Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αναμένεται να κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα μέσα στην επόμενη πενταετία, με την Αρκτική να θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του πλανήτη και την Ευρώπη να βιώνει ήδη ένα από τα πρώτα και πιο έντονα κύματα καύσωνα των τελευταίων ετών. Η νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) και της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου αποτυπώνει με σαφήνεια ότι ο πλανήτης πλησιάζει όλο και περισσότερο το κρίσιμο όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου, την ώρα που ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα και πιο βίαια.
Προβλέψεις για νέα θερμοκρασιακά ρεκόρ
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση, οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες κοντά στην επιφάνεια της Γης θα κινηθούν την περίοδο 2026-2030 μεταξύ 1,3 και 1,9 βαθμών Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα της περιόδου 1850-1900.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι είναι εξαιρετικά πιθανό τουλάχιστον ένα από τα επόμενα πέντε χρόνια να ξεπεράσει το 2024, το οποίο ήδη καταγράφηκε ως το θερμότερο έτος στην ιστορία των μετρήσεων. Παράλληλα, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι μέσα στην ίδια περίοδο θα υπάρξει τουλάχιστον ένα έτος με μέση παγκόσμια θερμοκρασία πάνω από το όριο του 1,5°C.
Η ερευνήτρια της βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας Μελίσα Σίμπρουκ σημείωσε ότι «υπάρχουν πολύ σαφείς ενδείξεις ότι το κλίμα θερμαίνεται και ότι η παγκόσμια μέση θερμοκρασία συνεχίζει να αυξάνεται», προειδοποιώντας πως το παράθυρο για τη συγκράτηση της υπερθέρμανσης «κλείνει γρήγορα».
Η Συμφωνία του Παρισιού και το όριο του 1,5°C
Η υπέρβαση του 1,5 βαθμού Κελσίου για ένα ή περισσότερα μεμονωμένα έτη δεν σημαίνει αυτόματα ότι έχει αποτύχει η Συμφωνία του Παρισιού. Ο στόχος της διεθνούς συμφωνίας αφορά τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο θερμοκρασίας σε βάθος δεκαετιών και όχι μια βραχυπρόθεσμη κορύφωση.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι όσο συχνότερα παρατηρούνται τέτοιες υπερβάσεις, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η κλιματική αλλαγή να περάσει σε μια νέα, δυσκολότερα αναστρέψιμη φάση.
Η Αρκτική θερμαίνεται με εκρηκτικό ρυθμό
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην Αρκτική. Η έκθεση προβλέπει ότι οι χειμερινές θερμοκρασίες στο βόρειο πολικό τμήμα του πλανήτη θα αυξάνονται τα επόμενα χρόνια με ρυθμό υπερτριπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου.
Οι θερμοκρασίες στην περιοχή αναμένεται να φτάσουν περίπου 2,8°C πάνω από τα επίπεδα αναφοράς της περιόδου 1991-2020, ενώ η τήξη του θαλάσσιου πάγου αναμένεται να επιταχυνθεί στη Θάλασσα του Μπάρεντς, στη Βερίγγειο Θάλασσα και στη Θάλασσα του Οχότσκ.
Οι επιστήμονες συνδέουν τη ραγδαία θέρμανση της Αρκτικής με την αποσταθεροποίηση καιρικών συστημάτων σε ολόκληρο το βόρειο ημισφαίριο, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο ακραίους καύσωνες, έντονες βροχοπτώσεις και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας.
Έρχεται νέο ισχυρό Ελ Νίνιο
Η έκθεση προβλέπει επίσης την εμφάνιση ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο τον προσεχή χειμώνα, το οποίο ενδέχεται να διατηρηθεί μέχρι το 2027.
Το Ελ Νίνιο συνδέεται με την αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον Ειρηνικό Ωκεανό και έχει τη δυνατότητα να ανεβάσει ακόμη περισσότερο τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη. Σε συνδυασμό με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, μπορεί να οδηγήσει σε νέα παγκόσμια θερμοκρασιακά ρεκόρ.
Καύσωνας στην Ευρώπη και κόκκινος συναγερμός στην Ιταλία
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βιώνει ήδη ένα πρωτοφανές για τα τέλη Μαΐου κύμα ζέστης. Το ιταλικό υπουργείο Υγείας έθεσε τη Ρώμη, τη Φλωρεντία, την Μπολόνια και το Τορίνο σε κόκκινο συναγερμό εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών.
Στη Φλωρεντία και την Μπολόνια η αίσθηση θερμοκρασίας φτάνει τους 35°C, ενώ στη Ρώμη αγγίζει τους 33°C. Το επίπεδο κινδύνου 3 ενεργοποιείται όταν οι ακραίες θερμοκρασίες επιμένουν για τουλάχιστον τρεις ημέρες και μπορούν να επηρεάσουν ακόμη και υγιείς πολίτες χωρίς υποκείμενα νοσήματα.
Το κύμα ζέστης αποδίδεται σε έναν ισχυρό «θόλο θερμότητας», μια εκτεταμένη ζώνη υψηλών πιέσεων που εγκλωβίζει θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική πάνω από τη δυτική και νότια Ευρώπη.
Πιο ακραία φαινόμενα τα επόμενα χρόνια
Οι προβλέψεις του WMO κάνουν λόγο για πιο υγρούς χειμώνες στο βόρειο ημισφαίριο, αυξημένες βροχοπτώσεις στη βόρεια Ευρώπη, την Αλάσκα και τη Σιβηρία, αλλά και εντονότερες ξηρασίες σε περιοχές όπως ο Αμαζόνιος.
Η επιστημονική κοινότητα συγκλίνει πλέον στο συμπέρασμα ότι η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες ενισχύει την ένταση και τη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων, από καύσωνες και πυρκαγιές μέχρι πλημμύρες και παρατεταμένες ξηρασίες.
