Η νέα διεθνής κατακραυγή που προκάλεσαν εικόνες και καταγγελίες για τη μεταχείριση ακτιβιστών του στολίσκου Global Sumud Flotilla επαναφέρει στο προσκήνιο μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της ισραηλινής πολιτικής σκηνής: τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ μπεν Γκβιρ. Για τους επικριτές του, πρόκειται για έναν πολιτικό που εκφράζει τον σκληρό πυρήνα της ισραηλινής ακροδεξιάς. Για τους υποστηρικτές του, αποτελεί τη φωνή μιας αδιάλλακτης γραμμής ασφάλειας απέναντι στους Παλαιστινίους και τις περιφερειακές απειλές.
Οι πρόσφατες αντιδράσεις από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά και η έντονη δημόσια συζήτηση γύρω από τον ρόλο του στην κυβέρνηση του Μπένιαμιν Νετανιάχου, αναδεικνύουν ξανά το πολιτικό και ιδεολογικό αποτύπωμα του ανθρώπου που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο αλλεπάλληλων αντιπαραθέσεων.
Το πολιτικό προφίλ του Ιταμάρ μπεν Γκβιρ
Ο Ιταμάρ μπεν Γκβιρ ηγείται του ακροδεξιού κόμματος Otzma Yehudit («Εβραϊκή Δύναμη») και αποτελεί βασικό εταίρο του κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον Μπένιαμιν Νετανιάχου. Διαθέτει κοινοβουλευτική παρουσία στην Κνεσέτ και έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πλέον ισχυρούς εκφραστές της υπερεθνικιστικής πτέρυγας της ισραηλινής πολιτικής.
Η δημόσια διαδρομή του χαρακτηρίζεται από συγκρουσιακή ρητορική, έντονες παρεμβάσεις γύρω από το παλαιστινιακό ζήτημα και επανειλημμένες δηλώσεις που έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.
Πριν εισέλθει στην κεντρική πολιτική σκηνή, είχε δραστηριοποιηθεί ως δικηγόρος, αναλαμβάνοντας υποθέσεις που συνδέονταν με κατηγορούμενους για εβραϊκό εξτρεμισμό.
Οι καταδίκες και το παρελθόν που τον ακολουθεί
Το όνομα του μπεν Γκβιρ συνδέεται εδώ και χρόνια με υποθέσεις που έχουν προκαλέσει πολιτική και κοινωνική αντιπαράθεση στο Ισραήλ.
Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα και δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, έχει αντιμετωπίσει σειρά κατηγοριών στο παρελθόν και έχει καταδικαστεί για αδικήματα που σχετίζονται με υποκίνηση σε ρατσισμό και υποστήριξη εξτρεμιστικών οργανώσεων.
Στο πολιτικό του παρελθόν καταγράφονται επίσης ενέργειες και δηλώσεις που προκάλεσαν έντονη κριτική:
- Δημόσια αντιπαράθεση με τον τότε πρωθυπουργό Γιτζάκ Ράμπιν το 1995, λίγο πριν τη δολοφονία του.
- Δηλώσεις υπέρ περιορισμών σε Άραβες πολίτες του Ισραήλ.
- Παρεμβάσεις στη συνοικία Σέιχ Τζαρά της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, οι οποίες συνδέθηκαν με κλιμάκωση της έντασης.
- Επισκέψεις στο Όρος του Ναού/Χαράμ αλ-Σαρίφ, οι οποίες έχουν επανειλημμένα προκαλέσει αντιδράσεις στον αραβικό κόσμο.
Ο ρόλος του στον πόλεμο της Γάζας
Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, ο μπεν Γκβιρ ενίσχυσε περαιτέρω τη δημόσια πίεση προς την κυβέρνηση Νετανιάχου για πιο επιθετική στρατηγική.
Σε πολλές περιπτώσεις εμφανίστηκε να πιέζει για σκληρότερη στρατιωτική προσέγγιση, ενώ κατά καιρούς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικής αποστασιοποίησης από τον κυβερνητικό συνασπισμό εφόσον δεν ακολουθούνταν η γραμμή που ο ίδιος υποστήριζε.
Η στάση του έχει προκαλέσει τριβές ακόμη και στο εσωτερικό του Ισραήλ, όπου τμήμα της κοινωνίας, ακαδημαϊκοί και πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι η πολιτική επιρροή της ακροδεξιάς διευρύνεται σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Οι διεθνείς αντιδράσεις και η ευρωπαϊκή πίεση
Οι τελευταίες καταγγελίες για τη μεταχείριση ακτιβιστών του Global Sumud Flotilla προκάλεσαν νέο κύκλο αντιδράσεων στην Ευρώπη.
Η συζήτηση επεκτείνεται πλέον πέρα από το πρόσωπο του μπεν Γκβιρ και αγγίζει συνολικά τη στάση της κυβέρνησης του Ισραήλ απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα, τις επιχειρήσεις στη Δυτική Όχθη και τις κατηγορίες διεθνών οργανισμών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παράλληλα, αυξάνονται οι φωνές που ζητούν επανεξέταση των ευρωϊσραηλινών σχέσεων, ενώ πολιτικές προσωπικότητες και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων πιέζουν για πιο αυστηρή στάση απέναντι στο Τελ Αβίβ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Ιταμάρ μπεν Γκβιρ παραμένει μία από τις πλέον πολωτικές μορφές της ισραηλινής πολιτικής. Για τους υποστηρικτές του συμβολίζει την ασφάλεια και την αδιαπραγμάτευτη στάση απέναντι στις απειλές. Για τους επικριτές του αποτελεί έκφραση της θεσμικής κανονικοποίησης ακραίων πολιτικών αντιλήψεων στο εσωτερικό του Ισραήλ.
