Η «πατριωτική εισφορά» που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη εξελίσσεται σε ένα από τα πλέον συζητημένα σημεία του οικονομικού προγράμματος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, όχι μόνο λόγω του ύψους της προτεινόμενης επιβάρυνσης, αλλά και εξαιτίας των διαφορετικών διατυπώσεων στελεχών της ΕΛ.Α.Σ. για τον τρόπο εφαρμογής της.
Μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η αναφορά σε κοσμήματα και αντικείμενα αξίας μέσα σε τραπεζικές θυρίδες, η εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος Θεώνη Κουφονικολάκου έδωσε νέες διευκρινίσεις, επιχειρώντας να βάλει το μέτρο σε διαφορετική βάση.
«Είναι έξτρα» και δεν έχει υπολογιστεί στον δημοσιονομικό χώρο
Η κ. Κουφονικολάκου ξεκαθάρισε ότι τα έσοδα από την πατριωτική εισφορά δεν έχουν συμπεριληφθεί στην κοστολόγηση του οικονομικού προγράμματος της ΕΛ.Α.Σ. και, συνεπώς, δεν αποτελούν μέρος του δημοσιονομικού χώρου που έχει ήδη υπολογιστεί για την εφαρμογή των εξαγγελιών.
«Η πατριωτική εισφορά δεν έχει συνυπολογιστεί στον δημοσιονομικό χώρο που αξιοποιούμε και θα επιστρατευτεί για την υλοποίηση του προγράμματος. Είναι έξτρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την ίδια, πρόκειται για μέτρο που συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία ενός πλήρους περιουσιολογίου, δηλαδή ενός ενιαίου μητρώου στο οποίο θα καταγράφεται η κινητή και ακίνητη περιουσία των φορολογουμένων.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι χωρίς ολοκληρωμένη εικόνα της περιουσιακής κατάστασης δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια ούτε το εύρος ούτε η πραγματική φορολογητέα βάση της εισφοράς.
Το 1% του πλούτου και το 1% του πληθυσμού
Στην πολιτική συζήτηση έχουν δημιουργηθεί, ωστόσο, συγχύσεις και γύρω από το ίδιο το «1%». Η κ. Κουφονικολάκου υποστήριξε ότι η εισφορά αφορά το οικονομικά ισχυρότερο 1% των φυσικών προσώπων και όχι το σύνολο των φορολογουμένων.
Όπως ανέφερε, πρόκειται για μόνιμο μέτρο, με φορολόγηση 1% του πλούτου, ενώ το κόμμα δεν έχει πρόβλημα με την επιχειρηματική κερδοφορία, αλλά με την «καταχρηστικότητα» και την «απληστία».
Παράλληλα, επέμεινε ότι η συζήτηση δεν πρέπει να επικεντρώνεται αποκλειστικά στον συντελεστή του 1%, αλλά στο περιουσιολόγιο που θα προηγηθεί. «Το περιουσιολόγιο, δηλαδή το τι θα καταγράψει αυτό το ενιαίο μητρώο κινητής και ακίνητης περιουσίας», όπως είπε, αποτελεί την αφετηρία για τον προσδιορισμό της περιουσιακής βάσης.
Στην κινητή περιουσία περιλαμβάνονται, σύμφωνα με την περιγραφή της, στοιχεία όπως μετοχές και ομόλογα, ενώ η ακίνητη περιουσία είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό καταγεγραμμένη.
Η δήλωση Παππά για τις θυρίδες που άνοιξε νέο μέτωπο
Η μεγαλύτερη σύγχυση, πάντως, προκλήθηκε από τις δηλώσεις του αναπληρωτή τομεάρχη Οικονομικών της ΕΛ.Α.Σ. Γιώργου Παππά.
Ο κ. Παππάς, μιλώντας για το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει το περιουσιολόγιο, αναφέρθηκε σε μια πολύ ευρύτερη καταγραφή περιουσιακών στοιχείων, φθάνοντας μέχρι τα αντικείμενα αξίας που μπορεί να βρίσκονται σε τραπεζικές θυρίδες. Η αναφορά του ότι στο περιουσιολόγιο θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται ακόμη και κοσμήματα προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και έδωσε νέα διάσταση στην πολιτική αντιπαράθεση.
Η δήλωση μεταδόθηκε ευρέως ως πιθανή φορολόγηση κοσμημάτων και άλλων αντικειμένων αξίας που βρίσκονται σε θυρίδες, δημιουργώντας την εικόνα ενός ιδιαίτερα διευρυμένου φόρου περιουσίας.
Η ανασκευή και η νέα διατύπωση
Μετά τις αντιδράσεις, ο κ. Παππάς προχώρησε σε διευκρινιστική δήλωση, υπογραμμίζοντας ότι η πατριωτική εισφορά αφορά το 1% των πλουσιότερων Ελλήνων και ότι δεν θα βασιστεί «στα κοσμήματα των πλούσιων κυριών», αλλά στην υψηλή κινητή και ακίνητη περιουσία.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι στην κινητή περιουσία περιλαμβάνονται στοιχεία όπως μετοχές, ομόλογα και καταθέσεις, ενώ η βασική λογική του μέτρου είναι η αποτύπωση της συνολικής καθαρής περιουσίας των υπόχρεων.
Η μετατόπιση από την αναφορά στα κοσμήματα και στις θυρίδες προς την υψηλή κινητή και ακίνητη περιουσία επιχειρεί να περιορίσει τη σύγχυση που δημιουργήθηκε σχετικά με το πραγματικό αντικείμενο της εισφοράς.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι τι θα θεωρείται περιουσία
Πίσω από τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση βρίσκεται ένα ουσιαστικότερο ερώτημα: τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το περιουσιολόγιο και με ποιον τρόπο θα αποτιμάται η καθαρή περιουσία.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τα ακίνητα, αλλά και τις χρηματοοικονομικές συμμετοχές, τις καταθέσεις, τα ομόλογα, τις μετοχές και γενικότερα τα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να συνυπολογιστούν στην καθαρή περιουσιακή κατάσταση ενός φυσικού προσώπου.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο εστιάζει η ΕΛ.Α.Σ., υποστηρίζοντας ότι ένα σύγχρονο φορολογικό σύστημα χρειάζεται πλήρη εικόνα της περιουσίας προκειμένου να επιτύχει δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών.
Μόνιμο ή προσωρινό μέτρο;
Μία ακόμη διαφοροποίηση που προέκυψε από τις δημόσιες τοποθετήσεις αφορά τη διάρκεια της εισφοράς. Η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.Α.Σ. μίλησε για μόνιμο μέτρο, ενώ ο Γιώργος Παππάς είχε περιγράψει την εισφορά ως επιβάρυνση που θα εφαρμοστεί για κάποια χρόνια.
Η αντίφαση αυτή προσθέτει ένα ακόμη ερωτηματικό γύρω από μια πρόταση που βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής ατζέντας της ΕΛ.Α.Σ. και η οποία, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις των ίδιων των στελεχών της, χρειάζεται ακόμη αρκετές τεχνικές και πολιτικές διευκρινίσεις.
Το οικονομικό πρόγραμμα και η πολιτική στόχευση
Η πατριωτική εισφορά αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οικονομικού σχεδίου που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις στη φορολογία των επιχειρήσεων και των μερισμάτων, μέτρα για οικογένειες και δανειολήπτες, αλλαγές στον ΦΠΑ, καθώς και προτάσεις για τη μεσαία τάξη.
Η ΕΛ.Α.Σ. κοστολογεί το συνολικό πρόγραμμα της τετραετίας στα 7,39 δισ. ευρώ, με μόνιμα νέα έσοδα 1,92 δισ. ευρώ και καθαρή δαπάνη 5,47 δισ. ευρώ.
Το πολιτικό ζητούμενο για το επιτελείο Τσίπρα είναι πλέον να αποσαφηνίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιοι θα επιβαρυνθούν, ποια ακριβώς περιουσιακά στοιχεία θα υπολογίζονται, ποιο θα είναι το αφορολόγητο ή το όριο ένταξης στο 1% και, κυρίως, αν η εισφορά θα είναι μόνιμη ή προσωρινή.
Μέχρι να δοθούν αυτές οι απαντήσεις, οι διαφορετικές δημόσιες τοποθετήσεις των στελεχών της ΕΛ.Α.Σ. αφήνουν ανοιχτό πεδίο για πολιτική αντιπαράθεση. Και το παράδειγμα των κοσμημάτων στις θυρίδες δείχνει πόσο εύκολα μια τεχνική συζήτηση για το περιουσιολόγιο μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό πρόβλημα όταν η περιγραφή του μέτρου δεν είναι απολύτως ενιαία.
