Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την ένταση της γεωπολιτικής κρίσης αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την ευρωπαϊκή οικονομία, σύμφωνα με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη. Μιλώντας σε εκδήλωση του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο με τον διευθυντή Ευρώπης του Ταμείου, Άλφρεντ Κάμερ, προειδοποίησε ότι το εύρος της κρίσης μπορεί να ξεπεράσει ιστορικά προηγούμενα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ενδεχόμενο παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία. Όπως εξήγησε, η σημερινή δυνητική απώλεια προσφοράς πετρελαίου φτάνει τα 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ξεπερνώντας τα επίπεδα των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970.
Οι πρώτες επιπτώσεις σε ενέργεια και νοικοκυριά
Οι συνέπειες της κρίσης έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στις τιμές της ενέργειας και στο κόστος διαβίωσης. Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι η στόχευση των μέτρων στήριξης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα αποτελεσματικότητας, ιδίως σε περιβάλλον περιορισμένων δημοσιονομικών δυνατοτήτων.
Η ελληνική προσέγγιση, όπως ανέφερε, βασίστηκε σε στοχευμένες επιδοτήσεις καυσίμων και παρεμβάσεις στήριξης επιχειρήσεων, αποφεύγοντας οριζόντιες φορολογικές μειώσεις με μόνιμο δημοσιονομικό κόστος. Το ύψος των παρεμβάσεων διαμορφώνεται σήμερα στο 0,2% του ΑΕΠ, σημαντικά χαμηλότερα από το 2,5% που είχε διατεθεί στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Το βασικό δίλημμα για τις κυβερνήσεις, όπως το περιέγραψε, είναι η ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και την ανάγκη κοινωνικής προστασίας, σε μια περίοδο υψηλών επιτοκίων και αυξημένου δημόσιου χρέους.
Η ενεργειακή ένωση ως απάντηση στην ευαλωτότητα
Παρά τη σχετική ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης μετά το 2022, η εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας παραμένει υψηλή, αγγίζοντας το 57%. Αυτό το δεδομένο διατηρεί την ευρωπαϊκή οικονομία εκτεθειμένη σε εξωτερικά σοκ.
Ο κ. Πιερρακάκης ανέδειξε την ανάγκη επιτάχυνσης επενδύσεων σε ενεργειακά δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις, ενώ έθεσε ως στρατηγική προτεραιότητα την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης. Όπως σημείωσε, μια πλήρως λειτουργική ενεργειακή ένωση θα ενίσχυε όχι μόνο την ενεργειακή ασφάλεια αλλά και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το 47% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές, εξέλιξη που συνιστά πρόοδο, χωρίς όμως να αίρει την ανάγκη για περαιτέρω υποδομές. Προειδοποίησε μάλιστα για ενδείξεις επιβράδυνσης της πράσινης μετάβασης σε ορισμένα κράτη-μέλη.
Παραγωγικότητα, ενιαία αγορά και «ευρωπαϊκοί πρωταθλητές»
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, το βάρος μετατοπίζεται στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και στην άρση των εσωτερικών εμποδίων της ενιαίας αγοράς. Ο πρόεδρος του Eurogroup έθεσε ως προτεραιότητα την υλοποίηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για επιχειρήσεις που επιδιώκουν ανάπτυξη σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη δημιουργίας «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» σε στρατηγικούς τομείς, μέσω της ενίσχυσης οικοσυστημάτων καινοτομίας και της ευκολότερης πρόσβασης σε κεφάλαια εντός Ευρώπης.
Η ελληνική εμπειρία ως παράδειγμα προσαρμογής
Αναφερόμενος στην Ελλάδα, ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η πρόοδος των τελευταίων ετών στηρίχθηκε στην πολιτική σταθερότητα, τη δημοσιονομική εξυγίανση και την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και η ψηφιοποίηση του κράτους, όπως τόνισε, είχαν πολλαπλασιαστικό αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη.
Το στοίχημα της ταχύτητας και της εμπιστοσύνης
Κλείνοντας, ο πρόεδρος του Eurogroup ανέδειξε δύο κρίσιμες προϋποθέσεις για την επιτυχία των ευρωπαϊκών πολιτικών: την ταχύτητα υλοποίησης και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων, η Ευρώπη καλείται να μετατρέψει τις στρατηγικές κατευθύνσεις σε μετρήσιμα αποτελέσματα, πριν η αβεβαιότητα αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.
