Ο φονικός καύσωνας που έπληξε τη Δυτική Ευρώπη από τα μέσα Ιουνίου έως τις αρχές Ιουλίου προκάλεσε χιλιάδες επιπλέον θανάτους, με τις πρώτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για έως και 14.000 νεκρούς σε έξι από τις πλέον πληγείσες χώρες. Η ακραία ζέστη, που έσπασε ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας, χαρακτηρίζεται μία από τις πιο θανατηφόρες κλιματικές καταστροφές των τελευταίων ετών στην Ευρώπη.
Ρεκόρ θερμοκρασιών και βαρύς απολογισμός
Σύμφωνα με ανάλυση του POLITICO, βασισμένη σε προκαταρκτικά επίσημα στοιχεία θνησιμότητας και εκτιμήσεις ερευνητών, η περίοδος ακραίας ζέστης από τις 18 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου συνδέεται με τουλάχιστον 14.000 επιπλέον θανάτους σε Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι λεγόμενοι «υπερβάλλοντες θάνατοι» αποτελούν τη διαφορά ανάμεσα στον αριθμό των θανάτων που καταγράφονται σε μια συγκεκριμένη περίοδο και στον μέσο αναμενόμενο αριθμό για την ίδια εποχή. Αν και δεν αφορούν αποκλειστικά θανάτους από θερμοπληξία, χρησιμοποιούνται διεθνώς ως βασικός δείκτης για την εκτίμηση των επιπτώσεων των καυσώνων.
Η υψηλή θερμοκρασία δεν οδηγεί μόνο σε άμεσους θανάτους, αλλά επιβαρύνει σοβαρά την υγεία ανθρώπων με καρδιαγγειακά, αναπνευστικά και άλλα χρόνια προβλήματα.
Γερμανία και Γαλλία με τις μεγαλύτερες απώλειες
Η Γερμανία καταγράφει τον μεγαλύτερο αριθμό επιπλέον θανάτων, με περίπου 6.800 νεκρούς κατά την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου, σύμφωνα με τα στοιχεία της γερμανικής στατιστικής υπηρεσίας.
Παράλληλα, το Ινστιτούτο Robert Koch εκτιμά ότι συνολικά περίπου 5.100 θάνατοι στη Γερμανία μέσα στο 2026 μπορούν ήδη να αποδοθούν στις υψηλές θερμοκρασίες, με τη μεγάλη πλειονότητα να σημειώνεται κατά τη διάρκεια του ακραίου καύσωνα του Ιουνίου.
Στη Γαλλία, όπου οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν σε πολλές περιοχές τους 40 βαθμούς Κελσίου, η εθνική υπηρεσία δημόσιας υγείας ανακοίνωσε περισσότερους από 2.000 επιπλέον θανάτους μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου, αύξηση περίπου 29% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.
Ιδιαίτερα σοβαρή ήταν η κατάσταση στην περιοχή του Παρισιού, όπου καταγράφηκαν 619 επιπλέον θάνατοι, αριθμός αυξημένος κατά σχεδόν 63%. Οι υγειονομικές αρχές προειδοποίησαν ότι ο τελικός απολογισμός ενδέχεται να είναι ακόμη υψηλότερος.
Βέλγιο: Ο χειρότερος καύσωνας από το 2000
Στο Βέλγιο, το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας Sciensano κατέγραψε 1.747 επιπλέον θανάτους από τις 18 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου.
Η περιοχή της Βαλλονίας επλήγη περισσότερο, με 919 επιπλέον θανάτους και αύξηση της θνησιμότητας κατά 76%. Οι αρχές σημείωσαν ότι, αν και οι ηλικιωμένοι παραμένουν η πιο ευάλωτη ομάδα, περίπου 280 από τους επιπλέον θανάτους αφορούσαν ανθρώπους κάτω των 65 ετών.
Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το συγκεκριμένο κύμα καύσωνα ως το φονικότερο στο Βέλγιο από τότε που υπάρχουν διαθέσιμα συστηματικά στοιχεία, από το 2000.
Ισπανία, Ολλανδία και Βρετανία στον κλοιό της ζέστης
Στην Ισπανία, οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, με τον υδράργυρο να ξεπερνά τους 40 βαθμούς σε αρκετές περιοχές, προκάλεσαν τουλάχιστον 812 θανάτους που αποδίδονται άμεσα στη ζέστη από τις 18 έως τις 30 Ιουνίου.
Η χώρα ωστόσο εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές περιοχές, καθώς περίπου το 40% των κατοικιών διαθέτει κλιματισμό, έναντι περίπου 20% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στην Ολλανδία, το εθνικό ινστιτούτο δημόσιας υγείας κατέγραψε 480 επιπλέον θανάτους την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου, με την πλειονότητα των θυμάτων να είναι άνω των 80 ετών.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ερευνητές από το Imperial College London, τη Μετεωρολογική Υπηρεσία της χώρας και τη London School of Hygiene and Tropical Medicine εκτίμησαν ότι περίπου 2.200 άνθρωποι στην Αγγλία και την Ουαλία έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της ζέστης μεταξύ 18 και 28 Ιουνίου.
Συνολικά για τον Μάιο και τον Ιούνιο, οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι οι θάνατοι που σχετίζονται με τις υψηλές θερμοκρασίες ανέρχονται σε περίπου 2.700, ενώ το 42% αυτών συνδέεται με την επιπλέον αύξηση της θερμοκρασίας που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.
Οι επιστήμονες συνδέουν τον καύσωνα με την κλιματική αλλαγή
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες ακραίες θερμοκρασίες θα ήταν σχεδόν αδύνατες χωρίς την ανθρώπινη παρέμβαση στο κλίμα, κυρίως λόγω της συνεχούς καύσης ορυκτών καυσίμων.
Ο Λάσε Σκάφτε Βέστεργκααρντ, επικεφαλής γιατρός στο Ινστιτούτο Statens Serum Institut της Δανίας, δήλωσε ότι τα στοιχεία των ευρωπαϊκών συστημάτων παρακολούθησης θνησιμότητας είναι «πολύ πιθανό» να σχετίζονται κυρίως με τη ζέστη, καθώς δεν υπάρχουν άλλες εμφανείς απειλές δημόσιας υγείας που να εξηγούν μια τόσο μεγάλη αύξηση των θανάτων.
Παράλληλα, ο υπουργός Ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου Εντ Μίλιμπαντ τόνισε ότι οι νέοι καύσωνες αποτελούν απόδειξη πως η κλιματική κρίση «δεν είναι μια απειλή για το μέλλον, αλλά μια πραγματικότητα του παρόντος».
Η Ευρώπη μπροστά σε νέα εποχή ακραίων καιρικών φαινομένων
Ο φετινός καύσωνας αναδεικνύει τη νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, με συχνότερα και εντονότερα επεισόδια ακραίας ζέστης.
Οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν ότι η προστασία των ευάλωτων ομάδων, η ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, η προσαρμογή των πόλεων και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αποτελούν πλέον κρίσιμες προτεραιότητες για τη δημόσια υγεία.
