λειτουργεί αφυπνιστικά, γίνεται κάλεσμα για ανασυγκρότηση και για μια νέα συλλογική αντίσταση. Βαρύ, βραδυφλεγές και τελετουργικό και ταυτόχρονα συγκλονιστικά φορτισμένο, είναι το αντιμίλημα απέναντι στην εποχή του πολιτικού και τεχνοκρατικού αυταρχισμού, της οικολογικής καταστροφής, της κοινωνικής αποσύνθεσης, του πολιτισμικού σκοταδισμού, του κλονισμού των θεσμών. Οι V.I.C. υπενθυμίζουν το τοπικό παραμένει παγκόσμιο και το τραύμα κοινό: ό,τι συμβαίνει, μας συμβαίνει. Η έσχατη άρνηση της παραίτησης, «θα νικήσουμε», ακόμα κι όταν γύρω μοιάζει σαν να έχουμε χάσει.
*Επικοινωνιολόγος
