Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στο γνώριμο ύφος των πολιτικών υπερβολών, των αιφνιδιαστικών αλλαγών θέσεων και των προσωπικών αναφορών, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε στην Άγκυρα μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και τις επαφές του με ηγέτες της Συμμαχίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τη σύνοδο ως μεγάλη επιτυχία, εξήρε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως «σπουδαίο ηγέτη» και φίλο του, υπογράμμισε την ανάγκη αύξησης των αμυντικών δαπανών των συμμάχων, αλλά ταυτόχρονα άφησε ανοιχτά πολλά ερωτήματα για τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στο Ιράν, την Τουρκία και τις επόμενες κινήσεις στη διεθνή σκηνή.
Ο Τραμπ αποθεώνει το ΝΑΤΟ και πιέζει για περισσότερα όπλα
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ «πολύ επιτυχημένη», υποστηρίζοντας ότι υπήρξε «τεράστια ενότητα» μεταξύ των 32 κρατών-μελών. Παράλληλα, επανέφερε στο επίκεντρο το ζήτημα των αμυντικών δαπανών, επιμένοντας στον στόχο οι χώρες της Συμμαχίας να φτάσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2035.
«Κάποια κράτη έχουν πραγματικά ανταποκριθεί στο κάλεσμα και άλλα κάνουν μεγάλες αλλαγές», ανέφερε, εκτιμώντας ότι τελικά όλα τα μέλη θα ακολουθήσουν τη νέα γραμμή.
Η αύξηση των στρατιωτικών προϋπολογισμών αποτελεί μία από τις βασικές πολιτικές επιδιώξεις της κυβέρνησης Τραμπ, καθώς συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας. Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα στραφούν κυρίως σε αμερικανικά οπλικά συστήματα, επειδή «λειτουργούν καλύτερα».
«Πρέπει να παράγουμε γρηγορότερα εξοπλισμό για άλλες χώρες, αλλά και για εμάς», είπε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επιτάχυνσης της παραγωγής όπλων.
Η αμερικανική βιομηχανία στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής
Η σύνδεση της ευρωπαϊκής άμυνας με τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα ήταν ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασης του προέδρου των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στην Ευρώπη θα δημιουργήσει σημαντικά οφέλη για τις αμερικανικές εταιρείες άμυνας, καθώς οι σύμμαχοι θα χρειαστούν νέα οπλικά συστήματα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συμφωνία της Lockheed Martin με τη γερμανική Rheinmetall για την κοινή παραγωγή πυραύλων ATACMS στη Γερμανία, μια κίνηση που σηματοδοτεί την πρώτη κατασκευή βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Για τον Λευκό Οίκο, η εξέλιξη αυτή ενισχύει το επιχείρημα ότι η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη θα βασιστεί σε μεγαλύτερες επενδύσεις και στενότερη συνεργασία με την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
«Μου είπαν: Κύριε, σας αγαπάμε» – Η προσωπική αφήγηση του Τραμπ
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ επέμεινε ιδιαίτερα στην προσωπική αποδοχή που, όπως είπε, συνάντησε από τους ηγέτες του ΝΑΤΟ.
«Τους αρέσει η δουλειά που κάνω», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ορισμένοι ηγέτες τού είπαν: «Κύριε, σας αγαπάμε».
Η αναφορά αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της πολιτικής επικοινωνίας του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος συχνά παρουσιάζει τις διεθνείς σχέσεις μέσα από το πρίσμα προσωπικών σχέσεων και άμεσων επιτυχιών.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η αναφορά του στον Ερντογάν, τον οποίο περιέγραψε ως «δυνατό άνθρωπο» και παλιό φίλο του, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η προσωπική τους σχέση μπορεί να επηρεάσει κρίσιμες αποφάσεις, όπως το ζήτημα των F-35 για την Τουρκία.
Ιράν: Από τη «συμφωνία» στην απειλή για νέα πλήγματα
Το μεγαλύτερο μέρος των αντιφατικών μηνυμάτων του Τραμπ αφορούσε το Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Τεχεράνης αποτέλεσε «τεράστια στρατιωτική επιτυχία» και επανέλαβε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, η ρητορική του κινήθηκε ανάμεσα στην απειλή και την προοπτική διαπραγμάτευσης. Από τη μία δήλωσε ότι το Ιράν θέλει συμφωνία αλλά «δεν ξέρει πώς να την κάνει», ενώ από την άλλη ανέφερε πως δεν είναι βέβαιο ότι επιθυμεί πλέον μια συμφωνία.
Παράλληλα, άλλαξε τον τόνο του απέναντι στην ιρανική ηγεσία. Ενώ πριν από λίγες εβδομάδες μιλούσε για «λογικούς» και «έξυπνους» αξιωματούχους, τώρα έκανε λόγο για ηγέτες που, όπως είπε, έχουν χάσει τη δυνατότητα να λειτουργούν αποτελεσματικά.
«Τους γνώρισα», ανέφερε, εξηγώντας τη μεταστροφή της στάσης του.
Επίθεση σε Ευρωπαίους συμμάχους για τη στάση απέναντι στο Ιράν
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επέκρινε χώρες όπως η Ισπανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο για τη στάση τους στη σύγκρουση με το Ιράν.
Για την Ισπανία είπε ότι «ήταν πολύ κακή» επειδή δεν παρείχε υποστήριξη, αν και υποστήριξε ότι η αμερικανική πλευρά δεν χρειαζόταν βοήθεια.
Για το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφερε ότι η απάντησή του ήταν «περίεργη», καθώς, όπως είπε, το Λονδίνο υποστήριξε ότι θα βοηθούσε μετά το τέλος του πολέμου.
Ο Τραμπ συνέδεσε τη στάση αυτή με τη δική του αντίληψη για τη συμμαχική αλληλεγγύη, επικαλούμενος ακόμη και τον Ουίνστον Τσώρτσιλ.
Ο «κομμουνιστικός κίνδυνος» και η πολιτική ρητορική του Τραμπ
Σε ερώτηση για τον κομμουνισμό, ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποίησε τη γνωστή υπερβολική του ρητορική.
«Θα ήμουν ο μεγαλύτερος κομμουνιστής στην ιστορία, στο ίδιο επίπεδο με τον Λένιν», είπε ειρωνικά, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο σύστημα μπορεί να εμφανίζεται ελκυστικό επειδή υπόσχεται παροχές, αλλά οδηγεί, σύμφωνα με τον ίδιο, σε φτώχεια και αποτυχία.
Η αναφορά εντάσσεται στη νέα προσπάθεια της πολιτικής του ομάδας να αναδείξει τον αντικομμουνισμό ως κεντρικό μήνυμα στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ.
Η Τουρκία, τα F-35 και η προσωπική σχέση με τον Ερντογάν
Αναφερόμενος στις σχέσεις με την Τουρκία, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση για το ζήτημα των F-35.
Υποστήριξε όμως ότι η εκτίμησή του είναι πως ο Ερντογάν «βοήθησε» τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής στάσης της Ουάσιγκτον στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Η Άγκυρα επιδιώκει εδώ και χρόνια την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο αποκλείστηκε μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400.
Μια συνέντευξη με πολλαπλά μηνύματα
Η εμφάνιση του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα επιβεβαίωσε τον τρόπο με τον οποίο ασκεί πολιτική: με προσωπικές αναφορές, σκληρές δηλώσεις, αλλαγές τόνου και προσπάθεια να παρουσιάζει κάθε εξέλιξη ως προσωπική επιτυχία.
Πίσω από τις αντιφάσεις, ωστόσο, διαμορφώνεται μια σαφής γραμμή: μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες από τους συμμάχους, ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής βιομηχανίας και διατήρηση της πίεσης προς το Ιράν.
Το ερώτημα που παραμένει είναι πόσο από αυτή τη ρητορική θα μετατραπεί σε σταθερή στρατηγική και πόσο θα συνεχίσει να εξαρτάται από την προσωπική πολιτική προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου.
