Ευρωπαϊκή Εισαγγελία – κυβέρνηση: θεσμική τριβή για τη δικαστική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα
Η αποστολή επιστολής της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Λάουρα Κοβέσι, προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σηματοδοτεί νέα κλιμάκωση στις σχέσεις της EPPO με την ελληνική κυβέρνηση, με αιχμή τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και τη λειτουργία των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων στην Ελλάδα. Στην επιστολή, η Κοβέσι εκφράζει σοβαρές ενστάσεις για ρυθμίσεις που, όπως αναφέρει, επηρεάζουν την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στη χώρα.
Οι εξελίξεις αυτές ανοίγουν έναν νέο κύκλο θεσμικής αντιπαράθεσης, με επίκεντρο την ταχύτητα της νομοθέτησης, τα όρια της κοινοβουλευτικής ασυλίας και τον ρόλο των ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών στο εθνικό δικαστικό σύστημα.
Οι ενστάσεις της EPPO για τις αλλαγές στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας
Στην επιστολή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Λάουρα Κοβέσι υπογραμμίζει ότι οι πρόσφατες τροποποιήσεις «έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία της EPPO στην Ελλάδα». Ειδική αναφορά γίνεται στη βεβιασμένη, όπως τη χαρακτηρίζει, αλλαγή του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, με την οποία θεσπίζεται ταχεία διαδικασία για κακουργήματα που σχετίζονται με βουλευτές.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επισημαίνει ότι η νέα διαδικασία μπορεί να περιορίσει την ικανότητα διερεύνησης υποθέσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της, ειδικά όταν εμπλέκονται πολιτικά πρόσωπα. Στο ίδιο πλαίσιο, εκφράζεται ανησυχία για την ταχύτητα με την οποία προωθήθηκε η ρύθμιση, χωρίς επαρκή θεσμική διαβούλευση.
Το ζήτημα των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων
Δεύτερο σημείο τριβής αποτελεί η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου να μην αναγνωρίσει την πλήρη ισχύ της ανανέωσης της θητείας τριών Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων για πέντε έτη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ζήτημα ως προς την ανεξαρτησία της λειτουργίας της EPPO στην Ελλάδα. Παράλληλα, η Κοβέσι αναμένει την οριστική απόφαση για τη διετή παράταση της θητείας των τριών Ελλήνων εισαγγελέων που υπηρετούν στο ελληνικό κλιμάκιο, προκειμένου να τοποθετηθεί επισήμως.
Οι εισαγγελείς Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου και Διονύσης Μουζάκης βρίσκονται στο επίκεντρο της διαδικασίας, με τις αρμόδιες δικαστικές αρχές να εξετάζουν τη νομιμότητα και τη διάρκεια της ανανέωσης.
Αθήνα: νομική επάρκεια και επιτάχυνση διαδικασιών
Από την πλευρά της ελληνικής δικαιοσύνης, εκτιμάται ότι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου θα έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του μήνα ή στις αρχές του επόμενου. Δικαστικές πηγές αναφέρουν ότι η σχετική πράξη είναι νομικά τεκμηριωμένη και μπορεί να αντέξει ακόμη και σε ενδεχόμενη προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επίμαχη νομοθετική ρύθμιση δεν επηρεάζει την αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αλλά στοχεύει αποκλειστικά στην επιτάχυνση των διαδικασιών σε υποθέσεις με εμπλοκή βουλευτών. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης τόνισε ότι αντίστοιχες διατάξεις ίσχυαν έως το 2019, σημειώνοντας ότι «το μόνο που επιδιώκεται είναι η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης».
Πολιτική διάσταση και αντιδράσεις
Η υπόθεση έχει ήδη λάβει πολιτικές διαστάσεις, με την αντιπολίτευση να ασκεί κριτική στις αλλαγές και να κάνει λόγο για ρυθμίσεις που δημιουργούν θεσμικά ερωτήματα ως προς τη διαφάνεια και τον έλεγχο των υποθέσεων με πολιτική εμπλοκή.
Παρεμβάσεις υπήρξαν και από ευρωβουλευτές, μεταξύ των οποίων ο Κώστας Αρβανίτης, που εξέφρασε επιφυλάξεις για τη στόχευση και τις συνέπειες της νομοθετικής πρωτοβουλίας.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως επόμενο πεδίο θεσμικής σύγκλισης
Με την επιστολή Κοβέσι να βρίσκεται ήδη στην Κομισιόν, το επόμενο διάστημα αναμένεται να καθορίσει αν η υπόθεση θα παραμείνει σε επίπεδο θεσμικού διαλόγου ή αν θα εξελιχθεί σε πιο επίσημη διαδικασία ελέγχου συμμόρφωσης της Ελλάδας με τις υποχρεώσεις συνεργασίας προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Το ζητούμενο πλέον αφορά τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην εθνική νομοθετική πρωτοβουλία και το ευρωπαϊκό πλαίσιο δικαστικής συνεργασίας, σε μια συγκυρία όπου οι έλεγχοι για υποθέσεις πολιτικής διαφάνειας εντείνονται.
