Η δημοσιοποίηση περισσότερων από τρία εκατομμύρια επιπλέον εγγράφων που σχετίζονται με τον Τζέφρι Έπσταϊν δεν άνοιξε απλώς έναν νέο κύκλο αποκαλύψεων· προκάλεσε πολιτικούς τριγμούς, παραιτήσεις, εισαγγελικές κινήσεις και ένα τεράστιο κύμα διαδικτυακής στοχοποίησης σε βάρος ευρωπαίων πολιτικών, διπλωματών και θεσμικών παραγόντων. Τα αρχεία, που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DOJ), φωτίζουν το εύρος των κοινωνικών, πολιτικών και επιχειρηματικών δικτύων του καταδικασμένου για σεξουαλικά εγκλήματα χρηματιστή, χωρίς ωστόσο –και αυτό είναι κρίσιμο– να στοιχειοθετούν ποινική ευθύνη για τη συντριπτική πλειονότητα των προσώπων που αναφέρονται.
Το ίδιο το DOJ ξεκαθαρίζει ότι τα έγγραφα θεωρήθηκαν δυνητικά σχετικά με την έρευνα για τον Έπσταϊν και τη συνεργάτιδά του Γκισλέν Μάξγουελ, αλλά ανεπαρκή για την άσκηση διώξεων εναντίον οποιουδήποτε τρίτου. Παρ’ όλα αυτά, η ανάγνωσή τους αποκαλύπτει ένα πυκνό πλέγμα επαφών που εκτείνεται πολύ μετά το 2008, όταν ο Έπσταϊν είχε ήδη ομολογήσει ενοχή για προμήθεια ανηλίκου για πορνεία.
Ένα αρχείο χωρίς κατηγορητήριο, αλλά όχι χωρίς πολιτικό κόστος
Η νέα δόση εγγράφων περιλαμβάνει emails, SMS, ημερολόγια συναντήσεων, καταγραφές πτήσεων και εσωτερικές σημειώσεις. Μαζί τους, όμως, εξαπλώθηκαν και παραποιημένες εικόνες, αποσπασματικές αναγνώσεις και θεωρίες συνωμοσίας που διογκώθηκαν στα κοινωνικά δίκτυα, συχνά αγνοώντας βασικές δημοσιογραφικές αρχές: διάκριση ανάμεσα σε αναφορά, επικοινωνία, κοινωνική επαφή και ποινική εμπλοκή.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο ποιοι αναφέρονται στα αρχεία, αλλά πώς αυτά τα έγγραφα χρησιμοποιούνται – πολιτικά, επικοινωνιακά και ενίοτε εκδικητικά.
Εμανουέλ Μακρόν: εκατοντάδες αναφορές, καμία άμεση σχέση
Το όνομα του Γάλλου προέδρου εμφανίζεται σε τουλάχιστον 211 έγγραφα. Ο αριθμός αυτός χρησιμοποιήθηκε ως «απόδειξη» εμπλοκής σε δεκάδες αναρτήσεις στο Χ και βίντεο στο YouTube, που έφτασαν μέχρι την κατηγορία περί άμεσης ανάμειξης σε κύκλωμα διακίνησης ανηλίκων.
Η πραγματικότητα των φακέλων είναι πολύ διαφορετική. Η συντριπτική πλειονότητα των αναφορών αφορά αποκόμματα Τύπου, γενικές συζητήσεις για τη γαλλική πολιτική ή τρίτους που σχολιάζουν τον Μακρόν. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη άμεσης αλληλογραφίας ή συνάντησης μεταξύ Μακρόν και Έπσταϊν.
Τα ελάχιστα έγγραφα που τους συνδέουν έμμεσα αφορούν μεσάζοντες. Σε μήνυμα του 2016, ο επιχειρηματίας των Εμιράτων Sultan Bin Sulayem ενημερώνει τον Έπσταϊν ότι είχε γεύμα στο Ελιζέ με τον Μακρόν και συζήτησαν «για τις επιχειρήσεις μας στη Γαλλία». Άλλη αλληλογραφία αφορά τον Αμερικανό δισεκατομμυριούχο Τομ Πρίτζκερ, ο οποίος αναφέρεται σε προσπάθειες επικοινωνίας με τον Μακρόν.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα viral στιγμιότυπα που εμφανίζουν τον Μακρόν να ζητά πολιτικές συμβουλές από τον Έπσταϊν είναι παραπλανητικά. Τα σχετικά έγγραφα έχουν επεξεργασμένους αποστολείς και δεν αποδεικνύουν άμεση συμμετοχή του Γάλλου προέδρου. Αντίθετα, email του ίδιου του Έπσταϊν δείχνει ότι ζητούσε από τρίτους –όπως την Καρολίν Λανγκ– να τον φέρουν σε επαφή με το περιβάλλον Μακρόν, κάτι που υποδηλώνει απουσία άμεσων διαύλων.
Τζακ και Καρολίν Λανγκ: πραγματικές επαφές, πολιτικές συνέπειες
Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις, οι Τζακ και Καρολίν Λανγκ εμφανίζονται ως άμεσοι συνομιλητές του Έπσταϊν. Η αλληλογραφία περιλαμβάνει πρακτικά ζητήματα ταξιδιών, αιτήματα για χρήση οχημάτων και αεροσκαφών, αλλά και συζητήσεις για επιχειρηματικά και πολιτιστικά πρότζεκτ.
Δεν προκύπτει σύνδεση με τα σεξουαλικά εγκλήματα του Έπσταϊν. Ωστόσο, η χρονική διάρκεια των επαφών –μέχρι το 2017– και το εύρος των διευκολύνσεων είχαν πολιτικό κόστος. Η Καρολίν Λανγκ παραιτήθηκε από την ηγεσία της Ένωσης Ανεξάρτητων Παραγωγών, ενώ στη Γαλλία ξεκίνησε έρευνα για φορολογική απάτη σε βάρος της ίδιας και του πατέρα της, μετά από αποκαλύψεις της Mediapart.
Ο ίδιος ο Τζακ Λανγκ δήλωσε «απολύτως σοκαρισμένος» όταν έμαθε για τα εγκλήματα του Έπσταϊν και υποστήριξε ότι οι σχέσεις τους ανήκουν σε περίοδο κατά την οποία «τίποτα δεν υπονοούσε» το εγκληματικό του υπόβαθρο. Παρ’ όλα αυτά, οι φωνές που ζητούν την παραίτησή του από την προεδρία του Ινστιτούτου Αραβικού Κόσμου πληθαίνουν, με το γαλλικό ΥΠΕΞ να δηλώνει ότι «όλες οι επιλογές είναι ανοιχτές».
Børge Brende: δείπνα, σχέδια επίσκεψης και μεταμέλεια
Τα αρχεία επιβεβαιώνουν ότι ο πρώην ΥΠΕΞ της Νορβηγίας και νυν επικεφαλής του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ διατηρούσε άμεση επικοινωνία με τον Έπσταϊν. Υπάρχουν μηνύματα για δείπνα, ανταλλαγή απόψεων –ακόμη και προβλέψεις για την τεχνητή νοημοσύνη– και σχέδια επίσκεψης στο αρχοντικό του Έπσταϊν στο Μανχάταν το 2019.
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν συζητήσεις για γυναίκες ή εμπλοκή σε εγκλήματα. Ο Brende παραδέχθηκε ότι «έδειξε κακή κρίση» και δήλωσε ότι αν γνώριζε το παρελθόν του Έπσταϊν, «δεν θα τον συναντούσε ποτέ».
Thorbjørn Jagland: οι πιο βαριές σκιές
Η περίπτωση του πρώην πρωθυπουργού της Νορβηγίας και γενικού γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι από τις πιο σκοτεινές. Τα έγγραφα δείχνουν συναντήσεις, ανταλλαγές μηνυμάτων και αναφορές σε ταξίδια, ακόμη και στο ιδιωτικό νησί του Έπσταϊν, Little Saint James.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν μηνύματα όπου ο Jagland σχολιάζει ότι στα Τίρανα υπάρχουν «εξαιρετικά κορίτσια», καθώς και η αρχική άρνησή του το 2019 ότι είχε οποιαδήποτε επαφή με τον Έπσταϊν – δήλωση από την οποία αργότερα υπαναχώρησε, μιλώντας για «κακή κρίση».
Μαρίν Λεπέν: από τα αρχεία στην παραπληροφόρηση
Η Λεπέν δεν εμφανίζεται ως συνομιλήτρια του Έπσταϊν. Οι αναφορές αφορούν κυρίως δημοσιεύματα, πολιτικές συζητήσεις και emails τρίτων, όπως του Στιβ Μπάνον και του δημοσιογράφου Μάικλ Γουλφ. Οι ισχυρισμοί περί «Ρώσου πράκτορα» βασίζονται σε γνώμες τρίτων και όχι σε τεκμηριωμένα στοιχεία.
Miroslav Lajčák: συνομιλίες με σαφή σεξιστικό περιεχόμενο
Σε αντίθεση με άλλους, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Σλοβακίας εμφανίζεται να ανταλλάσσει με τον Έπσταϊν μηνύματα με σαφείς αναφορές σε γυναίκες και «κορίτσια». Αν και αρνήθηκε οποιαδήποτε εγκληματική πράξη, παραιτήθηκε από τη θέση του συμβούλου εθνικής ασφάλειας, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες «ανόητα ανδρικά πειράγματα».
Η καταγγελία για την Casa Pia και το πορτογαλικό νήμα
Μία μοναδική, αλλά ιδιαίτερα φορτισμένη, αναφορά στα αρχεία αφορά καταγγελία του 2019 για πιθανή σύνδεση του Έπσταϊν με κύκλωμα κακοποίησης παιδιών στην Πορτογαλία και το ίδρυμα Casa Pia. Το email επικαλείται δηλώσεις δημοσιογράφων σε ντοκιμαντέρ του Netflix για τη Μαντλίν ΜακΚάν και κάνει λόγο για «Αμερικανούς εκατομμυριούχους» που ταξίδευαν με ιδιωτικά τζετ.
Δεν είναι γνωστό αν οι αμερικανικές αρχές διερεύνησαν περαιτέρω την καταγγελία. Στα αρχεία υπάρχουν πάντως καταγραφές πτήσεων –συμπεριλαμβανομένου του «Lolita Express»– με στάσεις στις Αζόρες, καθώς και έμμεσες αναφορές σε πορτογαλικές πολιτικές προσωπικότητες, χωρίς επιβεβαιωμένες συναντήσεις.
Ανάμεσα στη διαφάνεια και το ψηφιακό λιντσάρισμα
Τα νέα αρχεία Έπσταϊν αποκαλύπτουν λιγότερο ένα ενιαίο «σκοτεινό σχέδιο» και περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο η εξουσία, ο πλούτος και η κοινωνική εγγύτητα μπορούν να συνυπάρχουν επικίνδυνα με εγκληματικές συμπεριφορές – συχνά χωρίς οι συνομιλητές να γνωρίζουν όλη την αλήθεια.
Την ίδια στιγμή, δείχνουν και κάτι ακόμη: πώς η δημοσιοποίηση ακατέργαστων δεδομένων, χωρίς προσεκτική ανάγνωση, μπορεί να μετατραπεί σε όπλο παραπληροφόρησης. Ανάμεσα στη δικαιολογημένη απαίτηση για διαφάνεια και στο ψηφιακό λιντσάρισμα, η υπόθεση Έπσταϊν στην Ευρώπη γίνεται τελικά και ένα τεστ για τη δημοσιογραφία, τους θεσμούς και την ίδια τη δημόσια σφαίρα.
