Δύο διαφορετικές οικονομικές προσεγγίσεις παρουσίασαν από τη Θεσσαλονίκη ο Αλέξης Τσίπρας και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ έδωσε έμφαση στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, στην αναδιανομή του πλούτου, στις δημόσιες επενδύσεις και στην ενίσχυση των μισθών και του κοινωνικού κράτους.
Ο πρωθυπουργός επικεντρώθηκε σε φορολογικές ελαφρύνσεις, αυξήσεις εισοδημάτων, κίνητρα για επιχειρήσεις και αγρότες, στεγαστικά μέτρα και μειώσεις στο ενεργειακό κόστος. Η σύγκριση των δύο πακέτων δείχνει δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το πώς θα αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα και πώς θα κινηθεί η ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια.
Η βασική διαφορά: παραγωγική ανασυγκρότηση απέναντι σε φορολογικές ελαφρύνσεις
Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε ένα ευρύ Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης, το οποίο ξεκινά από τη διαπίστωση ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει χαμηλή παραγωγικότητα, χαμηλούς μισθούς και μεγάλη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στην ομιλία του υποστήριξε ότι η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας παραμένει 45% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και συνέδεσε το πρόβλημα των μισθών με τις χαμηλές επενδύσεις, την τεχνολογία και τη μικρή προστιθέμενη αξία της παραγωγής.
Ο σχεδιασμός του βασίζεται στην ενίσχυση της βιομηχανίας, της έρευνας, της ενέργειας, των υποδομών, της αγροτικής παραγωγής και των εξαγωγών. Κεντρικό εργαλείο είναι το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, με πρωτογενή κεφάλαια 12 δισ. ευρώ στην τετραετία και στόχο, μέσω μόχλευσης ιδιωτικών κεφαλαίων, επενδυτική ικανότητα που μπορεί να προσεγγίσει τα 25 δισ. ευρώ στην τετραετία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κινήθηκε σε διαφορετική κατεύθυνση. Το πακέτο που παρουσίασε στηρίζεται κυρίως σε μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, αυξήσεις μισθών και συντάξεων και χρηματοδοτικά εργαλεία για επιχειρήσεις.
Η λογική είναι ότι η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος και η μείωση των επιβαρύνσεων μπορούν να ενισχύσουν νοικοκυριά, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα οι δημόσιοι πόροι κατευθύνονται σε επενδυτικά και αναπτυξιακά εργαλεία.
Μισθοί: ίδιος στόχος, διαφορετική διαδρομή
Στο πεδίο των μισθών υπάρχει μία από τις πιο χαρακτηριστικές συγκλίσεις των δύο προτάσεων.
Ο Αλέξης Τσίπρας θέτει ως στόχο κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ μέσα στο 2027 και μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας. Συνδέει την αύξηση των αποδοχών με συλλογικές διαπραγματεύσεις, κλαδικές συμβάσεις και την αύξηση της παραγωγικότητας.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προβλέπει επίσης κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ, αλλά έως τον Ιανουάριο του 2028, με 1.300 ευρώ για εργαζομένους που έχουν τριετίες. Παράλληλα προβλέπεται νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων κατά 0,5 μονάδα από τον Απρίλιο του 2027.
Στον δημόσιο τομέα, η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει αυξήσεις 80 ευρώ τον μήνα έως τον Ιανουάριο του 2028 και επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά από τον Δεκέμβριο του 2027.
Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η αύξηση του εισοδήματος. Ο Τσίπρας τη συνδέει με την ενίσχυση της παραγωγικότητας, των συλλογικών συμβάσεων και της διαπραγματευτικής δύναμης των εργαζομένων. Ο Μητσοτάκης δίνει μεγαλύτερο βάρος στην αύξηση του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος μέσω μισθολογικών αυξήσεων και μείωσης των εισφορών.
Φορολογία: ελάφρυνση για πολλούς ή μεγαλύτερη αναδιανομή
Η μεγαλύτερη ιδεολογική απόσταση εμφανίζεται στη φορολογία.
Ο Αλέξης Τσίπρας προτείνει ένα πιο προοδευτικό μοντέλο. Κεντρική του πρόταση είναι η «Πατριωτική Εισφορά» 1% για το ισχυρότερο 1% της κοινωνίας, με βάση την καθαρή περιουσία, ενώ παράλληλα προτείνει προοδευτική φορολόγηση των μερισμάτων, αυξημένη φορολόγηση για κλειστά ακίνητα νομικών προσώπων και αλλαγές στη φορολόγηση των τυχερών παιγνίων.
Την ίδια στιγμή προβλέπει ελαφρύνσεις για οικογένειες, μικρές επιχειρήσεις και ατομικές επιχειρήσεις. Περιλαμβάνονται ο διπλασιασμός της έκπτωσης φόρου για οικογένειες με παιδιά, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, η κατάργηση της προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις και η μείωση της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κινείται με βασικό εργαλείο τη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπει μείωση της προκαταβολής φόρου στο 50%, ενώ για τις επιχειρήσεις προβλέπεται σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου από το 80% στο 50%.
Παράλληλα, προβλέπεται κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στην Περιφέρεια και σταδιακή κατάργησή του στην Αττική.
Η διαφορά είναι σαφής: η πρόταση Τσίπρα επιχειρεί να συνδυάσει φορολογικές ελαφρύνσεις για τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα με μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση του μεγάλου πλούτου. Η κυβερνητική πρόταση στηρίζεται περισσότερο στη γενικότερη αποκλιμάκωση των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών.
Επιχειρήσεις και επενδύσεις: δημόσια κατεύθυνση ή χρηματοδοτικά κίνητρα
Στην επιχειρηματικότητα οι δύο προτάσεις επίσης διαφοροποιούνται.
Ο Τσίπρας μιλά για νέα βιομηχανική πολιτική, με συγκεκριμένες εθνικές παραγωγικές προτεραιότητες. Φάρμακα και βιοτεχνολογία, τρόφιμα, ενεργειακός εξοπλισμός, ναυτιλιακή τεχνολογία, αμυντικά προϊόντα και κρίσιμα υλικά περιλαμβάνονται στους τομείς που θέλει να ενισχυθούν.
Προτείνει επίσης ενιαίο φορέα βιομηχανικής πολιτικής, ψηφιακή αδειοδότηση με ανώτατο χρόνο 90 ημερών, μακροχρόνια συμβόλαια ενέργειας και σύνδεση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με μεγάλες επενδύσεις.
Ο Μητσοτάκης δίνει έμφαση στη χρηματοδότηση. Προβλέπει μεταφορά 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην Αναπτυξιακή Τράπεζα, με 1,1 δισ. ευρώ για δανειοδοτήσεις και 400 εκατ. ευρώ για εγγυήσεις προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Έτσι, η κυβερνητική πρόταση επιδιώκει να διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε κεφάλαια, ενώ η πρόταση Τσίπρα θέτει μεγαλύτερη έμφαση στο πού κατευθύνονται οι επενδύσεις και με ποιους όρους χρησιμοποιείται το δημόσιο χρήμα.
Αγρότες: φορολογική ελάφρυνση απέναντι σε παραγωγική ανασυγκρότηση
Στον αγροτικό τομέα ο Μητσοτάκης προτείνει άμεση φορολογική ελάφρυνση. Για τους επαγγελματίες αγρότες προβλέπει μηδενικό συντελεστή φόρου εισοδήματος έως τις 20.000 ευρώ, ενώ αυξάνει το ελάχιστο αφορολόγητο στα 22.204 ευρώ.
Ο Τσίπρας προσεγγίζει το ζήτημα από την πλευρά της παραγωγικής οργάνωσης. Προτείνει εκσυγχρονισμό των αρδευτικών δικτύων, Τράπεζα Γης για νέους αγρότες, πολυετείς συμβάσεις παραγωγής με εγγυημένη ποσότητα και τιμή και υποχρεωτική ιχνηλασιμότητα.
Στη δική του πρόταση ο αγροτικός τομέας αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου και της αλυσίδας από το χωράφι έως το ράφι.
Ενέργεια: κοινός στόχος η μείωση του κόστους
Στην ενέργεια οι δύο ομιλίες συναντώνται περισσότερο ως προς τον στόχο, αλλά διαφοροποιούνται ως προς το εργαλείο.
Ο Τσίπρας προτείνει μείωση κατά 30% των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, με ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ενέργειας σε σταθερή προσιτή τιμή. Παράλληλα θέλει διαφορετικό στρατηγικό ρόλο για τη ΔΕΗ και μακροχρόνια συμβόλαια εγχώριας παραγωγής.
Ο Μητσοτάκης προβλέπει σταδιακή μείωση της χονδρικής τιμής του ρεύματος κατά 30% από το 2027 έως το 2029, καθώς και μείωση κατά 50% των χρεώσεων ΥΚΩ στους οικιακούς λογαριασμούς από τον Ιανουάριο του 2027.
Η διαφορά είναι ότι ο Τσίπρας εστιάζει περισσότερο στον τρόπο παραγωγής, στην ιδιοκτησία και στη λειτουργία της αγοράς ενέργειας, ενώ ο Μητσοτάκης δίνει έμφαση στη μείωση των επιβαρύνσεων και του κόστους για τον καταναλωτή.
Στέγη: δημόσια κατοικία ή χρηματοδοτική ενίσχυση
Η στεγαστική κρίση αποτελεί επίσης κοινό πεδίο, με διαφορετική όμως αντιμετώπιση.
Ο Τσίπρας προτείνει 50.000 νέες προσιτές στεγαστικές επιλογές μέσα σε τέσσερα χρόνια, αξιοποίηση δημόσιας και δημοτικής γης, ανακαίνιση κλειστών κατοικιών και περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων όπου προκαλούν εκτόπιση μόνιμων κατοίκων.
Ο Μητσοτάκης προτείνει το πρόγραμμα «Σπίτι μου 3» ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, ενώ παράλληλα προβλέπει αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγορές κατοικίας από πολίτες εκτός ΕΕ και διεύρυνση της απαλλαγής από τον ΕΝΦΙΑ για μικρούς οικισμούς.
Και εδώ αποτυπώνονται δύο διαφορετικές λογικές: η μία επιχειρεί να αυξήσει άμεσα το απόθεμα προσιτής κατοικίας και να ενισχύσει τον δημόσιο ρόλο στη στέγη, ενώ η άλλη χρησιμοποιεί χρηματοδοτικά προγράμματα και φορολογικά κίνητρα.
Συνταξιούχοι και κοινωνικό κράτος
Ο Τσίπρας συνδέει την κοινωνική πολιτική με μια ευρύτερη αναδιανομή εισοδήματος. Προτείνει μηδενική συμμετοχή των συνταξιούχων στα φάρμακα και υποστηρίζει την αποκατάσταση της 13ης σύνταξης, την οποία συνδέει με απώλειες άνω των 8 δισ. ευρώ για τους συνταξιούχους σε βάθος επταετίας.
Ο Μητσοτάκης προβλέπει αύξηση της μόνιμης ετήσιας ενίσχυσης για τους συνταξιούχους στα 400 ευρώ καθαρά από τον Νοέμβριο του 2026, με δικαιούχους όλους τους άνω των 65 ετών.
Η διαφορά είναι χαρακτηριστική: ο Τσίπρας προτείνει μόνιμες παρεμβάσεις στο κόστος υγείας και στο εισόδημα των συνταξιούχων, ενώ ο Μητσοτάκης δίνει έμφαση στην άμεση ετήσια οικονομική ενίσχυση.
Δημογραφικό: δύο διαφορετικές οικονομικές απαντήσεις
Το δημογραφικό καταλαμβάνει σημαντικό χώρο και στις δύο προτάσεις.
Ο Μητσοτάκης προτείνει τον «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά», όπου το κράτος θα καταθέτει ποσό αντίστοιχο με εκείνο που καταθέτουν οι γονείς, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Παράλληλα προβλέπει μηδενισμό του φόρου εισοδήματος για τρίτεκνους έως τις 20.000 ευρώ και αυξημένα επιδόματα γέννησης για πολύτεκνες οικογένειες.
Ο Τσίπρας συνδέει το δημογραφικό περισσότερο με το συνολικό κόστος ζωής. Στο σχέδιό του περιλαμβάνονται δωρεάν προσχολική εκπαίδευση, σχολική σίτιση, φοιτητική υποτροφία 500 ευρώ τον μήνα για δέκα μήνες σε φοιτητές περιφερειακών πανεπιστημίων που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, καθώς και πολιτικές στέγης και επιστροφής νέων επιστημόνων.
Η ουσιαστική οικονομική σύγκριση
Στο τέλος, οι δύο ομιλίες έχουν έναν κοινό στόχο: να αυξηθεί το εισόδημα των πολιτών και να ενισχυθεί η οικονομική δραστηριότητα. Η διαδρομή όμως είναι διαφορετική.
Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει ένα μοντέλο στο οποίο το κράτος έχει ισχυρότερο ρόλο στην παραγωγή, στις επενδύσεις, στην ενέργεια, στη βιομηχανική πολιτική και στην αναδιανομή του πλούτου. Το βάρος πέφτει στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και στη μείωση των ανισοτήτων.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει ένα μοντέλο στο οποίο η φορολογική και ασφαλιστική ελάφρυνση αποτελεί βασικό μηχανισμό αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ η ανάπτυξη στηρίζεται και σε χρηματοδοτικά εργαλεία για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις.
Η πιο χαρακτηριστική σύγκριση βρίσκεται στους αριθμούς. Ο Τσίπρας θέτει στόχο 1.000 ευρώ κατώτατο μισθό μέσα στο 2027 και 1.800 ευρώ μέσο μισθό στην τετραετία, προτείνει 12 δισ. ευρώ πρωτογενή κεφάλαια για το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης και 30% μείωση στους λογαριασμούς ρεύματος.
Ο Μητσοτάκης θέτει επίσης στόχο 1.000 ευρώ κατώτατο μισθό, αλλά έως τον Ιανουάριο του 2028, προβλέπει 1,5 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας, μειώσεις φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων και 30% μείωση της χονδρικής τιμής του ρεύματος σταδιακά έως το 2029.
Έτσι, από τη Θεσσαλονίκη παρουσιάστηκαν δύο διαφορετικές οικονομικές απαντήσεις στο ίδιο πρόβλημα. Η μία δίνει προτεραιότητα στην παραγωγική ανασυγκρότηση, την αναδιανομή και την ενίσχυση του δημόσιου ρόλου. Η άλλη στη μείωση φόρων και εισφορών, την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος και την ενίσχυση της επιχειρηματικής χρηματοδότησης.
Η διαφορά, τελικά, δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος των μέτρων. Βρίσκεται κυρίως στο ποιος θεωρείται ότι πρέπει να αποτελέσει τον βασικό μοχλό της επόμενης ημέρας: ένα ισχυρότερο κράτος που κατευθύνει την ανάπτυξη ή μια οικονομία με χαμηλότερες επιβαρύνσεις και περισσότερα κίνητρα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
