Τουλάχιστον 14 άνθρωποι από τη σερβική κοινωνία των πολιτών φέρεται να στοχοποιήθηκαν με προηγμένο λογισμικό κατασκοπείας, σε ένα κύμα παρακολούθησης που η Share Foundation χαρακτηρίζει ως το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο στη χώρα. Ανάμεσα στους στόχους βρίσκονται μέλη του φοιτητικού κινήματος, ενώ η κυβέρνηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς απορρίπτει οποιαδήποτε εμπλοκή.
Στο μικροσκόπιο οι επιθέσεις με spyware
Η υπόθεση έγινε γνωστή τον Αύγουστο, όταν η Apple ενημέρωσε χρήστες σε 110 χώρες ότι πιθανότατα είχαν στοχοποιηθεί από εμπορικό spyware.
Η Citizen Lab, που πραγματοποιεί τεχνικές έρευνες σε επιθέσεις αυτού του τύπου, εντόπισε στη συνέχεια στοιχεία του Pegasus σε τουλάχιστον μία από τις σερβικές περιπτώσεις. Το συγκεκριμένο λογισμικό της NSO Group μπορεί να προσφέρει στον επιτιθέμενο εκτεταμένη πρόσβαση στη συσκευή του θύματος.
Η Share Foundation αναφέρει ότι οι συνολικά 14 στόχοι προέρχονταν από διαφορετικούς χώρους της κοινωνίας των πολιτών.
Οι φοιτητές στο επίκεντρο
Μεταξύ των προσώπων που φέρεται να στοχοποιήθηκαν βρίσκονται μέλη του σερβικού φοιτητικού κινήματος, το οποίο έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα πολιτικής πίεσης προς την κυβέρνηση.
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν μετά την κατάρρευση σιδηροδρομικού σταθμού τον χειμώνα του 2024 και γρήγορα επεκτάθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι φοιτητές έχουν οργανώσει μαζικές διαδηλώσεις και έχουν αμφισβητήσει ευθέως την κυβέρνηση του Βούτσιτς, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερο από μία δεκαετία.
Η κρίσιμη συγκυρία των εκλογών
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο χρόνος των επιθέσεων, καθώς μέρος της δραστηριότητας καταγράφηκε τον Μάρτιο, κατά την περίοδο των τοπικών εκλογών.
Η Share Foundation εξετάζει το ενδεχόμενο οι επιθέσεις να αποτέλεσαν δοκιμή των δυνατοτήτων του spyware ενόψει των πρόωρων εκλογών του Οκτωβρίου.
Η εκτίμηση της οργάνωσης είναι ότι η συγκεκριμένη περίοδος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να μετρηθεί τόσο η αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης όσο και η δυνατότητα άσκησης πίεσης στους φοιτητές και την αντιπολίτευση.
Διαψεύδει η κυβέρνηση Βούτσιτς
Η σερβική κυβέρνηση απορρίπτει τις καταγγελίες περί παρακολούθησης των φοιτητών.
Η πρόεδρος της Βουλής και κορυφαίο στέλεχος του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, Άνα Μπρνάμπιτς, δήλωσε στην Euronews Serbia ότι δεν πιστεύει τους ισχυρισμούς των φοιτητών και της Share Foundation.
Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί στοιχείο που να αποδεικνύει ότι η κυβέρνηση του Βούτσιτς ήταν εκείνη που πραγματοποίησε ή διέταξε τις συγκεκριμένες επιθέσεις.
«Δεν θα μας σταματήσει»
Η φοιτήτρια Μίλιτσα Πόποβιτς, που συγκαταλέγεται στους στόχους, περιέγραψε την επίθεση ως ιδιαίτερα σκληρή.
Όπως ανέφερε, η πιθανότητα κάποιος να είχε αποκτήσει πρόσβαση στον προσωπικό της χώρο χωρίς να το γνωρίζει την έκανε να αισθανθεί εκτεθειμένη.
Παρά την ανησυχία, υποστήριξε ότι το περιστατικό δεν πρόκειται να ανακόψει τη δράση της ίδιας και του φοιτητικού κινήματος.
Το Pegasus και οι νέες ανησυχίες
Η υπόθεση στη Σερβία επαναφέρει τη διεθνή συζήτηση για τη χρήση εμπορικού spyware εναντίον δημοσιογράφων, ακτιβιστών και ανθρώπων που δραστηριοποιούνται υπέρ της δημοκρατίας.
Η NSO Group, δημιουργός του Pegasus, έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο αντιδράσεων για τη χρήση του λογισμικού της από κρατικούς και άλλους φορείς. Η εταιρεία βρίσκεται πλέον υπό αμερικανική ιδιοκτησία και επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία της στην αγορά των ΗΠΑ.
Το Citizen Lab εκτιμά ότι τα νέα ευρήματα, σε συνδυασμό με τις προειδοποιήσεις της Apple, δείχνουν πως το φιλοδημοκρατικό κίνημα στη Σερβία βρίσκεται αντιμέτωπο με επιθετικές προσπάθειες ψηφιακής παρακολούθησης σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη εκλογική περίοδο.
