Σημαντική αναδιάταξη της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη φαίνεται να βρίσκεται προ των πυλών, καθώς πληθαίνουν οι πληροφορίες περί σχεδίου της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για αποσύρσεις δυνάμεων και οπλικών συστημάτων από την ευρωπαϊκή ήπειρο. Λίγες εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, αμερικανικά και γερμανικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν ένα σχέδιο που, εφόσον υλοποιηθεί, θα σηματοδοτήσει τη μεγαλύτερη αναπροσαρμογή της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Μείωση μαχητικών αεροσκαφών και κρίσιμων μέσων
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των New York Times, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν τη μείωση των μαχητικών αεροσκαφών που διατηρούν στην Ευρώπη από 150 σε περίπου 100. Το μεγαλύτερο μέρος των αποσύρσεων αφορά αεροσκάφη τύπου F-16 και F-15E, τα οποία αποτελούν βασικό πυλώνα της αμερικανικής αεροπορικής παρουσίας στην περιοχή.
Παράλληλα, το σχέδιο φέρεται να περιλαμβάνει την απόσυρση 11 από τα 26 αναγνωριστικά αεροσκάφη θαλάσσιας επιτήρησης που βρίσκονται σήμερα σε ευρωπαϊκές βάσεις, καθώς και των οκτώ αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού που διαθέτουν οι ΗΠΑ στην ήπειρο.
Στις προτεινόμενες περικοπές εντάσσονται ακόμη ένα υποβρύχιο, ένα αεροπλανοφόρο μαζί με τα συνοδευτικά πολεμικά πλοία και τα αεροσκάφη του, καθώς και μία από τις δύο συστοιχίες στρατηγικών βομβαρδιστικών που έχουν αναπτυχθεί για την άμυνα της Ευρώπης.
Χωρίς χρονοδιάγραμμα, αλλά με αίσθηση επείγοντος
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία υλοποίησης των σχεδίων. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Welt, το οποίο επικαλείται ανώτατες πηγές του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, οι προετοιμασίες βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν ενημερωθεί σχετικά, ενώ δεν αποκλείεται η εφαρμογή των μέτρων να ξεκινήσει νωρίτερα από ό,τι εκτιμούν αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις αρχές Ιουλίου, όπου αναμένεται να κυριαρχήσουν οι συζητήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας και την κατανομή των βαρών εντός της Συμμαχίας.
Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ για το ΝΑΤΟ
Οι σχεδιαζόμενες αποσύρσεις εντάσσονται στη διαχρονική θέση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνά τους.
Όπως επισημαίνουν γερμανικά μέσα ενημέρωσης, η αμερικανική διοίκηση προετοιμάζει εδώ και αρκετό καιρό τη μείωση της στρατιωτικής της συνεισφοράς στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, μία προσέγγιση που είχε διατυπωθεί ήδη από την πρώτη θητεία του Αμερικανού προέδρου.
Εκπρόσωπος του Πενταγώνου, σύμφωνα με τη Bild, υπογράμμισε ότι «οι σύμμαχοι θα πρέπει να αναλάβουν το βασικό μερίδιο της συμβατικής άμυνας στην Ευρώπη, το συντομότερο δυνατό και όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται».
Το μήνυμα είναι σαφές: η Ουάσινγκτον επιθυμεί μια Ευρώπη περισσότερο αυτάρκη αμυντικά, με μειωμένη εξάρτηση από τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Η Ευρώπη απέναντι στη νέα πραγματικότητα
Σύμφωνα με πηγές του ΝΑΤΟ που επικαλείται το Reuters, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν στηρίξει επί δεκαετίες την ασφάλειά τους στη στρατιωτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, η ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων και η στενότερη συμμετοχή του Καναδά στη συλλογική άμυνα δημιουργούν προϋποθέσεις για μια διαφορετική ισορροπία εντός της Συμμαχίας.
Η συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης επανέρχεται πλέον με μεγαλύτερη ένταση, καθώς οι εξελίξεις δείχνουν ότι η αμερικανική στήριξη δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη στον ίδιο βαθμό όπως στο παρελθόν.
Ο καθοριστικός ρόλος της Γερμανίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Γερμανίας, όπου φιλοξενούνται ορισμένες από τις σημαντικότερες αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τη γερμανική δημόσια ραδιοφωνία DLF, περίπου 80.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται σήμερα στην ευρωπαϊκή ήπειρο, με τις βάσεις στη Γερμανία να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διοίκηση επιχειρήσεων, στις μεταφορές στρατευμάτων και στη στρατιωτική υποστήριξη προς συμμάχους.
Τυχόν αναδιάταξη αυτών των δυνάμεων θα έχει σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο για το Βερολίνο, αλλά και για το συνολικό αμυντικό οικοδόμημα του ΝΑΤΟ.
Η στροφή προς τον Ινδο-Ειρηνικό και τη Μέση Ανατολή
Η επανεξέταση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη συνδέεται και με τις ευρύτερες γεωπολιτικές προτεραιότητες των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί την άνοδο της Κίνας ως τη σημαντικότερη στρατηγική πρόκληση των επόμενων δεκαετιών, μεταφέροντας σταδιακά το επίκεντρο της αμερικανικής προσοχής προς την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Ταυτόχρονα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με το Ιράν δημιουργούν αυξημένες ανάγκες σε στρατιωτικά μέσα και προσωπικό, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις αμερικανικές επιχειρησιακές δυνατότητες.
Ο Μαρκ Ρούτε είχε προϊδεάσει για τις εξελίξεις
Ήδη από τα τέλη Απριλίου, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είχε αναφερθεί στην ανάγκη ενίσχυσης του ευρωπαϊκού πυλώνα της Συμμαχίας.
Σε συνέντευξή του είχε δηλώσει ότι δεν πιστεύει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες πρόκειται να εγκαταλείψουν το ΝΑΤΟ, ωστόσο είχε επισημάνει ότι απαιτείται «μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ».
Ο ίδιος είχε παραδεχθεί ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξέφραζε επί μακρόν δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι αρκετά κράτη-μέλη δεν εκπλήρωναν τις αμυντικές τους υποχρεώσεις.
Μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο, ο Μαρκ Ρούτε είχε κάνει λόγο για την ανάγκη μιας «νέας ευρωατλαντικής σχέσης», στηριγμένης σε ισότιμη συμμετοχή και κοινή ανάληψη ευθυνών.
Ένα νέο κεφάλαιο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Εφόσον οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στο μεταπολεμικό σύστημα ασφαλείας της.
Η προοπτική περιορισμού της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας αναμένεται να επιταχύνει τις συζητήσεις για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων, αλλά και για τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του ΝΑΤΟ σε ένα διεθνές περιβάλλον που μεταβάλλεται με ταχύτητα.
Η Σύνοδος της Άγκυρας ενδέχεται να αποτελέσει σημείο καμπής για τη διατλαντική σχέση, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν τη μορφή της συλλογικής άμυνας τα επόμενα χρόνια.
