Από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο επίκεντρο τη διατήρηση του διεθνούς δικαίου και της πολυμερούς συνεργασίας, συνδέοντας τις γενικότερες διεθνείς κρίσεις με τις ελληνικές θέσεις για τα ελληνοτουρκικά, το Κυπριακό και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Ο πρωθυπουργός έστειλε παράλληλα μήνυμα υπέρ της συνέχισης του διαλόγου με την Τουρκία, αλλά με σαφή αναφορά στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ παρουσίασε την Ελλάδα ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
«Οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται, οι εντάσεις βαθαίνουν»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε μια διεθνή πραγματικότητα στην οποία οι συγκρούσεις αυξάνονται και η αυτοσυγκράτηση στις διεθνείς σχέσεις υποχωρεί. Όπως σημείωσε, οι κανόνες και οι θεσμοί που διαμόρφωσαν το μεταπολεμικό σύστημα δοκιμάζονται ολοένα περισσότερο.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη αναζωογόνησης της πολυμερούς συνεργασίας και ενίσχυσης του διεθνούς δικαίου, θέτοντας ως βασική προϋπόθεση για τη διαχείριση των κρίσεων τη διατήρηση ενός κοινού πλαισίου κανόνων.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην ελληνική παρουσία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς η Ελλάδα ολοκληρώνει το δεύτερο έτος της θητείας της και προετοιμάζεται να αναλάβει εκ νέου την προεδρία του οργάνου τον επόμενο μήνα.
Παράλληλα, χαρακτήρισε την επιλογή του επόμενου, 10ου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών «ιστορική ευκαιρία» για την αναζωογόνηση του Οργανισμού, κάνοντας ειδική αναφορά στον Αντόνιο Γκουτέρες και στη θητεία του σε μια περίοδο αλλεπάλληλων διεθνών κρίσεων.
Το Δίκαιο της Θάλασσας στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία κατέλαβε η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία ο πρωθυπουργός παρουσίασε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχίας της πολυμερούς συνεργασίας.
Με αναφορά στις θαλάσσιες οδούς από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα έως τον Ινδο-Ειρηνικό, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι θαλάσσιες περιοχές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
«Το Δίκαιο της Θάλασσας πρέπει να ισχύει ανεμπόδιστα. Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα πρέπει να εφαρμοστεί παντού», τόνισε, συνδέοντας το ζήτημα με την ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων οδών.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες», σημειώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας στην προσπάθεια διασφάλισης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Το μήνυμα προς την Τουρκία: διάλογος με βάση το Διεθνές Δίκαιο
Το ελληνικό ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στις αναφορές του πρωθυπουργού στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Αθήνα επιδιώκει τη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και την αποφυγή μιας νέας έντασης.
«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία μας. Είμαστε προορισμένοι να ζούμε ο ένας δίπλα στον άλλον», ανέφερε, περιγράφοντας τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας ως σύνθετες και φορτισμένες από το ιστορικό τους βάρος.
Παράλληλα, επανέλαβε τη θέση της Αθήνας ότι η μόνη διμερής διαφορά που χρήζει επίλυσης είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Ως πλαίσιο για την επίλυσή της έθεσε τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα επιδιώκει την ηρεμία και τη συνεννόηση, σημειώνοντας ωστόσο ότι ο διάλογος δεν μπορεί να αποσυνδέεται από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Αναφέρθηκε επίσης στο τουρκικό casus belli, χαρακτηρίζοντάς το εστία έντασης που δεν συνάδει με τις αρχές καλής γειτονίας.
«Κάνουμε το παν για τη διατήρηση της ηρεμίας», ανέφερε, ενώ παρουσίασε την Ελλάδα ως «πυλώνα σταθερότητας και ειρήνης» και «γεφυροποιό χώρα, όχι κράτος-ταραξία».
Κυπριακό: «Κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου»
Το Κυπριακό αποτέλεσε ένα ακόμη βασικό σκέλος της ομιλίας. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στα 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή και στη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Για την Αθήνα, όπως ανέφερε, το Κυπριακό αποτελεί και δοκιμασία για την αξιοπιστία των Ηνωμένων Εθνών, καθώς συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε τη στήριξη της Ελλάδας στις πρωτοβουλίες του Αντόνιο Γκουτέρες για τη δημιουργία των προϋποθέσεων επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, επανέλαβε τη θέση υπέρ της επανένωσης της Κύπρου στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ και χωρίς κατοχικές δυνάμεις.
Γάζα: Η λύση των δύο κρατών
Στη Μέση Ανατολή, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την ελληνική θέση υπέρ της λύσης των δύο κρατών.
Αναφερόμενος στη Γάζα, σημείωσε ότι στο μέλλον οι Παλαιστίνιοι θα πρέπει να αναλάβουν τον έλεγχο της περιοχής, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη για συνύπαρξη ενός παλαιστινιακού και ενός ισραηλινού κράτους με ασφάλεια.
Η αναφορά εντάχθηκε στη συνολική τοποθέτηση του πρωθυπουργού υπέρ της διεθνούς νομιμότητας και της πολιτικής επίλυσης των περιφερειακών συγκρούσεων.
Συρία: Σταθερότητα και προστασία των χριστιανών
Για τη Συρία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τάχθηκε υπέρ μιας σταθερής χώρας χωρίς βία και διώξεις σε βάρος των χριστιανικών κοινοτήτων.
Η Αθήνα, όπως ανέφερε, δίνει έμφαση στη σταθερότητα της Συρίας και στην προστασία των θρησκευτικών κοινοτήτων, σε μια περιοχή όπου οι εξελίξεις παραμένουν άμεσα συνδεδεμένες με την περιφερειακή ασφάλεια.
Ουκρανία: «Η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει»
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς το Κίεβο και καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και πολιτικών υποδομών.
Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη η διπλωματία να οδηγήσει σε άμεση κατάπαυση του πυρός και σε διαρκή ειρήνη, στη βάση των αρχών του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Τόνισε ακόμη ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Η οικονομία και ο ρόλος της Ελλάδας στην ενέργεια
Στο οικονομικό σκέλος της ομιλίας του, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, στις ξένες επενδύσεις και στις αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας από διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Παράλληλα, παρουσίασε την Ελλάδα ως ενεργειακό κόμβο και γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, υπογραμμίζοντας τις πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων και την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Η ενεργειακή διάσταση συνδέθηκε από τον πρωθυπουργό με τη γεωπολιτική ασφάλεια, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι κρίσεις επηρεάζουν τις θαλάσσιες και ενεργειακές οδούς της ευρύτερης περιοχής.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο άνθρωπος στο κέντρο του ελέγχου
Στο τελευταίο μέρος της ομιλίας του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στην ανάγκη διεθνών κανόνων για την ανάπτυξη και χρήση της.
Υπογράμμισε ότι, παρά την ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία, ο άνθρωπος πρέπει να διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο. Παρομοίασε, μάλιστα, την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας για την AI με την ιστορική προσπάθεια ελέγχου της πυρηνικής ενέργειας.
Με την παρέμβασή του από τη Νέα Υόρκη, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να συνδέσει την ελληνική εξωτερική πολιτική με έναν ευρύτερο άξονα: διάλογος όπου είναι δυνατόν, αλλά με σταθερό σημείο αναφοράς το διεθνές δίκαιο, την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και τους κανόνες που διέπουν τις σχέσεις των κρατών.
