Ο Εμανουέλ Μακρόν παρουσίασε στον Ντόναλντ Τραμπ σειρά προτάσεων για την αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης, με επίκεντρο την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την προστασία κρίσιμων υποδομών της Σαουδικής Αραβίας και ένα πιθανό μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών στην Ουκρανία και τη Ρωσία.
Ο Γάλλος πρόεδρος συναντήθηκε με τον Αμερικανό ομόλογό του στη Νέα Υόρκη, αμέσως μετά την άφιξή του για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες τους «πολύ εποικοδομητικές». Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η κρίση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επηρεάζει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και τη ναυσιπλοΐα.
Στο επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ
Βασική πρόταση του Μακρόν είναι η αναζήτηση μιας διπλωματικής λύσης που θα επιτρέψει την αύξηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να απαιτείται συνολική συμφωνία για τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Όπως ανέφερε ο ίδιος, συζητήθηκαν τρόποι ώστε να περάσουν περισσότερα φορτηγά πλοία και δεξαμενόπλοια από το στρατηγικό πέρασμα. Η γαλλική πλευρά εξετάζει παράλληλα το ενδεχόμενο μιας απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που θα εγγυάται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυκλοφορία στο Ορμούζ παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, μόλις 17 πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων διέσχισαν τα Στενά το τελευταίο Σαββατοκύριακο, έναντι 37 την προηγούμενη εβδομάδα και περίπου 125 ημερησίως πριν από τον πόλεμο.
Διεθνής αποστολή για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Σύμφωνα με γαλλική διπλωματική πηγή, χώρες-μέλη του ΟΗΕ θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε αποστολή για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στο Στενό. Μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε, κατά τη γαλλική προσέγγιση, στις ΗΠΑ και το Ιράν να επικεντρώσουν τις διαπραγματεύσεις τους σε άλλα κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ των οποίων το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η Γαλλία και η Βρετανία έχουν ήδη συγκροτήσει πολυεθνική αποστολή περίπου 40 χωρών για την προστασία της ναυσιπλοΐας, με έμφαση σε επιχειρήσεις εξουδετέρωσης ναρκών. Η επιχειρησιακή της δράση, ωστόσο, συνδέεται με την παύση των εχθροπραξιών.
Η κρίση στο Ορμούζ έχει άμεση επίδραση στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, καθώς οι περιορισμοί στη διέλευση δεξαμενόπλοιων αυξάνουν το κόστος και την αβεβαιότητα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη αυξήσει τις εξαγωγές της μέσω των ανατολικών τερματικών της, καθώς οι επιθέσεις στις υποδομές της περιόρισαν τις δυνατότητες μεταφοράς μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Προστασία των σαουδαραβικών ενεργειακών υποδομών
Δεύτερος άξονας της γαλλικής πρότασης είναι η προστασία κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας, με αυστηρά αμυντικό χαρακτήρα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, ο οποίος αποτελεί βασική εναλλακτική οδό για τη μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου εκτός του Περσικού Κόλπου.
Οι επιθέσεις των Χούθι έχουν ήδη δημιουργήσει νέο κίνδυνο για τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το μέτωπο της Υεμένης έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία καθώς, με το Ορμούζ να παραμένει περιορισμένης λειτουργίας, η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών στην Ερυθρά Θάλασσα και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς μεταφορές ενέργειας.
Στο τραπέζι «ενεργειακή εκεχειρία» Ρωσίας – Ουκρανίας
Το τρίτο μέτωπο των συνομιλιών Μακρόν – Τραμπ αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε ότι συζήτησε με τον Αμερικανό πρόεδρο την ανάγκη να ενισχυθεί ταχύτερα η ουκρανική άμυνα, ιδιαίτερα με πυραύλους αναχαίτισης.
Παράλληλα, έθεσε την προοπτική μιας «ενεργειακής εκεχειρίας», δηλαδή ενός μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών. Ο Μακρόν συνδέει την πρόταση με την προστασία του ουκρανικού ενεργειακού συστήματος ενόψει της συνέχισης του πολέμου.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί, ωστόσο, αν η γαλλική πρόταση αφορά μόνο τις ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις ή εάν θα περιλαμβάνει και τα ουκρανικά πλήγματα σε ενεργειακούς στόχους στη Ρωσία. Ο Μακρόν αναφέρθηκε στην ανάγκη να υπάρξει μορατόριουμ στις επιθέσεις στον ενεργειακό τομέα και δήλωσε ότι θα συζητούσε το θέμα και με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Τραμπ: Η Ρωσία έχει χάσει τον έλεγχο της βιομηχανίας diesel
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε την ανάγκη τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία έχει «χάσει τον έλεγχο της βιομηχανίας της ντίζελ» εξαιτίας της σύγκρουσης.
Η ενεργειακή διάσταση του πολέμου αποκτά έτσι νέα βαρύτητα στις συζητήσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, καθώς οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές επηρεάζουν τόσο τις πολεμικές δυνατότητες όσο και τις αγορές πετρελαίου και καυσίμων.
Η Τουρκία προτείνει αναστολή επιθέσεων σε εμπορικά πλοία
Στο μεταξύ, η Τουρκία επιχειρεί να παρέμβει στο μέτωπο της Μαύρης Θάλασσας, μετά τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και την αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.
Η Άγκυρα υπέβαλε σε Κίεβο και Μόσχα πρωτόκολλο συμφωνίας για την αναστολή των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην προσπάθεια περιορισμού των κινδύνων για τη ναυσιπλοΐα σε μια περίοδο κατά την οποία ταυτόχρονα αυξάνονται οι πιέσεις στις ενεργειακές διαδρομές στη Μέση Ανατολή.
Το κοινό στοιχείο στις πρωτοβουλίες που βρίσκονται πλέον στο τραπέζι είναι η προστασία των ενεργειακών και εμπορικών διαδρομών: από το Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα έως τη Μαύρη Θάλασσα. Για το Παρίσι, η αποκλιμάκωση αυτών των μετώπων αποτελεί παράλληλα εργαλείο περιορισμού της πίεσης στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
