Πριν ανακοινωθεί η αναβολή των παλαιστινιακών εκλογών, που είχαν προβλεφθεί για τις 22 Μαϊου, πολλοί ονειρεύονταν μια πολιτική αλλαγή. Αλλοι έβλεπαν ότι οι εκλογές ήταν ο μόνος τρόπος για να τεθεί επιτέλους τέλος στις διαφωνίες ανάμεσα στη Φάταχ και τη Χαμάς.
της Alice Froussard (*)
Κι ύστερα ήρθε ένας νέος κύκλος βίας και η αναβολή των εκλογών. Αιτία ήταν η Ιερουσαλήμ. «Η διεξαγωγή των εκλογών δεν ήταν εγγυημένη στην Ιερουσαλήμ, καθώς οι Ισραηλινοί δεν δέχθηκαν να ψηφίσουν οι Παλαιστίνιοι στην πόλη», δήλωσε ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς.
Αρχικά, η δυσαρέσκεια εκδηλώθηκε με μερικές διαδηλώσεις στη Ραμάλα. Αρκετοί που μετείχαν στις 30 λίστες οι οποίες είχαν κατατεθεί διαμαρτυρήθηκαν. ΟΙ τελευταίες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές έγιναν πριν από 15 χρόνια και έκτοτε οι Παλαιστίνιοι έχουν μετατραπεί σε απλούς παρατηρητές της πολιτικής, της τύχης τους, όπως και της υπόθεσής τους. Αυτά τα δεκαπέντε χρόνια, οι αντιπαραθέσεις έχουν διαλύσει τις ελπίδες του πληθυσμού για μια ανανέωση, έχουν καταστρέψει την κοινωνία των πολιτών που είχε δημιουργηθεί και έχουν οξύνει τόσο τις κάθετες διαιρέσεις (ανάμεσα στον λαό και τους ηγέτες του) όσο και τις οριζόντιες (στους κόλπους των Παλαιστινίων). Η ξύλινη γλώσσα των πολιτικών δεν ενδιαφέρει πια κανέναν, ο μέσος όρος των Παλαιστινίων είναι χαμηλός, οι περισσότεροι δεν έχουν ψηφίσει ποτέ.
Παρά την απουσία αντιπροσώπευσης και προστασίας, όμως, η παλαιστινιακή υπόθεση είναι πάντα ζωντανή. Είναι αυτοί οι χιλιάδες νέοι που κινητοποιούνται κάθε βράδυ εδώ και εβδομάδες στο Σεϊχ Τζάρα, τη συνοικία της ανατολικής Ιερουσαλήμ απ’ όπου κινδυνεύουν να εκδιωχθούν πολλές οικογένειες. Είναι οι διαδηλώσεις στη Ραμάλα, τη Ναπλούζ, τη Ναζαρέτ, την Τζάφα ή τη Χάιφα. Είναι οι άλλοι νέοι, που δεν ανήκουν σε κόμματα, και οργανώνονται στο Σιλουάν κατά της βίας της ισραηλινής αστυνομίας και του στρατού. Κι όλα αυτά, ενώ οι ξένες πρωτεύουσες κοιτάζουν αλλού.
«Σε αυτούς τους νέους ελπίζουμε, στη δική τους οργάνωση και κινητοποίηση, όχι στα κόμματα», λέει η Φαϊρούζ Σαρκαουί, διευθύντρια της οργάνωσης Grassroots al-Quds. Πριν κινητοποιηθούν για το Σεϊχ Τζάρα, οι ίδιοι αυτοί νέοι είχαν πετύχει πριν από δύο εβδομάδες να απομακρυνθούν τα οδοφράγματα από την Πύλη της Δαμασκού, όπου έποικοι φώναζαν «Θάνατος στους Αραβες!» Το 2017, πάλι μια κινητοποίηση πολιτών είχε αναγκάσει το Ισραήλ να εγκαταλείψει την ιδέα να εγκαταστήσει ανιχνευτές μετάλλων στην Πύλη των Λεόντων.
«Η ελπίδα μας είναι οι κοινότητες να ενωθούν στους αγώνες τους, ώστε να προστατεύουν η μία την άλλη κάθε φορά που γίνεται μια αδικία», προσθέτει η Φαϊρούζ Σαρκαουί.
Τη Δευτέρα το βράδυ, πάντως, ενώ οι ρουκέτες πολλαπλασιάζονταν και ο αριθμός των νεκρών αυξανόταν, ο φόβος για μια νέα έκρηξη της βίας κυριαρχούσε έναντι των ελπίδων της νεολαίας.
(*) Η Αλίς Φρουσάρ είναι ανταποκρίτρια της Libération στη Ραμάλα
Τα ντεφιλέ επιστρέφουν και πάλι στο Παρίσι τον Ιούλιο, καθώς η γαλλική κυβέρνηση προχωρά στη χαλάρωση των μέτρων λοκντάουν κατά του νέου κοροναϊού, επιτρέποντας τη διεξαγωγή ζωντανών fashion show, όπως ανακοίνωσε σήμερα η γαλλική ένωση της βιομηχανίας της μόδας.
Η ετήσια Εβδομάδα Υψηλής Ραπτικής θα διεξαχθεί από τις 5 Ιουλίου έως τις 8 Ιουλίου και οι οίκοι μόδας θα μπορούν να οργανώσουν ζωντανά σόου και παρουσιάσεις, σύμφωνα με την ανακοίνωση της «Ομοσπονδίας Υψηλής Ραπτικής και Μόδας» σήμερα.
Αναλόγως με το πώς θα εξελιχθεί η πανδημία, οι επιδείξεις με ζωντανή παρουσία θα μπορούν να υποδεχθούν καλεσμένους, σε συμφωνία με τις κυβερνητικές οδηγίες σχετικά με τις δημόσιες εκδηλώσεις, τονίζεται.
Από τον Σεπτέμβριο του 2020 δεν έχει διεξαχθεί στο Παρίσι κανένα μεγάλο σόου μόδας, όταν και ορισμένοι οίκοι, μεταξύ αυτών οι Dior και Chanel οργάνωσαν κάποια σόου με ζωντανό κοινό, αν και με περιορισμένο αριθμό καλεσμένων.
Οι Γάλλοι προχωρούν αυτή τη στιγμή στη χαλάρωση της απαγόρευσης της κυκλοφορίας και άλλων μέτρων μετά το τέλος του τρίτου λοκντάουν στη χώρα τον Απρίλιο και τη σχεδιαζόμενη πλήρη επανεκκίνηση της οικονομίας τον Ιούλιο.
Τους τελευταίους μήνες, οι σχεδιαστές μόδας παρουσίασαν τις νέες συλλογές τους σε διαδικτυακά σόου, ενώ δοκίμασαν και άλλους τρόπους για να προβάλουν τα σχέδιά τους όπως τις ταινίες μικρού μήκους και τις ιδιωτικές παρουσιάσεις.
Η Ομοσπονδία επισήμανε πως η διαδικτυακή πλατφόρμα της Υψηλής Ραπτικής https://hautecouture.fhcm.paris/fr θα παραμείνει διαθέσιμη για να παρακολουθήσει κανείς τα ψηφιακά σόου αλλά και για την αναμετάδοση των επιδείξεων με φυσική παρουσία.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι εβδομάδες μόδας του Παρισιού αποφέρουν έσοδα 1,2 δισεκατομμυρίου ευρώ για την τοπική οικονομία κάθε χρόνο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της γαλλικής Ομοσπονδίας Μόδας.
Το σκάφος OSIRIS-REx της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) ξεκίνησε το μακρύ ταξίδι επιστροφής του στη Γη, έχοντας συλλέξει πολύτιμα δείγματα από τον αστεροειδή Μπενού, τα οποία αναμένεται να φθάσουν στον πλανήτη μας το Σεπτέμβριο του 2023.
Το σκάφος – η πρώτη αμερικανική αποστολή συλλογής υλικών από αστεροειδή- θα διανύσει μια απόσταση 320 εκατομμυρίων χιλιομέτρων μέχρι την επιστροφή του. Ο Μπενού, με διάμετρο 500 μέτρων, δημιουργήθηκε στις απαρχές του ηλιακού μας συστήματος και η ανάλυση δειγμάτων από το έδαφος του θα βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα την εξέλιξη ακόμη και της ίδιας της Γης.
Το OSIRIS-Rex, κόστους περίπου 800 εκατομμυρίων δολαρίων και μεγέθους μίνι-βαν, που κατασκευάστηκε από τη Lockheed Martin, εκτοξεύθηκε το 2016 και είχε φθάσει στον αστεροειδή το 2018. Βρήκε αρχικά ίχνη υδρογόνου και οξυγόνου στη βραχώδη επιφάνεια του Μπενού, ενώ πέρυσι τον Οκτώβριο έκανε με επιτυχία τη συλλογή μεγάλης ποσότητας «παρθένου» υλικού. Στη συνέχεια παρέμεινε κοντά στον αστεροειδή, εωσότου ξεκινήσει τώρα το ταξίδι επιστροφής.
Τα δείγματα μέσα σε κάψουλα θα πέσουν σε μια απομονωμένη περιοχή της πολιτείας Γιούτα των ΗΠΑ. Το 75% θα διατηρηθεί στο Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον του Χιούστον για μελλοντική μελέτη, ενώ το υπόλοιπο θα διανεμηθεί σε ανά τον κόσμο επιστημονικά εργαστήρια.
Το ίδιο το σκάφος, αφού ρίξει την κάψουλα, είναι πιθανό να σταλεί από τη NASA σε άλλη διαστημική αποστολή, ίσως σε ένα «ραντεβού» το 2029 με τον δυνητικά επικίνδυνο αστεροειδή ‘Αποφι. Επειδή ο Μπενού θεωρείται επίσης ένας δυνητικά επικίνδυνος αστεροειδής, η αποστολή της NASA είχε και μια διάσταση δοκιμής πλανητικής άμυνας σε περίπτωση που προκύψει ανάγκη στο μέλλον για να προστατευθεί η Γη.
Είχε προηγηθεί η επιστροφή το Δεκέμβριο του 2020 στη Γη δείγματος από τον αστεροειδή Ριούγκου από το ιαπωνικό σκάφος Χαγιαμπούσα2, ενώ τον ίδιο μήνα πέρυσι το κινεζικό σκάφος Chang’e 5 έφερε δείγματα από τη Σελήνη.
Σαν σήμερα, 11 Μαϊου 2011, υπεγράφη η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών. Τι έχει αλλάξει όμως έκτοτε;
Ωστόσο, στις περισσότερες από τις υπόλοιπες 44 χώρες που συνυπογράφουν τη Σύμβαση της Κων/πολης έχουν γίνει βήματα προόδου. Σύμφωνα με ειδικούς και ακτιβιστές στα θετικά βήματα συγκαταλέγονται αλλαγές στις εθνικές νομοθεσίες διαφόρων χωρών ως προς τον νομικό ορισμό του βιασμού ώστε να συμβαδίζει με όσα προβλέπει η Σύμβαση – Γερμανία, Δανία, Σουηδία, Ελλάδα, Κροατία.
Ο ορισμός του βιασμού και τα κενά που υπάρχουν ακόμη
Σύμβαση-σταθμός του Συμβουλίου της Ευρώπης
Μέχρι σήμερα σε πολλές χώρες ως βιασμός δεν νοείται κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση, αλλά ο νόμος απαιτεί να συνοδεύεται από χρήση βίας, απειλών ή εκφοβισμού. Αυτό σημαίνει ότι συχνά οι εισαγγελείς, προκειμένου να επιτύχουν τη δίωξη ενός φερόμενου δράστη, να καταφεύγουν στις ποινικές διατάξεις περί κακοποίησης. Η Σύμβαση της Κων/πολης, ωστόσο, θεωρεί κρίσιμο στοιχείο για τον ορισμό του βιασμού την απουσία συναίνεσης και όχι μόνο τη χρήση βίας. Τόσο η Ισπανία όσο και η Ολλανδία αναμένεται επίσης να αλλάξουν τις διατάξεις περί βιασμού στους ποινικούς κώδικές τους. Στην προώθηση αλλαγών στο νομοθετικό πλαίσιο που ορίζει τη συναίνεση για σεξουαλικές πράξεις σημαντικό ρόλο έπαιξε και η άνοδος του κινήματος #Μetoo, καθώς αυξήθηκαν τα αιτήματα για περισσότερη προστασία στα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και παρενόχλησης. «Αν δεν είχε μεσολαβήσει το #Μetoo σίγουρα δεν θα βρισκόμασταν εδώ» αναφέρει η ακτιβίστρια Άννα Μπλας από τη Διεθνή Αμνηστία, εστιάζοντας στην κινητοποίηση έκτοτε πολλών χωρών για νομοθετικές μεταρρυθμίσεις.
Σύμφωνα με τη Χίλαρι Μάργκολις, ερευνήτρια από την Human Right Watch, η Σύμβαση της Κων/πολης συνέβασε στην ποινικοποίηση πράξεων που μέχρι τότε δεν θεωρούνταν ποινικά αδικήματα, όπως οι αναγκαστικοί γάμοι ανηλίκων, ο ακρωτηριασμός γεννητικών οργάνων ή η παρενοχλητική παρακολούθηση γυναικών (stalking). Ειδικά η εισαγωγή νομικών ρυθμίσεων για την τελευταία περίπτωση αποτελεί καινοτομία, παρατηρεί η ειδικός.
Ένα άλλο κέρδος που αποκόμισαν διάφορες χώρες είναι η δημιουργία θεσμών και δομών για τη βοήθεια γυναικών-θυμάτων. «Η Φινλανδία για παράδειγμα καθιέρωσε γραμμή 24/7 για τη βοήθεια σε γυναίκες-θύματα ενδοοικογενειακής βίας» αναφέρει η Μπλας. Όπως συμπληρώνει η Μάργκολις το σημαντικό βήμα που έγινε με τη Σύμβαση της Κων/πολης είναι ότι προσφέρονται συγκεκριμένοι νομικοί ορισμοί, τίθενται ξεκάθαροι στόχοι, τρόποι για να επιτευχθούν αλλά και διαδικασίας παρακολούθησης για την εφαρμογή της Σύμβασης. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι οι φιλόδοξοι στόχοι της έχουν ήδη επιτευχθεί, ενώ ακόμη υπάρχουν πολλά περιθώρια βελτιώσεων.
Γιατί υπάρχει ακόμη αντίσταση;
Μαζική διαδήλωση γυναικών στην Κων/πολη, Μάρτιος 2021
Πέρα όμως από την Τουρκία κι άλλες κυβερνήσεις, όπως η πολωνική, έχουν εκφράσει τελευταία αντιρρήσεις. Η συντηρητική κυβέρνηση του PiS έχει επίσης ανακοινώσει ότι εξετάζει την αποχώρηση της χώρας από τη Σύμβαση της Κων/πολης. Κι αυτό διότι εδώ και καιρό στην Πολωνία η συγκεκριμένη Σύμβαση θεωρήθηκε από πολλούς ότι δεσμεύει τις κυβερνήσεις που την έχουν υπογράψει να προωθήσουν πχ τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών. Ωστόσο η συγκεκριμένη Σύμβαση αφορά νομικά μόνο την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας εναντίον γυναικών. Ο Ντάνιελ Χέλτγκεν εκπρόσωπος του Συμβουλίου της Ευρώπης δήλωσε μιλώντας στη DW για το θέμα: «Το να λέμε ότι η εν λόγω σύμβαση προωθεί τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών -όπως διατείνονται ορισμένες κυβερνήσεις- απλά δεν ευσταθεί». Αυτό που φαίνεται να τους ενοχλεί είναι η χρήση του όρου «φύλου», αναφέρει ο Χέλτγκεν, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει πίσω από τη Σύμβαση «κρυφή ατζέντα».
Παρά τις όποιες παλινωδίες και τα κενά που συνεχίζουν να υπάρχουν, οι δύο ακτιβίστριες πάντως από την Διεθνή Αμνηστία και την Human Rights Watch ελπίζουν ότι και άλλες χώρες θα υπογράψουν τη Σύμβαση της Κων/πολης, ενώ όσες ήδη αποτελούν μέρος της θα συνεχίσουν στην κατεύθυνση της εμβάθυνσης και προώθησής της.
Το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας εξηγεί γιατί τα αγριογούρουνα κατέβηκαν στις πόλεις και δίνουν χρήσιμες συμβουλές αν διασταυρωθούν οι δρόμοι μας.
Τα αγριογούρουνα έχουν κάνει, πλέον, αισθητή την παρουσία τους όχι μόνο στους ορεινούς όγκους των πόλεων αλλά και σε καθαρά αστικές περιοχές όπως συνέβη στην πλατεία Αριστοτέλους και στα Λαδάδικα στη Θεσσαλονίκη.
Ο υπερπληθυσμός των αγριογούρουνων, που σύμφωνα με τους επιστήμονες είναι υβρίδια, τα έχει οδηγήσει σε αναζήτηση τροφής σε αμιγώς αστικές περιοχές με αγριογούρουνα να κόβουν βόλτες σε πολλά προάστια της Αθήνας, ιδιαίτερα τις τελευταίες εβδομάδες.
Το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας, με αφορμή τις τσάρκες που κάνουν τα αγριογούρουνα ακόμα και σε πλατείες μας επισημαίνει ότι δεν πρέπει να πανικοβληθούμε και δίνει δυο χρήσιμες συμβουλές:
-Αν είστε μέσα σε αυτοκίνητο, πατήστε φρένο και ακινητοποιήστε το αμάξι. Επίσης σβήστε τα φώτα ειδικά τα μεγάλα.
-Αν είστε με τα πόδια, απλώς κρατήστε μια απόσταση ασφαλείας πάνω από 10 μέτρα, και μην κάνετε περίεργους θορύβους ή μην προσπαθήστε να το τρομοκρατήσετε για να φύγει.
Οι αγριόχοιροι επισημαίνει το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας, είναι ζώα που θέλουν να εξερευνούν και μετακινούνται αρκετά τις νυχτερινές ώρες.
«Το lockdown μπορεί να βοήθησε αρκετά την άγρια ζωή στο να ηρεμήσει λίγο από τις ανθρώπινες φωνές και δραστηριότητες, αλλά η απαγόρευση κυκλοφορίας των ανθρώπων τις νυχτερινές ώρες μέσα στην πόλη είναι αυτό που επέτρεψε στους αγριόχοιρους να μετακινούνται εντός της πόλης».
Το ΕΠΒ, σημειώνει ότι αν καταργηθεί η νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας, τα αγριογούρουνα θα απομακρυνθούν από μόνα τους και αυτό διότι δεν τους αρέσει η φασαρία από τα αυτοκίνητα (κόρνες, δυνατά φώτα, θόρυβος μηχανής), αλλά ούτε η φασαρία που κάνουν οι άνθρωποι.
Οι Florence & The Machine είναι γνωστοί για τα υπέροχα θεατρικά τραγούδια τους. Τώρα η Φλόρενς Γουέλς, αρχηγός και κινητήρια δύναμη των Florence & The Machine, γράφει τα τραγούδια για μια νέα εκδοχή μιούζικαλ για το Μπρόντγουεϊ του «The Great Gatsby».
Η Γουέλς γράφει όλους τους στίχους για το «The Great Gatsby» και συνθέτει τη μουσική μαζί με τον πιανίστα, Τόμας Μπάρλετ, γνωστό ως Doveman.
Ο Μπάρλετ έχει συνεργαστεί με δεκάδες καλλιτέχνες όλα αυτά τα χρόνια και με τους Florence & The Machine, το 2019, έκανε την παραγωγή του soundtrack του «Game Of Thrones», «Jenny Of Oldstones».
Η Μαρτίνα Μάγιοκ, η οποία κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ, για το θεατρικό έργο της «Cost Of Living» το 2018, γράφει το σενάριο του μιούζικαλ, που θα σκηνοθετήσει η Ρεμπέκα Φρέκναλ.
Δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί πότε θα ανέβει στη σκηνή το «The Great Gatsby» -εν μέρει επειδή δεν είναι γνωστό πότε θα επιστρέψουν οι θεατρικές παραγωγές. Οι παραγωγοί του θεατρικού έργου, Λεν Μπλαβάτνικ και Αμάντα Γκοστ της Unigram, σίγουρα σκοπεύουν, όμως, να το παρουσιάσουν στο Μπρόντγουεϊ.
Το μυθιστόρημα «Ο Μεγάλος Γκάτσμπυ» του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1925. Είναι η ιστορία του Τζέι Γκάτσμπυ, επιχειρηματία με μυστηριώδες παρελθόν και εμμονή με τη νεανική του αγάπη Νταίζυ Φέυ, που ενθουσιάζει τους αναγνώστες με τη λυρική του πρόζα και την έντονη ματιά στο αμερικανικό όνειρο. Έχει εμπνεύσει, επίσης, ένα ευρύ φάσμα ταινιών, παραστάσεων μπαλέτου, ακόμη και ενός διαδικτυακού βιντεοπαιχνιδιού.
«Αυτό το βιβλίο με έχει στοιχειώσει για μεγάλο μέρος της ζωής μου» δήλωσε η Φλόρενς Γουέλς. «Περιέχει μερικές από τις αγαπημένες μου φράσεις στη λογοτεχνία. Τα μιούζικαλ ήταν η πρώτη μου αγάπη και αισθάνομαι μια βαθιά σύνδεση με τον ρομαντισμό του Φιτζέραλντ. Είναι τιμή που μου δόθηκε η ευκαιρία να αναδημιουργήσω αυτό το βιβλίο σε τραγούδια» πρόσθεσε η τραγουδίστρια των Florence & The Machine.
Από την Ελλάδα θα δούμε Ελευθερία Αρβανιτάκη, Λένα Πλάτωνος, Nalyssa Green, Παύλο Παυλίδη, The Boy, ενώ θα ακούσουμε και τα τραγούδια της Λιλιπούπολης
Χίλιοι καλλιτέχνες και άλλοι συντελεστές από κορυφαίους θεσμούς της Ευρώπης και της Αμερικής, έχουν προσκληθεί στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου το οποίο όμως θα δώσει έμφαση στην ελληνική δημιουργία.
Όπως είπε η καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Κατερίνα Ευαγγελάτου – για δεύτερη χρονιά η παρουσίαση του προγράμματος έγινε διαδικτυακά, «μέσα μας η χαρά παλεύει με την ανησυχία για τις διαρκείς ανατροπές που φέρνει η πανδημία στη δουλειά και τις ζωές όλων μας.Είναι η δεύτερη χρονιά που καταστρώνουμε πολλαπλά σχέδια διάσωσης των εκδηλώσεών μας. Όμως, είμαστε επίμονοι και δεν χάνουμε το κουράγιο μας».
Τι θα δούμε στο Ηρώδειο
Σταθερές παραμένουν οι συνεργασίες του Φεστιβάλ με την Εθνική Λυρική Σκηνή και την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, η οποία θα εμφανιστεί υπό την μπαγκέτα του καινούργιου της καλλιτεχνικού διευθυντή, Λουκά Καρυτινού, και με τον Ντανιίλ Τρίφονοφ στο πιάνο. Επίσης, η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ θα εμφανιστεί με τον νέο της διευθυντή Γιώργο Πέτρου.
Επιπλέον, νέοι άξονες πλουτίζουν τον σχεδιασμό μας και δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα χωρίς περιορισμούς. Το ελληνικό ρεπερτόριο, έχει πολλά: ένα αφιέρωμα στη θρυλική Λιλιπούπολη, την Ελευθερία Αρβανιτάκη σε μια σημαντική σύμπραξη με την Καμεράτα, σε έργα Παπαδημητρίου – Ξυδάκη.
Επίσης, τη συνάντηση του Παύλου Παυλίδη με τον The Boy και συνάντηση της Λένας Πλάτωνος με τη Nalyssa Green, συναυλία του δυναμικού, νεανικού El Sistema Greece με τον μουσικό παραγωγό Blend Mishkin, τον μαέστρο Βύρωνα Φιδετζή με τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών.
Στον τομέα της κλασικής μουσικής όπως ανακοίνωσε ο Κώστας Πηλαβάκης -σύμβουλος για τη μουσική, «έχουμε κορυφαία ονόματα, όπως τον διάσημο μαέστρο Ζούμπιν Μέτα, με την Ορχήστρα Maggio Musicale της Φλωρεντίας και τον πασίγνωστο βιολιστή Πίνχας Ζούκερμαν σε ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στη μουσική του Γιοχάννες Μπραμς – αυτή η συναυλία θα είναι και η πρώτη συνεργασία μεταξύ του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.
Επίσης, την καταπληκτική Χορωδία Μοντεβέρντι, συνοδευόμενη από τους English Baroque Soloists, υπό τη διεύθυνση του μοναδικού σερ Τζον Έλιοτ Γκάρντινερ – το σύνολο θα μας παρουσιάσει Τα κατά Ιωάννην Πάθη του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ.
Στον ΚΥΚΛΟ ΤΖΑΖ θα υποδεχτούμε τον Γιαν Γκαρμπάρεκ, μια από τις δημοφιλείς προσωπικότητες της τζαζ, αλλά και τον κορυφαίο δεξιοτέχνη στο ούτι Ανουάρ Μπραχέμ, που συνδυάζει την κλασική αραβική μουσική με τη τζαζ.
Στο χώρο της ποπ και ροκ, το Φεστιβάλ υποδέχεται έναν πολύ ενδιαφέρον όνομα: τον Γάλλο τραγουδιστή και βίντεο σκηνοθέτη Woodkid. Επίσης, θα φέρουμε δύο μεγάλες προσωπικότητες από τον πολύ δημιουργικό και σύγχρονο μουσικό χώρο που αποκαλούμε νεοκλασικό: από τα μεγάλα ονόματα αυτού του χώρου είναι ο Ισλανδός Olafur Arnalds και ο Άγγλος παραγωγός ελεκτρόνικα και τέκνο μουσικής Max Cooper.
Και μια μεγάλη έκπληξη: μια πολύ σπάνια ζωντανή εμφάνιση του Μπράιαν Ίνο, σε μια μουσική συνομιλία με τον αδελφό του, Ρότζερ Ίνο».
Ηρώδειο: Αναλυτικά το πρόγραμμα
ΚΛΑΣΙΚΗΜΟΥΣΙΚΗ / ΜΕΓΑΛΕΣΟΡΧΗΣΤΡΕΣ
Zubin Mehta – Pinchas Zukerman –Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino 14 Ιουνίου
MegaronGala, Μια παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών για τα 30 χρόνια απο την ίδρυσή του
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ /ΚΥΚΛΟΣ ΤΖΑΖ AnouarBrahemQuartet 17 Ιουνίου
Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών – Βύρων Φιδετζής, 36 Ελληνικοί χοροί για ορχήστρα του Νίκου Σκαλκώτα 19 Ιουνίου
ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ / ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΟΡΧΗΣΤΡΕΣ Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα ΕΡΤ – Γιώργος Πέτρου, Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής, Έργα Βάγκνερ, Τσαϊκόφσκι 21 Ιουνίου
ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ / ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΟΡΧΗΣΤΡΕΣ Κρατική Ορχήστρα Αθηνών – Λουκάς Καρυτινός – Ντανιίλ Τρίφονοφ, Έργα Κουμεντάκη, Ραχμάνινοφ, Σοστακόβιτς 24 Ιουνίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Ελευθερία Αρβανιτάκη – Καμεράτα – Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής –Γιώργος Πέτρου, Δύο σταθμοί 29 Ιουνίου
ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ / ΜΕΓΑΛΕΣ ΟΡΧΗΣΤΡΕΣ MonteverdiChoir – EnglishBaroqueSoloists– JohnEliotGardiner, Τα κατά Ιωάννην Πάθη του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ 2 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ / ΚΥΚΛΟΣ ΤΖΑΖ JanGarbarekGroup, Με τη συμμετοχή του TrilokGurtu 3 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗΜΟΥΣΙΚΗEl Sistema Greece – Blend Mishkin, World A Music 5 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ MaxCooper 6 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Woodkid 7 Ιουλίου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Εδώ Λιλιπούπολη, Τα τραγούδια 8/9 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Παύλος Παυλίδης – TheBoy 12 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Λένα Πλάτωνος, Η ελπίδα είναι ένα πράγμα με φτερά
NalyssaGreen 14 Ιουλίου
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ÓlafurArnalds 15 Ιουλίου
ΟΠΕΡΑ – ΑΝΑΒΙΩΣΗ Εθνική Λυρική Σκηνή – PierGiorgioMorandi – HugodeAna, Τόσκα του Τζάκομο Πουτσίνι. Σε λιμπρέτο Giuseppe Giacosa – Luigi Illica 28-31 Ιουλίου
Ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου ΜΙΤ των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον ελληνικής καταγωγής καθηγητή Μανώλη Κέλλη, παρουσίασαν τον πιο πλήρη μέχρι σήμερα «χάρτη» του γονιδιώματος του κοροναϊού SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο Covid-19.
Στις αρχές του 2020, λίγους μήνες μετά της έναρξη της πανδημίας, οι επιστήμονες είχαν καταφέρει να «διαβάσουν» (αλληλουχίσουν) το γονιδίωμα του νέου ιού. Μολονότι έκτοτε πολλά από τα γονίδιά του είναι γνωστά, αυτό δεν ίσχυε για όλα τα γονίδια του που κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Τώρα, μετά από μια εξονυχιστική συγκριτική γονιδιωματική ανάλυση, οι ερευνητές του ΜΙΤ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature Communications», δημιούργησαν τον πιο ακριβή και ολοκληρωμένο γονιδιωματικό «χάρτη» του κορονοϊού. Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ, οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν αρκετά ήδη γνωστά γονίδια, αλλά βρήκαν επίσης ότι ορισμένα άλλα που είχαν αρχικά θεωρηθεί ως γονίδια, στην πραγματικότητα δε ρυθμίζουν πρωτεΐνες.
Το γονιδίωμα του κορονοϊού αποτελείται από σχεδόν 30.000 βάσεις RNA. Έως τώρα οι επιστήμονες δεν ήσαν βέβαιοι ποιες ακριβές περιοχές του γονιδιώματος του ιού περιέχουν σημαντικά γονίδια, τα οποία κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Αυτές ήλθαν πλέον στο φως μέσα από τη συγκριτική ανάλυση με τα γονιδιώματα παρόμοιων ιών, όπως του SARS-CoV (που είχε προκαλέσει την επιδημία του 2003) και συγγενικών ιών σε νυχτερίδες.
Ο Κέλλης είχε προηγουμένως αναπτύξει υπολογιστικές τεχνικές ακριβώς γι’ αυτό το είδος συγκριτικής ανάλυσης, οι οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί για να γίνει σύγκριση του ανθρώπινου γονιδιώματος με εκείνα άλλων θηλαστικών και τώρα αξιοποιήθηκαν στην περίπτωση του κορονοϊού. Χάρη σε αυτή τη μέθοδο, η νέα έρευνα επιβεβαίωσε έξι νέες περιοχές κωδικοποίησης πρωτεϊνών στο γονιδίωμα του νέου κορονοϊού, πέρα από τις πέντε ήδη γνωστές σε όλους τους κορονοϊούς. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι πέντε άλλες περιοχές του γονιδιώματος του SARS-CoV-2, αντίθετα με ό,τι είχε υποτεθεί αρχικά, δεν κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Ακόμη αποκλείσθηκε η πιθανότητα να υπάρχουν και άλλα γονίδια κωδικοποίησης πρωτεϊνών που μένει να ανακαλυφθούν.
«Μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την ισχυρή συγκριτική γονιδιωματική προσέγγιση με τις εξελικτικές “υπογραφές”, για να ανακαλύψουμε το πραγματικό λειτουργικό περιεχόμενο κωδικοποίησης πρωτεϊνών αυτού του τρομερά σημαντικού γονιδιώματος», δήλωσε ο Μ. Κέλλης, ο οποίος είναι καθηγητής στο Εργαστήριο Επιστήμης των Υπολογιστών και Τεχνητής Νοημοσύνης (CSAIL) του ΜΙΤ και μέλος του κοινού ερευνητικού Ινστιτούτου Broad των πανεπιστημίων ΜΙΤ και Χάρβαρντ.
Περαιτέρω έρευνες θα φέρουν στο φως τις λειτουργίες των νέων γονιδίων που αποκαλύφθηκαν. Οι ερευνητές επίσης, σε ξεχωριστή δημοσίευση τους στο περιοδικό ιολογίας «Virology», κάνουν συγκεκριμένες προτάσεις για την ονομασία των γονιδίων του κοροναϊού, καθώς έχει παρατηρηθεί μια σύγχυση έως τώρα στην επιστημονική κοινότητα.
Ο Μ. Κέλλης και οι συνεργάτες του ανέλυσαν επίσης σχεδόν 2.000 μεταλλάξεις του κοροναϊού, κάτι που θα βοηθήσει να εκτιμηθεί καλύτερα η σημασία τους και πόσο μεταβάλλουν διαχρονικά την ικανότητα του ιού να διαφεύγει από το ανοσοποιητικό σύστημα ή να γίνεται πιο μεταδοτικός στην πορεία. Ήδη εντόπισαν μια περιοχή -σε μια πρωτεΐνη που περιβάλλει το γενετικό υλικό του κοροναϊού- όπου εμφανίζονται μεταλλάξεις ταχύτερα του αναμενομένου.
Δείτε εδώ τον σύνδεσμο για την επιστημονική δημοσίευση.
Το Voyager 1 απομακρύνεται από τη Γη εδώ και 43 χρόνια, μετά την εκτόξευσή του το 1977 και πλέον βρίσκεται σε μία απόσταση 150 φορές την απόσταση που απέχει η Γη από τον Ήλιο.
Είναι το πιο απομακρυσμένο αντικείμενο που έχει κατασκευαστεί από τον άνθρωπο, έχει βγει από τα όρια του Ηλιακού συστήματος το 2012 και βρίσκεται πλέον στο απέραντο κενό του διαστρικού διαστήματος.
Τα όργανά του όμως συνεχίζουν να λειτουργούν και να μεταδίδουν τις μετρήσεις που καταγράφει, αποδεικνύοντάς μας πως το κενό του διαστήματος δεν είναι τελικά και πολύ…κενό. Από μία απόσταση 23 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, το Voyager 1 εντόπισε ένα διαρκές “βουητό” από κύματα πλάσματος από το 2017 και έπειτα.
Είναι πολύ αχνά και μονότονα επειδή βρίσκονται σε πολύ στενό εύρος συχνοτήτων. Εντοπίσαμε το αχνό, επίμονο βουητό των διαστρικών αερίων. – Stella Koch Ocker, Cornell University
Η μελέτη θα επιτρέψει στους επιστήμονες να καταλάβουν πώς το διαστρικό μέσο αλληλεπιδρά με τους ηλιακούς ανέμους και πώς η προστατευτική φούσκα της ηλιόσφαιρας του Ηλιακού συστήματος διαμορφώνεται και τροποποιείται από το διαστρικό περιβάλλον.
Μετά την είσοδό του στο διαστρικό διάστημα, το Voyager εντόπιζε ανωμαλίες σε αυτά τα αέρια από εκλάμψεις του δικού μας Ήλιου. Ανάμεσα όμως από αυτές τις εκρήξεις, οι ερευνητές εντόπισαν μία σταθερή εκπομπή που παράγεται από το κενό του διαστήματος.
Το διαστρικό μέσο είναι όπως μία απαλή βροχή. Όταν έχουμε ηλιακές εκλάμψεις, είναι σαν να ανιχνεύουμε έναν κεραυνό σε μία καταιγίδα και μετά επιστρέφουμε στην απαλή βροχή. – James Cordes, καθηγητής αστρονομίας George Feldstein
Οι επιστήμονες πιστεύουν πως υπάρχει περισσότερη δραστηριότητα χαμηλού επιπέδου στα διαστρικά αέρια από ότι νομίζαμε έως τώρα, η οποία τους επιτρέπει να ανιχνεύσουν τη διανομή του πλάσματος στο χώρο, όταν τουλάχιστον δε διαταράσσεται από τις ηλιακές εκλάμψεις.
Δεν είχαμε ποτέ τη δυνατότητα να το αξιολογήσουμε. Τώρα ξέρουμε πως δε χρειαζόμαστε ένα τυχαίο συμβάν σχετικό με τον Ήλιο μας για να μετρήσουμε το διαστρικό πλάσμα. Ανεξαρτήτως από το τι κάνει ο Ήλιος, το Voyager στέλνει πίσω πληροφορίες. Το σκάφος λέει “αυτή είναι η πυκνότητα, κολυμπάω τώρα μέσα σε αυτήν. Και αυτή είναι τώρα. Και αυτή είναι τώρα. Και αυτή είναι τώρα.” Το Voyager είναι αρκετά μακριά και θα το κάνει αυτό διαρκώς. – Shami Chatterjee, Cornell University
Τη δική της εκδοχή επιχείρησε να επιβάλει χθες η υπουργός Πολιτισμού σχετικά με την αποκάλυψη της ΑΥΓΗΣ για τη χρήση κομπρεσέρ στην Ακρόπολη, εξαιτίας της οποίας προκλήθηκε φθορά σε αρχαία μέλη στο εμβληματικό μνημείο.
Στο περιθώριο της χθεσινής συνέντευξης Τύπου για τις «Πολιτιστικές Διαδρομές», μία από τις προτάσεις που έχει καταθέσει το ΥΠΠΟΑ για χρηματοδότηση στο ταμείο ανάκαμψης, αρκέστηκε σε έναν μονόλογο περίπου 10 λεπτών, στον οποίο άφησε αναπάντητα σοβαρά ερωτήματα, προφανώς επειδή ενοχλούσαν ή, στη χειρότερη περίπτωση, διότι δεν μπορούσε να δώσει τις κατάλληλες απαντήσεις.
Γι’ αυτό άλλωστε επί ένα τριήμερο, από την Παρασκευή το βράδυ, οπότε δημοσιεύτηκε το ρεπορτάζ της ΑΥΓΗΣ, έως χθες το μεσημέρι, τηρούσε σιγήν ιχθύος.
Χθες πάντως επιβεβαίωσε την ΑΥΓΗ για τη χρήση κομπρεσέρ στο εμβληματικό μνημείο, ωστόσο αρνήθηκε να απαντήσει για το μέγεθος της φθοράς που προκάλεσε σε τουλάχιστον ένα μαρμάρινο μέλος, στη διάρκεια των εργασιών για την απορροή των ομβρίων υδάτων. Επί της ουσίας η υπουργός επέβαλε σιωπητήριο.
Οι φωτογραφίες απαντούν στα περί fake news
Κατά τη συνήθη πρακτική της απέδωσε σε fake news το ρεπορτάζ της ΑΥΓΗΣ, αναφέροντας ότι “κάποιοι επιχειρούν να διασύρουν την Ακρόπολη στοχοποιώντας την, και μαζί μ’ αυτή και τη χώρα”. Ωστόσο η φωτογραφία που δημοσιεύουμε σήμερα επιβεβαιώνει απολύτως το δημοσίευμά μας ότι, δυστυχώς, σοβαρές φθορές υπήρξαν στο εμβληματικό μνημείο της χώρας και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς.
Ας μας εξηγήσει λοιπόν η υπουργός πού οφείλεται αυτό το πρόσφατο σπάσιμο που βλέπουμε στο μαρμάρινο γλυπτό τμήμα, που βρέθηκε ανάμεσα στα διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη, κάτω από το δάπεδο του οικίσκου που απομακρύνθηκε. Διότι τα διάσπαρτα, στα οποία και η ίδια αναφέρθηκε, και όπως πολύ καλά γνωρίζει ως αρχαιολόγος, μπορεί να είναι πολύ σημαντικά, να αφορούν ακόμα και μέλη του Παρθενώνα.
Η ΑΥΓΗ δεν συνηθίζει να καταφεύγει σε fake news ούτε δημοσιεύει ατεκμηρίωτες πληροφορίες. Αυτό η υπουργός το γνωρίζει καλά. Ίσως γι’ αυτό εμφανίστηκε τόσο ταραγμένη στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου και προφανώς γι’ αυτό επέβαλε σιωπητήριο αρνούμενη να απαντήσει στις ερωτήσεις που υπέβαλαν οι δημοσιογράφοι. Αντιθέτως η ίδια καταφεύγει συχνά πυκνά στη διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Ας μας πει λοιπόν όλη την αλήθεια για την Ακρόπολη.
Μισόλογα για το μέγεθος της φθοράς
Κατά τα άλλα χθες επικαλέστηκε επίσης “προχθεσινό έγγραφο της εφόρου Αρχαιοτήτων κ. Μπάνου, το οποίο, εάν το θυμάμαι καλά, λέει ότι αυτά τα οποία διαδίδονται για την Ακρόπολη και για την καταστροφή γλυπτού είναι ψεύδη αισχίστου είδους” και ότι “το κομπρεσέρ σπάει τα παλιά τσιμέντα που είχαν κατασκευαστεί στο παρελθόν και επιτέλους απομακρύνονται μαζί με τους παλιούς οικίσκους”.
Ωστόσο δεν απάντησε στην ερώτησή μας εάν οι υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ έχουν τεκμηριώσει αρχαιολογικά το μαρμάρινο μέλος ή γλυπτό που έπαθε φθορά από το κομπρεσέρ, ούτε για το μέγεθος της ζημιάς που έχει προκληθεί, ούτε επίσης απάντησε για το ποιοι πραγματοποιούν τις εργασίες στον Βράχο, αν πρόκειται δηλαδή για ειδικευμένο ή ανειδίκευτο προσωπικό.
Υποστήριξε ότι “τα έργα στην Ακρόπολη εκτελούνται από τις υπηρεσίες και τα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού, της ΥΣΜΑ και της Εφορείας Αρχαιοτήτων, βάσει συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου, το οποίο τηρείται απαρέγκλιτα” και ότι “όλες οι εργασίες για την κατασκευή του αγωγού ομβρίων παρακολουθούνται ανελλιπώς από αρχαιολόγο και μηχανικό της Εφορείας. Υπάρχουν οι εκθέσεις των επιβλεπόντων αρχαιολόγων και της μηχανικού της Εφορείας Αρχαιοτήτων”.
Ωστόσο το ρεπορτάζ της ΑΥΓΗΣ επιμένει ότι δεν τηρήθηκαν τα δέοντα. Και, όταν τη ρωτήσαμε για την αποκοπή των πωρόλιθων από αρχαίο τείχος κάτω από το ασανσέρ, αρνήθηκε να απαντήσει.
Παρουσιάζοντας ανάλογες φωτογραφίες απέδωσε τη χρήση του κομπρεσέρ για να απομακρυνθεί το τσιμεντένιο δάπεδο στον οικίσκο που κατασκευάστηκε γύρω στο 1980 για τις ανάγκες αναστήλωσης του Ερεχθείου. Ανέφερε ότι κάτω από το τσιμεντένιο δάπεδο δεν χρησιμοποιήθηκε κομπρεσέρ. Ωστόσο οι πληροφορίες της ΑΥΓΗΣ επιμένουν ότι χρησιμοποιήθηκε κομπρεσέρ και σε άλλα σημεία, πέρα από το τσιμεντένιο δάπεδο, με αποτέλεσμα τη φθορά ενός τουλάχιστον μαρμάρινου μέλους.
Μας είπε ότι στο πλαίσιο του ευπρεπισμού της Ακρόπολης θα αφαιρεθεί ο οικίσκος, δεν μας είπε όμως γιατί επί 14 χρόνια, που η ίδια ήταν γενική γραμματέας στο ΥΠΠΟΑ και η ΥΣΜΑ υπαγόταν στις αρμοδιότητές της, “η συγκεκριμένη παράγκα” δεν είχε απομακρυνθεί.
Η υπουργός έδειξε επίσης στις φωτογραφίες μία “τρύπα”, η οποία “δυστυχώς είναι μια τρύπα στο τείχος της Ακροπόλεως προκειμένου να βγει ο αγωγός. Ο αγωγός ο οποίος φαίνεται ότι κατασκευάστηκε στο τέλος της δεκαετίας του 1970. Τρυπήσανε το τείχος δηλαδή τότε”. Και ενώ όλος ο κόσμος συζητάει για το κομπρεσέρ στην Ακρόπολη σήμερα και τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα, η υπουργός προτίμησε για ακόμα μία φορά να παραπέμψει στη δεκαετία του 1970.
Προσφιλής η πρακτική της, την έχουμε ξαναδεί σε όλο της το μεγαλείο την περίοδο της Αμφίπολης, όπου παρέπεμπε στα “μπάζα” του αείμνηστου Λαζαρίδη.
Αναμένοντας ακόμα τις απαντήσεις
Από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του μονολόγου της όμως ήταν η αναφορά στον φυσικό βράχο, που “εντοπίστηκε 60 εκατοστά πάνω από το προβλεπόμενο, δηλαδή αυτό που προέβλεπε η υδραυλική μελέτη και προφανώς ο βράχος πρέπει να μείνει ανέπαφος, ήδη από την Παρασκευή έχει ζητηθεί τροποποίηση της μελέτης, κατετέθη η τροποποίηση της μελέτης και αναμένεται η διοικητική διαδικασία από την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου, προκειμένου το υδραυλικό έργο να γίνει ψηλότερα, τουλάχιστον 60 εκατοστά υψηλότερα, ώστε να μην θιγεί ο φυσικός βράχος”.
Μας είπε λοιπόν η υπουργός ότι η μελέτη θα αναδιαμορφωθεί. Γιατί η μελέτη έγινε με τόσο ελλιπή στοιχεία για ένα τόσο ευαίσθητο θέμα; Θέλουμε να ελπίζουμε ότι τα κομπρεσέρ σταμάτησαν όταν βρήκαν τον φυσικό βράχο, που είναι από μόνος του μνημείο, και θέλουμε να πιστεύουμε ότι η αλλαγή της μελέτης έγινε κατευθείαν και όχι μετά την αποκάλυψη της ΑΥΓΗΣ.
Και δεν θα συνεχίσουμε να ρωτάμε πότε θα γίνει το Επιστημονικό Συνέδριο για τις επεμβάσεις στην Ακρόπολη, το οποίο αγνοήθηκε παντελώς, ως μη όφειλε, από την ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, και έπρεπε να έχει προηγηθεί οποιασδήποτε επέμβασης στο εμβληματικό μνημείο.
Και εξακολουθούμε να περιμένουμε να μας πει όλη την αλήθεια για την Ακρόπολη, ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς, που μας κληροδότησε ο ανθρώπινος πολιτισμός ως πυξίδα πορείας για το μέλλον και ως πολύτιμη παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.
Την έκδοση «Αντικατοπτρισμοί και Παραμορφώσεις – Η Εκλογική Επίδραση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης στην Ευρώπη» του Παναγιώτη Κακολύρη κυκλοφόρησαν το Κέντρο Διεθνούς & Ευρωπαϊκής Πολιτικής Οικονομίας & Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων) και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πολιτικών Ιδρυμάτων (ENoP), με έδρα τις Βρυξέλλες.
Η δίγλωσση αυτή έκδοση (Αγγλικά-Ελληνικά) αποτελεί μέρος του ερευνητικού προγράμματος Πολιτικό και Εκλογικό Παρατηρητήριο Electionsnet.org του ΚΕΔΕΠΟΔ και περιλαμβάνει -μεταξύ άλλων- τα συμπεράσματα μιας ευρωπαϊκής έρευνας για τον πολιτικό ρόλο των social media. Συγκεκριμένα, κωδικοποιεί τα αποτελέσματα από τη συγκριτική καταγραφή της εκλογικής επιρροής των πολιτικών κομμάτων στις 27 χώρες της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο και της παρουσίας τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το 2015 έως το 2020.
Στο βιβλίο παρουσιάζεται η έννοια της ψηφιακής δημόσιας σφαίρας ως μια ιδανική – σύγχρονη εκδοχή της αρχαιοελληνικής αγοράς, όπως επίσης επισημαίνονται οι στρεβλώσεις που δημιουργούν οι «ψηφιακές φούσκες» και αναδεικνύεται η ψηφιακή τοξικότητα που δηλητηριάζει τον δημόσιο διάλογο κάνοντας συχνά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να δημιουργούν την αίσθηση μιας «ψηφιακής ρωμαϊκής αρένας, παρά τελικά μιας διαδικτυακής αρχαιοελληνικής αγοράς».
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενίσχυσαν τη δημοκρατία, αλλά και την έφεραν αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις. Έδωσαν πιο ισχυρή φωνή στους πολίτες. Απελευθέρωσαν κοινωνικές δυναμικές ακτιβισμού, αλλά και την ίδια τη διακίνηση της πληροφορίας. Αύξησαν την αλληλεπίδραση και τη διαφάνεια. Δημιούργησαν νέες ευκαιρίες και δυνατότητες προώθησης των πολιτικών ιδεών, αλλά και πρωτοφανείς δυνατότητες στοχευμένης επικοινωνίας του πολιτικού μηνύματος. Επιτάχυναν τον πολιτικό χρόνο, αλλά όπως φαίνεται δεν καθορίζουν την έκβαση της δημοκρατικής διαδικασίας, ακόμα τουλάχιστον», αναφέρεται -μεταξύ άλλων- στο βιβλίο.
«Δεν καταφέρνουν τόσο να αλλάξουν την γνώμη των ψηφοφόρων, όσο κυρίως να την επιβεβαιώσουν και να την ενισχύσουν, εξ ου και ένα από τα καταγραφόμενα φαινόμενα είναι και η ενίσχυσης της πολιτικής πόλωσης», επισημαίνεται και προστίθεται: «Λειτουργούν συχνά ως παραμορφωτικός καθρέφτης της κοινωνίας και της πολιτικής διαδικασίας, οδηγώντας ενίοτε σε λανθασμένες εκτιμήσεις και συμπεράσματα για τις πραγματικές διαστάσεις κοινωνικών τάσεων και πολιτικών φαινομένων».
Ο Παναγιώτης Κακολύρης είναι κύριος ερευνητής στο Κέντρο Διεθνούς & Ευρωπαϊκής Πολιτικής Οικονομίας & Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (τμήμα ΠΕΔΙΣ) και επικεφαλής του διαδικτυακού ερευνητικού προγράμματος Πολιτικό και Εκλογικό Παρατηρητήριο electionsnet.org.
Είναι εκλεγμένο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πολιτικών Ιδρυμάτων, με έδρα τις Βρυξέλλες, Επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας για το Μέλλον της Ευρώπης και Επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής.
Διδάσκει ψηφιακή επικοινωνία, ευφυείς σχέσεις και ευρωπαϊκά θέματα στα μεταπτυχιακά προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Επικοινωνίας (ECI) και την Ελληνοαμερικανική Ένωση (τμήμα Digital Marketing), ενώ είναι επισκέπτης εισηγητής στο Budapest Metropolitan University και επιστημονικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου (Digital Marketing Lab).
Έχει εργασθεί ως δημοσιογράφος σε ελληνικά και διεθνή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ενώ το 2020, παρουσίασε μια καινοτόμο προσέγγιση της επικοινωνιακής θεωρίας και πράξης: τις «ευφυείς σχέσεις». Μια νέα – πρωτότυπη θεώρηση που περιγράφει τη διαδικασία, την εξέλιξη, τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες του ψηφιακού μετασχηματισμού στην επικοινωνία, κατά την εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. www.intelligent-relations.org
Η ελληνική κοινωνία μετά την Επανάσταση του 1821 και την ίδρυση του νεο-ελληνικού κράτους χρειαζόταν μια ταυτότητα. Τη βρήκε μέσα από την πνευματική και ιστορική σύνδεση του παρόντος με την αρχαία ελληνική ιστορία και με τη θεωρία της αδιάσπαστης συνέχειας του ελληνισμού, μέσω του Βυζαντίου (Ζαμπέλιος – Παπαρρηγόπουλος) και -αναπόφευκτα- της Ορθοδοξίας. Έτσι μπόρεσε να δημιουργήσει τον πρώτο συνεκτικό νεοελληνικό μύθο, τη Μεγάλη Ιδέα. Η Μεγάλη Ιδέα νοηματοδότησε την ύπαρξη του νέου κράτους, είχε σημαντικές επιτυχίες ως προς την επέκτασή του, παρά το φοβερό στραπάτσο του 1897, και ιδιαίτερα μετά απ’ αυτό, αλλά κατέρρευσε οριστικά στα 1922.
Αλλά, γιατί ήταν μύθος; Διότι βασίστηκε σε μια λανθασμένη αξιωματική παραδοχή, ότι τάχα ολόκληρη η ελληνική ιστορία υπήρξε “ηρωική” και ότι η Επανάσταση του 1821 δεν ήταν παρά η “ηρωική” συνέχεια της αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου. Ο Γιάννης Γεράσης παρατηρεί ότι το πρόβλημα δεν ήταν τόσο στη “συνέχεια” όσο στο “ηρωική” που τη συνόδευε και την καθόριζε. Έτσι χάθηκε οποιαδήποτε δυνατότητα για μια νέα ερμηνεία και ένα καινούριο νόημα. Ακύρωσε όλα τα επαναστατικά (τα νέα) στοιχεία που διέθετε η απελευθερωμένη Ελλάδα και κάθε δυνατότητα για την καλλιέργεια μιας ταυτότητας με βάση ό,τι αντιπροσώπευε η Επανάσταση. Ως αποτέλεσμα υπήρξε μια βασική διάσταση μεταξύ του φαίνεσθαι και του είναι της ελληνικής κοινωνίας. Με άλλα λόγια, εδραιώθηκε ο εθνικός διχασμός, καθώς κυριάρχησε πολιτικά και ιδεολογικά η βυζαντινή οπτική των πραγμάτων, η οποία καμία ή ελάχιστη σχέση είχε με την ελληνική κοινωνία του 19ου αιώνα. Η αρχαιοελληνική πολιτισμική παράδοση γινόταν “δεκτή” έτσι όπως την ερμήνευσε ο χριστιανισμός (δηλαδή η βυζαντινή Ορθοδοξία) ενώ αγνοείτο περιφρονητικά ο ρωμαϊκός πολιτισμός. Ο οποίος, ωστόσο, ήταν ο κύριος πυλώνας που στήριξε το ίδιο το Βυζάντιο στις εποχές της ανόδου και της αυτοκρατορικής κυριαρχίας του.
Έτσι η νεοελληνική κοινωνία έμεινε για πολύ μετέωρη ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, χωρίς να μπορεί να αρθρώσει μια νέα πρόταση που θα της επέτρεπε να εκμεταλλευτεί δημιουργικά τη γεωστρατηγική θέση της νέας Ελλάδας, την πολιτιστική της κληρονομιά και το 1821. Και με την Καταστροφή του 1922 και την κατάρρευση του μύθου της Μεγάλης Ιδέας, βρέθηκε στην ανάγκη να δημιουργήσει έναν καινούριο ζωτικό μύθο, ο οποίος θα της επέτρεπε να σταθεί και πάλι στα πόδια της. Αυτήν ακριβώς την προσπάθεια επανα-νοηματοδότησης έκανε η λεγόμενη γενιά του ‘30, εμπνεόμενη και από την τάση για ανανέωση που επικρατούσε εκείνη την περίοδο στην Ευρώπη.
Δεν ήταν καθόλου εύκολο, καθώς η περίοδος της Μεγάλης Ιδέας άφησε πίσω της κολοσσιαία θέματα, όπως το θέμα της γλώσσας, ακολουθώντας πιστά τη βυζαντινή πρακτική: αγνοούμε τη γλωσσική εξέλιξη (ορατή ήδη από τον 5ο αιώνα – Ρωμανός ο Μελωδός – ολοκληρωμένη τον 12ο αιώνα με τον Πτωχοπρόδρομο) και επιμένουμε στη στείρα μίμηση του αττικισμού. Αυτά από τη μία πλευρά. Από την άλλη, η δημοτική του Ψυχάρη (και του Παλαμά και του Καζαντζάκη) ήταν επίσης μια επινοημένη (μη πραγματική) γλώσσα, η οποία έπρεπε να απαλλαγεί από τις ιδεοληψίες (ουσιαστικά: τη στειρότητα) και να προταθεί εξαρχής.
Πέρα από το στρατηγικό θέμα της γλώσσας, το οποίο ήταν θεωρητικά, όχι όμως και πρακτικά, λυμένο, η γενιά του ‘30 έπρεπε να ανασκευάσει (καλύτερα: να φωτίσει) ένα πλήθος από παλιές και νέες παρεξηγήσεις, συμπεριλαμβανομένων των παρερμηνειών της Επανάστασης, πριν και μετά το 1821. Για παράδειγμα, το ήθος της νεο-ελληνικής αντίληψης αυτής καθαυτής και σε σχέση με την Ορθοδοξία. Γιατί από τη μια κυριαρχούσε μια γραφική αντίληψη ταπεινότητας (ουσιαστικά: αφέλειας), από την άλλη υπήρχε προεπαναστατικά, ιδίως στη χέρσα Ελλάδα, μια καθόλου ταπεινή ταύτιση της Ανάστασης του Χριστού με την ανάσταση του Γένους, όπως μαρτυρούν πλήθος εικαστικά (αγιογραφικά) και μουσικά (του δημοτικού τραγουδιού) τεκμήρια, πολύ πριν τον Ρήγα και τη Φιλική Εταιρεία.
Αυτές οι παρεξηγήσεις δεν λύθηκαν ποτέ. Αντίθετα, εξακολουθούν να υφίστανται, καθώς ακόμα υπάρχει πρόβλημα με τη διαχείριση και τη νομοθετική μεταχείριση της ελληνικής γλώσσας. Γιατί οι θεσμικοί φορείς του παρελθόντος είναι πάντοτε δυναμικά παρόντες και γιατί οι αντίποδές τους, οι οποίοι υποτίθεται ότι εκφράζουν την πρόοδο και την εξέλιξη είναι το ίδιο αρτηριοσκληρωτικοί και ημι-αγράμματοι, με την έννοια ότι πρώτα βάζουν το όποιο δόγμα και μετά τα υπόλοιπα, μιμούμενοι τους άλλους: κάτι καθόλου παράξενο, καθώς και οι μεν και οι δε είναι γεννήματα της ίδιας μήτρας, παιδιά της ίδιας κοινωνίας, η οποία βρίσκεται μονίμως σε σύγχυση και πλάνη.
Σε αυτές τις συνθήκες προσπάθησε να παρέμβει η λεγόμενη γενιά του ’30. Καθένας, ουσιαστικά, από μόνος του, καθώς δεν υπήρξε κάποια σταθερή και καταξιωμένη μορφή συλλογικότητας, η οποία να εκφράζει μια κοινή πρόταση – συνισταμένη. Εξάλλου, καθένας από τους κορυφαίους αυτής της κίνησης είχε τις δικές του απόψεις, πολλές φορές ασύμβατες με εκείνες των υπολοίπων. Μπορεί να υπήρχε μια αμφίβολη συμφωνία για την αξία του Μακρυγιάννη, του Θεόφιλου και του Καραγκιόζη, οι οποίοι υποτίθεται ότι εξέφραζαν την αυθεντική ελληνικότητα, αλλά από κει και πέρα κάθε ένας λειτουργούσε ανεξάρτητα από τους άλλους, ακόμα και ανταγωνιστικά με τους άλλους. Ο κορυφαίος της λεγόμενης γενιάς του ’30 Γιώργος Σεφέρης το είχε εκφράσει πολύ χαρακτηριστικά, αρνούμενος κατηγορηματικά ότι ανήκει σε μια κίνηση και όχι αποκλειστικά στον εαυτό του.
Αλλά, έστω καθένας μόνος του, οι διανοούμενοι και καλλιτέχνες εκείνης της εποχής έπρεπε να απαντήσουν στην κατάρρευση του μύθου της Μεγάλης Ιδέας, με μια νέα πρόταση. Πιο σωστά, με ένα νέο μύθο. Ένα μύθο ο οποίος όφειλε να τοποθετηθεί σε συνάρτηση με τις δύο αντιμαχόμενες παραδόσεις: την Ορθοδοξία, η οποία είχε κυριαρχήσει επί σχεδόν έναν αιώνα, αλλά είχε υποστεί μια δεινή ήττα με τη χρεοκοπία της Μεγάλης Ιδέας και τον ελληνικό Διαφωτισμό, ο οποίος παρέμενε περιθωριακός, αλλά εξίσου δυναμικός (βλ. την περίπτωση του Εμμανουήλ Ροΐδη, με την Πάπισσα Ιωάννα).
Δεν υπήρχε περίπτωση συνδιαλλαγής και συμβιβασμού; Όχι. Γιατί ο ελληνικός Διαφωτισμός είχε διαμορφώσει έναν σαφή προσανατολισμό προς τη Δύση, ενώ η Ορθοδοξία απέρριπτε κατηγορηματικά μια τέτοια προοπτική, καθώς εξακολουθούσε να μένει προσηλωμένη στο Βυζάντιο και στη Μεγάλη Ιδέα. Όχι γιατί την πίστευε, τουλάχιστον μετά το 1922, αλλά γιατί αυτή η εμμονή ήταν απολύτως απαραίτητη για την ίδια την ύπαρξή της, έστω με την επίκληση φαντασμάτων. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι αυτή η στάση υπήρξε πολιτικά επιτυχής. Ταυτόχρονα δείχνει την αποτελεσματικότητα (ουσιαστικά: την αποτυχία στο πολιτικό και το ιδεολογικό πεδίο) της λεγόμενης γενιάς του ’30, η οποία με τη σειρά της δεν κατάφερε να τα βγάλει πέρα με την πολύπειρη ελληνόφωνη Ορθοδοξία. Αυτό όμως δεν αφορά όλους. Αφορά τον «ευρωπαίο» Γιώργο Θεοτοκά, όχι όμως τον ορθόδοξο – βυζαντινό Νίκο Γκάτσο.
Ο Γιώργος Σεφέρης, κυρίως λόγω της διπλωματικής μυστικοπάθειας του, παραμένει αίνιγμα, αν και στην πραγματικότητα δεν διέφερε ουσιαστικά από τον Γκάτσο, απλά δεν είχε τη δική του τόλμη. Ήταν επόμενο να έχει προδιαγραφεί το αποτέλεσμα της μάχης. Η οποία υπήρξε μονάχα θεωρητική, καθώς στο πολιτικό και στο κοινωνικό πεδίο η Μεγάλη Ιδέα, μεταμφιεσμένη, εξακολουθούσε να κυριαρχεί σε όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου: είναι πολύ δύσκολο να απαλλαγεί μια κοινωνία από τη λατρεία των μύθων της, έστω κι αν αυτοί έχουν χρεοκοπήσει.
Εκεί που ο Σεφέρης ξεδιπλώνει για πρώτη φορά τη δική του συνεισφορά είναι στη Στέρνα (1932). Ο Σεφέρης “κρατάει” το Βυζάντιο, με αποτέλεσμα να δίνει μια παραλλαγμένη Μεγάλη Ιδέα, αν αφαιρέσουμε τη βυζαντινή αυτοκρατορική ισχύ, την οποία η Μεγάλη Ιδέα θεωρούσε ως προαπαιτούμενο (Γεράσης, σ. 63-84). Αντ’ αυτής εμφανίζεται ένα υποκατάστατο: η ελληνική λαϊκή ψυχή, η οποία υποτίθεται ότι περιέχει, κληρονομικώ δικαίω, το DNA ενός μυστικού ορθόδοξου λόγου και τα βιώματα που τον συνοδεύουν. Η λαϊκή ψυχή και η ελληνική γλώσσα μαζί είναι η Στέρνα. Η οποία αρδεύει τον ελληνισμό σε όλη του τη διαδρομή, πριν και μετά το Βυζάντιο, όποια κι αν είναι η πολιτική του κατάσταση. Έτσι η νέα σύνθεση είναι ακόμα ισχυρότερη και από την (προσωρινή) αυτοκρατορική βυζαντινή ισχύ. Η ενότητα της ελληνικής γλώσσας και της λαϊκής ψυχής είναι ο νέος μύθος, που αντικαθιστά τη χρεοκοπημένη Μεγάλη Ιδέα. Και έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να εξακολουθεί να ισχύει ακόμα και σε περιόδους ήττας και πολιτικής υποβάθμισης, καταστάσεις κατά τις οποίες έχει την εγγεγραμμένη δυνατότητα να υπερβεί και να βαδίσει σ’ ένα νέο, λαμπρό μέλλον, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα στο παρελθόν. Η λέξη “ηρωικό” μπροστά από το παρελθόν δεν είναι πλέον απαραίτητη.
Όλα αυτά δεν τα επινόησε ο Σεφέρης, αλλά τα επεξεργάστηκε αισθητικά και τα έδωσε σε μια ολοκληρωμένη πρόταση, χωρίς τις υπερβολές όσων είχαν προηγηθεί, όπως ο Ψυχάρης, ο Κόντογλου ή ο Καζαντζάκης. Ο Μπογιατζής γράφει για τον σκληρό πυρήνα της γενιάς (Ελύτης, Θεοτοκάς, Σεφέρης, Τερζάκης) ότι είχαν κοινή πολιτισμική δημιουργία και τρία κοινά γνωρίσματα: φιλελευθερισμός, κοινές προτιμήσεις, αντίσταση σε δογματισμό, επιδίωξη πολιτισμικής κυριαρχίας. Και για τους Κωνσταντίνο Τσάτσο και Παναγιώτη Κανελλόπουλο ότι επιχείρησαν να συγκροτήσουν γλωσσικά / επιτελεστικά και ερμηνευτικά την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής τους. Κατά τον Μπογιατζή, οι γενικές αρχές της γενιάς συνοψίζονται στον κοινό παρανομαστή μιας νέας έννοιας / σύλληψης της Ελλάδας. Εκεί οδηγούν η αίσθηση της αιώνιας Ελλάδας του Ελύτη, η ελληνική ιδέα του Τσάτσου, ο καημός της ρωμιοσύνης του Σεφέρη, το μεράκι του ελληνισμού του Θεοτοκά, αλλά και η πίστη στην αξία και των μάλλον αθορύβων μικρών βημάτων του λαϊκού Πνεύματος, βημάτων, τα όποια αφήνουν τα ίχνη των και εις τα βουνά ακόμη και εις τους κάμπους της καλλιεργουμένης υπό της προσωπικότητας του λαού χώρας του Π. Κανελλοπούλου, μαζί με τις όποιες παραλλαγές τους, αποτελούν την ελάχιστη κοινή βάση των όποιων αναζητήσεων, χωρίς βέβαια να αποκλείονται οι συγκρούσεις.
Ο Τζιόβας (σ. 47 – 48)σημειώνει: Τη γενιά του ’30 την απασχόλησε το πώς η Ελλάδα θα εισέλθει στη νεωτερικότητα αξιοποιώντας αφενός τα υλικά του παρελθόντος και αφετέρου τα δυναμικά στοιχεία του παρόντος. Δεν την ενδιέφερε τόσο η διαχείριση του ένδοξου ελληνικού παρελθόντος ή η απροβλημάτιστη εισαγωγή δυτικών νεωτερικών τρόπων, όσο η παραγωγή πολιτισμού που όχι μόνο θα συνδύαζε και τα δύο, αλλά και θα τα υπερέβαινε. Νέος ο ευσεβής πόθος εκφράστηκε περισσότερο λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά παρά θεωρητικά ή φιλοσοφικά, και θα μπορούσαμε να πούμε ότι η γενιά του ’30 υπήρξε μοναδική στην προσπάθειά νέος να μετατρέψει ένα λογοτεχνικό εγχείρημα σε πολιτικό όραμα.
Και σε άλλο σημείο (σ.156-7): …Μπορεί λοιπόν να αχθεί κανείς στο συμπέρασμα ότι η νέα Μεγάλη Ιδέα του Θεοτοκά και νέος γενιάς του είναι η ισότιμη πολιτισμική ανταλλαγή με την Ευρώπη, η οποία υπερβαίνει πολιτισμικά συμπλέγματα μιμητισμού, κατωτερότητας, περιχαράκωσης ή ξενηλασίας. Ο νέος στόχος θα πρέπει να είναι η προβολή του “ελληνικού Ελληνισμού” κατά τη φράση του Σεφέρη, ώστε να μπορεί να συνεισφέρει ισότιμα σε ένα διεθνές πολιτιστικό γίγνεσθαι.
Υπήρξαν μεγάλες διαφορές, αντιπαλότητες και ατομικισμοί μέσα στη γενιά του ’30, αλλά, σε γενικές γραμμές συνολικά υπηρέτησε την αναζήτηση του νέου, τη ρήξη με το παρελθόν και συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία μιας σύγχρονης αισθητικής, ιδεολογικής και, αναπόφευκτα, πολιτικής πρότασης, η οποία ναι μεν παρέμεινε ουσιαστικά περιθωριακή, λόγω και των ιστορικών εξελίξεων (Κατοχή, Εμφύλιος), ωστόσο επηρέασε, αφανώς, το νεοελληνικό βίο.
Η γενιά του ’30 καλλιέργησε τον δεύτερο νεοελληνικό μύθο, ο οποίος είναι μια παραλλαγή του πρώτου, εξίσου εσχατολογική και, αναπόφευκτα, εξίσου αδιέξοδη, εξαιτίας της ελληνολατρίας, της κατασκευασμένης «νεοελληνικής ελληνικότητας» και της άτοπης εξιδανίκευσης του «λαού» μέσω του ευρήματος της μυστικιστικής «λαϊκής ψυχής». Ωστόσο έχει να επιδείξει πολλά λιγότερο ή περισσότερο σημαντικά επιτεύγματα στα πεδία της θεωρίας (Θεοτοκάς, Λορεντζάτος, Σεφέρης, Ελύτης, Τσάτσος, Π. Κανελλόπουλος), της πεζογραφίας (Κόντογλου, Μυριβήλης, Βενέζης, Πολίτης, Θεοτοκάς, Καραγάτσης, Τερζάκης, Πρεβελάκης κ.ά.), των εικαστικών (Γκίκας, Τσαρούχης, Μόραλης, Εγγονόπουλος), του θεάτρου (Κουν), της ποίησης (Σεφέρης, Ελύτης, Γκάτσος, Κάλας, Εμπειρίκος, Εγγονόπουλος, Ρίτσος, Βρεττάκος, Σκαρίμπας, Παπατσώνης, Ν. Βαλαωρίτης κ.α.), της αρχιτεκτονικής (Πικιώνης) και της μουσικής, αν όχι με τον Σκαλκώτα, τουλάχιστον με τον επίγονο Μάνο Χατζιδάκι.
Ο ίδιος ο Χατζιδάκις προσδιορίζει τη σχέση του με τη γενιά του ’30 ως εξής: Είναι λιγάκι δύσκολο, βέβαια, να μιλάω για μένα όταν με ξεχωρίζουν. Εν πάση περιπτώσει, εγώ είμαι γέννημα μιας εποχής, μάλλον είμαι ένας καθυστερημένος εκπρόσωπος της μουσικής σε μια ομάδα ανθρώπων που ήδη είχαν δώσει ένα σημαντικό έργο και σφραγίσανε τον τόπο μας για μια μεγάλη περίοδο. Αυτοί οι άνθρωποι είναι ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Γκάτσος, ο Χατζηκυριάκος – Γκίκας, Ο Τσαρούχης, ο Πικιώνης, ο Μόραλης, ο Εμπειρίκος, ο Εγγονόπουλος. Σ’ αυτή την ομάδα ανήκω. Και αν μπορούσα να το πω, είμαι ο βενιαμίν και συγχρόνως ο μαθητής. Και εκπροσωπώ, βέβαια, τη μουσική. Που την εποχή εκείνη είχε μια τεράστια απόσταση από την ελληνική ποίηση, την ελληνική ζωγραφική, την ελληνική αρχιτεκτονική.
Η μουσική ήταν εντελώς άσχετη με την ποίηση και με την ελληνική παιδεία. Τον καιρό εκείνο το όνομα του Σεφέρη δεν το ήξερε ουδείς μουσικός εν Ελλάδι! Οι αληθινά πρωτογενείς φυσιογνωμίες, όπως ο Σκαλκώτας, ζούσαν κάτω από μια τέτοια καταδίωξη, μέσα σε μια τέτοια απομόνωση, που δε μπορούσαν να ενεργήσουν σαν προσωπικότητες του τόπου. Ο Σκαλκώτας… Γι’ αυτό πέθανε ο άνθρωπος. Δεν είναι τυχαίο. Ο δε Μητρόπουλος, που θα μπορούσε να είναι ακόμα και αρχηγός αυτών που προανέφερα, έλειπε στο εξωτερικό και πέθανε εξόριστος. Λοιπόν, οι ντόπιοι κάθε άλλο παρά ήταν του αναστήματος του Σεφέρη, του Μόραλη ή του Πικιώνη. Οι μουσικοί εννοώ.
Όσο για τον Σεφέρη και τους άλλους, εκπροσωπούσαν τον ελληνικό χώρο μια πολύ κρίσιμη εποχή. Η Ελλάς είχε χάσει τον πόλεμο. Ο τόπος μας είχε ανάγκη να σκύψει στον εαυτό του. Όταν λέω είχε χάσει τον πόλεμο, θέλω να τονίσω ότι η Ελλάς είχε νικήσει κατ’ επιφάνειαν, αλλά είχε χάσει κατ’ ουσίαν. Δηλαδή, ονειρεύτηκε μια διαφορετική μετέπειτα τοποθέτηση των πραγμάτων και η πραγματικότητα την απογοήτευσε. Την απογοήτευσε ακόμα και στα πρόσωπα που την κυβέρνησαν. Ηχούσε το γκονγκ στο ραδιόφωνο και ακουγόταν μια φωνή που μιλούσε για τους πάνω από 3.000 ετών Έλληνες!
Ήρθαν, λοιπόν, όλοι αυτοί οι άνθρωποι, οι οποίοι ήσαν πάρα πολύ σημαντικοί, και σκύψανε στον κορμό του τόπου και ανακαλύψανε το στοιχείο εκείνο το χαρακτηριστικό που έδινε ταυτότητα στον τόπο, έξω από αυτές τις αυθαίρετες συνδέσεις με το παρελθόν. Η ταυτότητα του τόπου, δηλαδή, δεν ήταν το ότι ήμασταν οι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων, που είναι μια εντελώς αφελής και ηλίθια άποψη. Ήταν κάτι άλλο. Και το ‘φεραν στην επιφάνεια αυτοί οι άνθρωποι.
Έτσι ανακαλύψαμε το Αιγαίο, τον Θεόφιλο, τον Μακρυγιάννη, τον Καραγκιόζη – ό,τι θα μας έδινε μια ταυτότητα αληθινή. Αγνοώντας τα μεγαλεία, αυτά τα αυθαίρετα και αφελή μεγαλεία του επίσημου κράτους. Και αυτά τα στοιχεία, τα αληθινά, δημιουργούσαν τη νεότερη Ελλάδα. Μέσα σ’ αυτή την υπόθεση της ανευρέσεως της ταυτότητάς μας, ένας Βενιαμίν, ένας μαθητής υπήρξα και του λόγου μου. Το αποτέλεσμα της δουλειάς μου είναι ακριβώς αυτό.
Τώρα είναι γεγονός ότι έγινε μια πολύ σημαντική τομή σ’ αυτόν τον τόπο. Την εποχή που θα μεταφερόμασταν από το γραφικό στο ουσιαστικό και θα παύαμε να ασχολούμεθα με το γραφικό, γιατί ό,τι είχαμε να πάρουμε το είχαμε πάρει. Την εποχή αυτή που θα πηγαίναμε σε ουσιαστικότερες ανακαλύψεις του εαυτού μας, ήρθε η δικτατορία και ανέτρεψε τα πάντα. Η δικτατορία, που εκμεταλλεύτηκε τουριστικώς το γραφικό. Και έτσι, η απαραίτητη μετάβαση πιο πέρα, για να αποκτήσουμε την αληθινή πνευματική μας υπόσταση, δεν έγινε ποτέ.
Ο Κανελλόπουλος επισημαίνει ότι ο Χατζιδάκις επιχείρησε να συνδέσει τη μουσική του παραγωγή με το θέατρο (το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, που είχε ιδρυθεί το 1942) και με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου. Η τρίτη του κίνηση ήταν να μπει στη δημόσια αντιπαράθεση σχετικά με το ρεμπέτικο, με τη διάλεξη του 1949. Και προσθέτει ότι η ανακάλυψη του ρεμπέτικου από τον Χατζιδάκι έχει χαρακτηριστεί ως μία πράξη με βαθιές μοντερνιστικές ρίζες. Ήταν η δική του μουσική απάντηση σε μια από τις κύριες ερωτήσεις των μοντερνιστών, που είχε τεθεί ευθέως από την γενιά του ’30: την ανάπτυξη ενός εθνικού μοντερνισμού, που θα μπορούσε να σταθεί με ίσους όρους απέναντι στις ευρωπαϊκές εξελίξεις.
Τέλος, η Ταμπακάκη γράφει σχολιάζοντας τις απόψεις του Τζιόβα: Στο βιβλίο αυτό βρίσκουμε αναφορές σε άλλες τέχνες, ανάμεσα στις οποίες και τη μουσική, με έμφαση στο ζήτημα της αισθητικοποίησης του λαϊκού από τον Χατζιδάκι. Η “ανακάλυψη του ρεμπέτικου” από τον νεαρό σύνθετη χαρακτηρίζεται εκεί ως η συνέχεια της “αρχετυπικής αντίληψης της παράδοσης που ξεκινά από τον Θεόφιλο και τον Μακρυγιάννη του Σεφέρη” (σ. 472) … Ο Χατζιδάκις χαρακτηρίζεται ως “κατεξοχήν επίγονος της γενιάς του ’30”, ο οποίος συνεχίζει την αισθητική προσέγγιση του λαϊκού που είχε ως αφετηρία τη γενιά εκείνη (σ. 463). Αυτή η θέση, σε συνδυασμό με τις ρητές αναφορές στον Σεφέρη, παραπέμπουν πιο συγκεκριμένα σε μια “επιγονική” σύνδεση Χατζιδάκι – Σεφέρη. …
Η ανακοίνωση αυτή εξετάζει ακριβώς τις παραμέτρους και τις συνέπειες της προβολής από την κριτική μιας “επιγονικής” σχέσης Χατζιδάκι – Σεφέρη, όπου η μορφή του Σεφέρη παρουσιάζεται ως αφετηρία μιας αντίληψης της παράδοσης που θα βρει τη μουσική – θεωρητική έκφρασή της στην ομιλία του Χατζιδάκι για το ρεμπέτικο. … Πηγαίνοντας πίσω στον Γενάρη του 1949 ο Σεφέρης δεν φαίνεται να αποτελεί για τον Χατζιδάκι παρά μόνο ένα από τα πολλά σημαντικά νήματα αυτής της περιόδου και όχι αναγκαστικά το πιο ισχυρό.
Υπάρχει όμως και η προσέγγιση του Μένη Κουμανταρέα: «Κανείς άλλος τότε στην Ελλάδα- με την εξαίρεση του Θεοδωράκη και αργότερα του Ξαρχάκου – δεν είχε το ταλέντο μα και τα κότσια να ανακατεύει στη μουσική του τις διάφωνες αρμονίες της δυτικής μουσικής με τη βυζαντινή μελουργία του ρεμπέτικου. Κανείς άλλος δεν είχε την ικανότητα να σε πείθει ότι μπορούσες να είσαι Έλληνας και συγχρόνως Ευρωπαίος. Να γράφεις σαν τον Ελύτη ή τον Γκάτσο, και συγχρόνως να λειτουργείς με ποιητές τόσο διαφορετικούς, όσο ο Λόρκα ή ο Τ.Σ. Έλιοτ. Το ψευτοδίλημμα να είσαι μόνο ελληνικός ή μόνο ευρωπαίος έπαιρνε τέλος. Τα ερωτήματα που έθετε ο Κόντογλου και ο Σεφέρης, που ανατολικοθρεμμένος ο μεν και δυτικοθρεμμένος ο δε, απαιτούσαν σώνει και καλά ελληνικότητα έπαιρναν τέλος. Και ο ίδιος ο Χατζιδάκις αποδεικνύει ότι αν με τον Τσιτσάνη ήταν τοπικιστής, μπορούσε θαυμάσια με τον Κουρτ Βάιλ να είναι κοσμοπολίτης»
Η επισήμανση αυτή του Κουμανταρέα ανατρέπει, κατά κάποιον τρόπο, την άποψη ότι ο Χατζιδάκις ήταν κατεξοχήν επίγονος της γενιάς του ’30. Αν, μάλιστα, δούμε ολόκληρη την πορεία του, επιβεβαιώνεται ότι ξεκίνησε ως χαρισματικός μαθητής αυτής της γενιάς (υπό την καθοριστική επιρροή του Νίκου Γκάτσου) αλλά επεξέτεινε πολύ τα όρια που αυτή έθετε για την ελληνικότητα.
Φυσικά το θέμα της σχέσης του Χατζιδάκι με τη γενιά του ’30 και ειδικότερα με τους Σεφέρη και Γκάτσο, και δεν εξαντλείται, κάθε άλλο μάλιστα, σε αυτή τη σύντομη διαπραγμάτευση.
Παραπομπές
Γιάννης Γεράσης, Η νεοελληνική ταυτότητα και οι μυθικοί μετασχηματισμοί της. Ροές, 1989.
Μπογιατζής Βασίλης, Γενιά του ’30: παλιγγενετικός μοντερνισμός στα πλαίσια της οργανωμένης νεωτερικότητας; Σκέψεις και μεθοδολογικές σημειώσεις με αφορμή τον Μύθο της Γενιάς του Τριάντα του Δ. Τζιόβα. ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, τχ 1848, 2011.
Τζιόβας Δ, Ο μύθος της Γενιάς του ’30. Νεοτερικότητα, ελληνικότητα και πολιτισμική ιδεολογία. Πόλις, Αθήνα 2011.
Μάνος Χατζιδάκις, Συνέντευξη στον Λευτέρη Παπαδόπουλο. Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Τα Νέα στις 27 Μαρτίου 1978. Από το βιβλίο Ζω από περιέργεια, εκδ. Καστανιώτης, 2001.
Kanellopoulos Panagiotis, An “Impossible” Place. The Creative Antinomies of Manos Jadjidakis’ Modermism. In Made in Greece. Studies in Popular Music. Editor: Dafni Tragaki. Routledge, Taylor & Francis, 2019, pp. 65-82.
Ταµπακάκη Πολίνα, ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΚΑΙ ΤΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ ’30: Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ. Στο: Ε΄ Ευρωπαϊκό Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδών της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών. Θεσσαλονίκη, 2-5 Οκτωβρίου 2014. Συνέχειες, ασυνέχειες, ρήξεις στον ελληνικό κόσµο (1204-2014): οικονοµία, κοινωνία, ιστορία, λογοτεχνία. Πρακτικά. Τόµος Ε΄, επιµ. Κωνσταντίνος Α. Δηµάδης, 2015.
Μένης Κουμανταρέας, Μια θητεία στο Παγκράτι. Στο: Ανοιχτές επιστολές στον Μάνο Χατζιδάκι. Συλλογή και φροντίδα Θάνος Φωσκαρίνης. Εκδόσεις ΜΠΑΣΤΑΣ – ΠΛΕΣΣΑΣ, 1996, σ.70-85.
(Η φωτογραφία είναι από τη θεατρική παράσταση της “Οδού Ονείρων” υπήρχε ένα νούμερο που σατίριζε τις σταρ του κινηματογράφου της εποχής. Σε αυτό η Ρένα Βλαχοπούλου (τυπική λαϊκή γυναίκα της γειτονιάς) μεταμορφωνόταν στην αλαζονική και ιδιότροπη Ρένα Βόλβο. Ο κόσμος παρακολουθούσε επί σκηνής το γύρισμα της ταινίας με σκηνοθέτη τον Γιώργο Κωνσταντίνου και σε λίγο έβλεπε και το ίδιο το φιλμ με τίτλο «Αμάρτησα για το αρνί μου» ή αλλιώς «Η ναυμαχία της Σαλαμίνας»: πρωταγωνιστούσαν εκτός από τη Ρένα, ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις στον ρόλο του λήσταχου Μπαρμπούλα και ο Μίνως Αργυράκης στον ρόλο του πατέρα της ατιμασμένης νέας…Το σουρρεαλιστικό αυτό φιλμάκι (που έχει διασωθεί και τα δικαιώματά του ανήκουν στην ΕΜΙ) το σκηνοθέτησε ο Αλέξης Σολομός και υπήρχε μια φήμη ότι επρόκειτο να κυκλοφορήσει σε dvd).
Ο Devonté Hynes ή Blood Orange κοινοποίησε το πρωτότυπο σάουντρακ που έγραψε για τη νέα ταινία της Τζία Κόπολα, «Mainstream».
Η ταινία με πρωταγωνιστές τον Άντριου Γκάρφιλντ και τη Μάια Χοκ έκανε πρεμιέρα στις ΗΠΑ στις 7 Μαϊου.
«Λατρεύω ό,τι κάνει ο Ντεβ» λέει η Αμερικανίδα σκηνοθέτης, εγγονή του Φράνσις Φορντ Κόπολα σε δήλωσή της μέσω της Milan Records.
«Για το Mainstream, ένιωσα ότι πραγματικά αξιοποίησε τα πολλά συναισθήματα που βιώνεις όταν προσπαθείς να συνυπάρχεις σε αυτόν τον νέο ψηφιακό κόσμο, αλλά παραμένεις και στον κλασικό» είπε.
Τη μουσική της ταινίας συνέθεσε και ερμηνεύει ο Hynes, ο οποίος έκανε και τη μίξη ήχου και την παραγωγή. Το σάουντρακ του Mainstream ακολουθεί την προηγούμενη του συνεργασία με τη σκηνοθέτη, που ήταν το ονειρικό σκηνοθετικό της ντεμπούτο, Palo Alto το 2013.
Από τότε ο Hynes έχει επίσης γράψει το σάουντρακ της σειράς του Λούκα Γκουαντανίνο «We Are Who We Are», καθώς επίσης και για την πρώτη ταινία της Μελίνα Ματσούκας, «Queen & Slim».
Ο Άγγλος τραγουδιστής, συνθέτης και δισκογραφικός παραγωγός Devonté Hynes κυκλοφόρησε το πιο πρόσφατο άλμπουμ του ως Blood Orange με τίτλο «Negro Swan» το 2018. Το 2019 κυκλοφόρησε το πρώτο του κλασικό άλμπουμ «Fields» μαζί με το μουσικό σύνολο , Third Coast Percussions.
Συνεχίζει την πρωτοβουλία του #PRLOVE ο Βέλγος καλλιτέχνης δρόμου ROA· διατρέχοντας το Πουέρτο Ρίκο, έχει προς το παρόν ολοκληρώσει 15 μεγάλου μεγέθους τοιχογραφίες για να ευαισθητοποιήσει τους πάντες όσον αφορά την πανίδα της νήσου της Καραϊβικής και να τιμήσει τη βιοποικιλότητά της αλλά και τους ειδικούς που εργάζονται ακούραστα για την προστασία της.
Ο ROA κατάγεται από τη Γάνδη (Ghent) και είναι κυρίως γνωστός για την εμμονή του με τα ζώα και τα τρωκτικά. Στις τοιχογραφίες του, συχνά συνδυάζει ζωή, θάνατο και μετά θάνατον ζωή, κάτι που τον διακρίνει από τους πιο παραδοσιακούς ομότεχνούς του. Στα έργα του, ζωγραφίζει σκελετό και εσωτερικά όργανα.
Η τοιχογραφία στο πυροβολείο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Fort Amezquita, στην άκρη της Isla De Cabras είναι η μεγαλύτερη που έχει ολοκληρώσει ο ROA στο Πουέρτο Ρίκο· είναι το πιο πρόσφατο έργο του και απεικονίζει έναν μικρό μανάτο – θαλάσσιο θηλαστικό – και τον σκελετό ενός ενήλικου μανάτου ( https://www.instagram.com/p/CN4uShFhumx/ ). Άλλα είναι, στην πόλη Guánica ο λοφιοφόρος φρύνος, στην πόλη Utuado ο πορτορικανός παπαγάλος, ο καρχαρίας τίγρης στη Río Grande και η σκορπίνα στη Naguabo.
Η πρωτοβουλία #PRLOVE υλοποιείται σε συνεργασία με τον Elegel Group του Πουέρτο Ρίκο, στηρίζεται οικονομικά από την Coqui Charities και σε αυτή συνεργάζονται πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις και ανεξάρτητες ομάδες, όπως οι DRN, Conservación ConCiencia και Caribbean Manatee Conservation Center.
Ο ROA έχει δημιουργήσει πάνω από 1.000 τοιχογραφίες σε πόλεις της Ευρώπης, των ΗΠΑ, της Αυστραλίας, της Ασίας, της Νέας Ζηλανδίας και της Αφρικής. Στον λογαριασμό του Elegel Group στο Instagram ( https://www.instagram.com/elegel2.0/ ) έχουμε τη δυνατότητα να δούμε πολλά από τα δημόσια έργα του Βέλγου καλλιτέχνη δρόμου στο Πουέρτο Ρίκο.
Το FBI δημοσιοποίησε αρχεία που περιέχουν επιστολές, οι οποίες συνδέονται με τον θάνατο του Κερτ Κομπέιν. Ο αείμνηστος αρχηγός των Nirvana πιστεύεται ότι αυτοκτόνησε στις 5 Απριλίου 1994. Οι επιστολές στα αρχεία, τα οποία περιήλθαν στην κατοχή του E! News, σχετίζονται με τη δημόσια αμφιβολία σχετικά με τις περιστάσεις γύρω από τον θάνατο του Κομπέιν.
«Αγαπητέ ενδιαφερόμενε, πιστεύω ότι μπορεί να έχει διαπραχθεί μεγάλη αδικία στην περίπτωση του Κερτ Κομπέιν» έγραψε ένας ανώνυμος αποστολέας σε email που στάλθηκε στο γραφείο του FBI στο Σιάτλ το 2013. «Η επίσημη ιστορία από το αστυνομικό τμήμα του Σιάτλ είναι ότι αφαίρεσε τη ζωή του, ωστόσο υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα και αντιφάσεις σε αυτό» συνεχίζει.
«Αισθάνομαι… ότι πληροφορίες έχουν αγνοηθεί και αποσιωπηθεί για πολύ καιρό από την αστυνομία του Σιάτλ και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Σας γράφω με την ελπίδα ότι θα βοηθήσετε να ασκηθεί πίεση για επανεξέταση του θανάτου του κ. Κομπέιν. Εκατομμύρια θαυμαστές σε όλο τον κόσμο θα ήθελαν να δουν τις αντιφάσεις γύρω από τον θάνατο να ξεκαθαρίζονται μια για πάντα. Είναι λυπηρό να πιστεύουμε ότι μια τέτοια αδικία μπορεί να επιτραπεί στις ΗΠΑ» σημειώνει.
Ένα άλλο γράμμα από το 2007 αναφέρει: «Αγαπητοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι των ΗΠΑ, σας γράφω για τον λόγο ότι, θέλω μόνο να αποδοθεί δικαιοσύνη… και για άλλους που αγαπούσαν αυτόν τον άνθρωπο όσο και εγώ. Αυτός ο άντρας ήταν ο Κερτ Κομπέιν, που ανήκε σε μια μπάντα που ονομάζεται Nirvana και έχει γίνει αποδεκτή η αλήθεια ότι αυτοκτόνησε».
Ο αποστολέας εκφράζει φόβους ότι ο δολοφόνος του Κομπέιν είναι ακόμα εκεί έξω και τώρα, λόγω της σπουδής του αστυνομικού τμήματος και έχει την ευκαιρία να πάρει και άλλα θύματα. Το αρχείο περιλάμβανε επίσης δύο πανομοιότυπες απαντήσεις του FBI σε δύο επιστολές του 2006 θαυμαστών του Κομπέιν.
« Η Αμερική γίνεται Σοσιαλδημοκρατική. Η διοίκηση Μπάιντεν επιτυγχάνει αυτό που κάποτε θεωρείτο ιστορικά αδύνατο» γράφει στο αμερικανικό περιοδικό Foreign Policy ο καθηγητής Τζέιμς Τράουμπ, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Διεθνούς Συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
«Είναι μπολύ περίεργο αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Αμερική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στα πρόθυρα να ξεκινήσουν το πιο ριζοσπαστικό πείραμα κυβερνητικής πολιτικής από το 1930» τονίζει ο καθηγητής Τράουμπ. Μα είναι δυνατόν; Η Μέκκα του καπιταλισμού …Σοσιαλδημοκρατική; «Δεν υπάρχει καμία αντίφαση» εξηγεί ο Τράουμπ. «Τώρα, όπως και τη δεκαετία του 30 , η οικονομική αποτυχία υποχρεώνει τις δημοκρατίες σε όλον τον κόσμο να αποδείξουν, όπως επανέλαβε ο Πρόεδρος Μπάιντεν ενώπιον του Κογκρέσου, ότι μπορούν να προσφέρουν την ασφάλεια και την ευημερία που λαχταρούν οι πολίτες τους. Ακόμη και αν φαντάζει επικίνδυνο να το σκεφτούμε, οι ενδόμυχες ελπίδες μας θα πραγματοποιηθούν» σημειώνει ο Αμερικανός καθηγητής.
Τι είπε απλά ο Αμερικανός Πρόεδρος; Η νέο-φιλελεύθερη οικονομική πολιτική δεν λειτούργησε ποτέ και θα αυξηθεί η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου. «Ήρθε η ώρα να αναπτύξουμε την οικονομία από τα κάτω προς τα πάνω. Οι κοινωνικές δαπάνες θα αυξηθούν, αλλά αυτή τη φορά δεν θα τις πληρώσει η μεσαία τάξη, θα τις πληρώσουν οι πιο πλούσιοι». Μια πολιτική που βάζει ταφόπλακα στα διαβόητα «Reaganomics», που σφράγισαν επί 40 χρόνια με την νέο-φιλελεύθερη εμμονή την δυτική οικονομική σκέψη. «Για τον Ροναλντ Ρέηγκαν το κράτος πρόνοιας ήταν το πρόβλημα, για τον Τζό Μπάιντεν είναι η λύση» σημειώνει το Foreign Policy.
Μια νέα εποχή για τις Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινά με το «Πρόγραμμα για τις Αμερικανικές οικογένειες» του Μπάιντεν να στοχεύει συγκεκριμένα στην αύξηση του μέγιστου φορολογικού συντελεστή για το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών, αλλά και στη υψηλότερη φορολόγηση του πλουσιότερου 0,3% των Αμερικανών. Έτσι, το ποσοστό αυτό θα διπλασιαστεί σχεδόν για τα κέρδη από τις πωλήσεις μετοχών ή ακινήτων, από 20% σε 39,6%. «Το σχέδιο της διοίκησης Μπάιντεν υπερβαίνει τις καλύτερες προσδοκίες μας», δήλωσε ακόμη και το «Κόκκινο Αστέρι» του Δημοκρατικού κόμματος, η βουλευτίνα της Νέας Υόρκης, Αλεξάντρια Οκάσιο-Κόρτέζ
«Μπαζούκα» αναδιανομής του πλούτου
«Με λίγα λόγια, η πολιτική Μπαίντεν είναι ένα είδος μπαζούκα αναδιανομής του πλούτου , που στοχεύει να αλλάξει την αμερικανική κοινωνική γεωγραφία, να την εξισορροπήσει μετά από δεκαετίες υπερβολικής κυριαρχίας των αγορών που ούτε η κρίση του 2008 μπόρεσε να την περιορίσει» γράφει η ιταλική Corriere della Sera.
Προς το παρόν – ακριβώς με όσα έχουν ήδη εγκριθεί στο Κογκρέσο – κατά τη διάρκεια του 2021 κάθε μεσαία αμερικανική οικογένεια με δύο παιδιά θα λάβει ενίσχυση ύψους 11.000 δολαρίων. Φυσικά ο Μπάιντεν θα πρέπει να αυξήσει τους φόρους : είναι ο άλλος βραχίονας της πολιτικής για να αλλάξει την πορεία της αμερικανικής οικονομίας. Αλλά μόνο οι πιο πλούσιοι θα πληρώσουν: Οσοι έχουν εισοδήματα άνω των 400.000 δολαρίων. Ολοι όσοι είναι κάτω από αυτό το όριο δεν θα πληρώσουν ούτε ένα σεντ επιπλέον . Ο Μπάιντεν αυξάνει επίσης κατά επτά μονάδες στο 28% ,τους εταιρικούς φόρους, τους οποίους ο Τραμπ είχε μειώσει από 35% σε 21%. Βάζει επίσης στο τραπέζι των G20 την καθιέρωση ενός παγκόσμιου ελάχιστου φόρου για μεγάλες εταιρείες ,ώστε να αποτραπεί κατά το δυνατόν η φυγή κεφαλαίων σε φορολογικούς παραδείσους. Πιθανότατα αυτά δεν είναι αρκετό, και ο Μπάιντεν επιδιώκει την καταστολή της φοροδιαφυγής με τον εντοπισμό και την είσπραξη 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις αμερικανικές φορολογικές αρχές. «Πρόκειται για ένα τεράστιο φορολογικό πείραμα που παρακολουθεί ολόκληρος ο κόσμος”, γράφουν οι Financial Times.
Όπως λέει η Αμερικανίδα ιστορικός και καθηγήτρια του Χάρβαρντ, Τζιλ Λεπόρ, «έχουν περάσει 40 χρόνια από τότε που οι Αμερικανοί εξέλεξαν στον Λευκό Οίκο τον Ρέηγκαν ,ο οποίος υποσχέθηκε να βάλει τέλος στο μεγάλο κράτος ,όπως το γνωρίζαμε. Σήμερα, οι πολίτες έχουν αρχίσει να βλέπουν τι σημαίνει στη ζωή τους μικρότερο κράτος» . Και το γεγονός αυτό υποχρέωσε τον Τζο Μπάιντεν ,από οπαδό του «Τρίτου δρόμου» και θεματοφύλακα της νεοφιλελεύθερης τάξης, να εξελιχθεί σε …σοσιαλδημοκράτη.
Ο ρόλος του Μπέρνι Σάντερς στη μάχη των ιδεών
Το περίεργο είναι ότι η υποψηφιότητα Μπάιντεν για την Αμερικανική προεδρία , είχε χαρακτηριστεί από πολλούς Δημοκρατικούς ως ανάχωμα ενάντια στις υπερβολικά ριζοσπαστικές ιδέες του δηλωμένου «σοσιαλιστή» γερουσιαστή του Βερμόντ, Μπέρνι Σάντερς. Όπως φαίνεται όμως ο Μπάιντεν διέψευσε αυτές τις εικασίες, βοηθούντος φυσικά και του 80χρονου Σάντερς, όπως τονίζει η γερμανική Frankfurter Allgemeine Zeitung. «Ο Σάντερς μπορεί να έχασε δύο φορές το χρίσμα των Δημοκρατικών για την αμερικανική προεδρία ,αλλά έχει κερδίσει τη «μάχη των ιδεών»» σημειώνει η έντυπη «ναυαρχίδα» της Γερμανικής οικονομικής ελίτ. Ο ίδιος ο Σάντερς εμφανίστηκε να χειροκροτεί θερμά την ομιλία Μπάιντεν στο Κογκρέσο και μιλώντας στη συνέχεια στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC, με σεμνότητα, παρατήρησε: « Ο πρόεδρος ανταποκρίθηκε στο αίτημα εκατομμυρίων Αμερικανών. Δεδομένου ότι δεν υπήρχε πλέον κοινωνική δικαιοσύνη για μεγάλο χρονικό διάστημα, ήταν καιρός το κράτος να φροντίσει ξανά τις ανησυχίες των εργαζομένων και της μεσαίας τάξης – και όχι το κορυφαίο 1% των πλουσίων που είναι οι σημαντικοί οικονομικοί σπόνσορες των πολιτικών. Η πανδημία έχει επιδεινώσει την κοινωνική ανισότητα και ο Πρόεδρος κατέστησε σαφές ότι θέλει τώρα να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα», τόνισε ο Μπέρνι Σαντερς. Φυσικά ένα μελλοντικό Ρεπουμπλικανικό Κογκρέσο και ένας Ρεπουμπλικανός πρόεδρος, θα μπορούσαν να αναιρέσουν και να ακυρώσουν την πολιτική Μπάιντεν . Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέχουν πολύ από το είδος της κοινωνικής συναίνεσης που επέτρεψε στους Ευρωπαίους να σφυρηλατήσουν ένα κράτος πρόνοιας τα χρόνια μετά τον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά τα καθολικά κοινωνικά οφέλη αποδεικνύονται αρκετά ισχυρά .Ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ δεν έκανε καμία προσπάθεια να ανατρέψει την Κοινωνική Ασφάλιση του Ρούζβελτ. Ακόμη και ο Ρόναλντ Ρέηγκαν κράτησε κάτι από το πρόγραμμα περίθαλψης Medicare..
Η πολιτική Μπάιντεν θύμησε στους Ευρωπαίους τον Γάλλο σοσιαλιστή πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν ,ο οποίος όταν εξελέγη το 1981 καθιέρωσε επίσης υψηλούς φόρους για τις μεγάλες περιουσίες . «Αν ζούσε ο Μιτεράν θα ήταν με τον Μπάιντεν και όχι με τον Μακρόν» δήλωσε στο RTL , ο επικεφαλής του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ολιβιέ Φορ.
Οι «πρόεδροι των πλουσίων»
Πως είναι δυνατόν άλλωστε οι νοσταλγοί του Μιτεράν να είναι με τον Εμμανουέλ Μακρόν , όταν ο σημερινός Πρόεδρος της Γαλλίας έχει το παρατσούκλι «ο Πρόεδρος των Πλουσίων»; Ο Μακρόν ,αλλά και αρκετοί Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες που ακολουθούν το παράδειγμά του, θυμίζουν ι περισσότερο τον Ρέηγκαν στην οικονομική και κοινωνική του πολιτική. Εφαρμόζοντας το νεοφιλελεύθερο δόγμα: «χαμηλότερες κοινωνικές δαπάνες και κυρίως μικρότερους φόρους για τους πλούσιους». Κάνουν λόγο συνεχώς για περικοπές των φόρων ,αλλά αυτό στην πράξη σημαίνει μειώσεις μόνο για τους πολύ πλούσιους και την μεγάλη ακίνητη περιουσία. «Σήμερα όμως μια ολόκληρη παγκόσμια τάξη αμφισβητεί τη νεοφιλελεύθερη σκέψη που κυριάρχησε τα τελευταία σαράντα χρόνια ,λέει η Λουκρητία Ρέιχλιν, καθηγήτρια Οικονομικών στο London Business School. «Ο νέο-φιλελευθερισμός είναι νεκρός ή πεθαίνει παντού. Βρισκόμαστε τώρα σε έναν κόσμο όπου σχεδόν όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε δεν μπορούν να λυθούν με τις νέο-φιλελεύθερες δοξασίες: για παράδειγμα, το κλίμα .Το κόστος της κλιματικής αλλαγής για την ανθρωπότητα δεν έχει τιμή, και η υγεία είναι το ίδιο πράγμα. Χρειαζόμαστε δημόσια παρέμβαση: ανακαλύπτουμε εκ νέου ότι η κοινωνία πρέπει να οργανωθεί γύρω από νέες αξίες», σημειώνει η Λουκρητία Ρέιχλιν.
Η στιγμή της αλήθειας για την ΕΕ
Και η Ευρώπη; «Πρέπει να αποφασίσει τι θέλει να κάνει όταν… μεγαλώσει», λέει η καθηγήτρια Ρέιχλιν: «Να επιλέξει μια πορεία ανάπτυξης και τόνωσης ή την δημοσιονομική εξυγίανση. Τα χρήματα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης είναι λίγα σε σύγκριση με αυτά που δίνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρώπη ασχολείται όμως με τους δαίμονες της και είναι απαραίτητο να δούμε -όταν αρχίσει να μιλάει,- τι πρέπει να γίνει γενικά και όχι μόνο για να διατηρήσει τη συναίνεση στην οποία βασίζεται η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Είναι η στιγμή της αλήθειας για την Ευρωπαϊκή Ενωση»,προειδοποιεί η καθηγήτρια στο London Business School.
Ας το πάρουν λοιπόν, χαμπάρι οι νέο-φιλελεύθεροι πολιτικοί στην Ευρώπη και την Ελλάδα ,φυσικά: «Ο κόσμος του Ρέηγκαν και της Θάτσερ έχει τελειώσει» γράφει η κεντροδεξιά Corriere della Sera και καλεί τους νέο-φιλελεύθερους νοσταλγούς τους, «να κάτσουν στη σοφίτα τους
Ομορφιά από τις λίγες. Κορμί ανθεκτικό και ψηλό σαν κυπαρίσσι. Γοητεία μοναδική, εξέπεμπε εκτυφλωτική λάμψη. «Μάτια με την ωραιότερη απόχρωση του μπλε», όπως είχε πει η ηθοποιός Πατρίτσια Νιλ, αλλά και πολλές άλλες συνάδελφοί της, που είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν από κοντά. Αυτά, όμως, δεν ήταν αρκετά για τον θρυλικό σταρ Γκάρι Κούπερ για να φτάσει στην κορυφή της αμερικάνικης βιομηχανίας κινηματογράφου.
Ο Γκάρι Κούπερ έπρεπε να δουλέψει σκληρά, να δείξει χαρακτήρα, να ανέβει ένα- ένα τα σκαλιά για την καταξίωση, ξεκινώντας από κομπάρσος και φτάνοντας να γίνει το πιο καυτό όνομα του Χόλιγουντ, μαζί με τον Κλαρκ Γκέιμπλ, τη χρυσή δεκαετία του ‘30.
Μπορεί να κατέκτησε τρία Όσκαρ (ένα τιμητικό), την καρδιά δεκάδων γυναικών, ανάμεσά τους και οι Μάρλεν Ντίτριχ, Ίνγκριντ Μπέργκμαν και Γκρέις Κέλι, να απέκτησε εκατομμύρια θαυμαστές σε όλο τον κόσμο, να γύρισε ταινίες που έγραψαν ιστορία, αλλά ο Γκάρι Κούπερ θα κερδίσει την απεριόριστη εκτίμηση ακόμη και αυτών που δεν ελκύονται από το Χόλιγουντ για τη στάση του μπροστά στην “ ιερά εξέταση” της εποχής, την επιτροπή αντιαμερικανικών ενεργειών, αλλά και την τολμηρή απόφασή του να πρωταγωνιστήσει στο γουέστερν “ Το Τρένο θα Σφυρίξει Τρεις Φορές”.
Με αφορμή τα 60 χρόνια από τον πρόωρο θάνατό του (13 Μαΐου 1961), αλλά και τα 120 χρόνια από τη γέννησή του (7 Μαΐου 1901), θα γνωρίσουμε τη νεανική του ζωή, θα θυμηθούμε τις σημαντικότερες στιγμές της σταδιοδρομίας του και κυρίως θα σταθούμε στις κορυφαίες επιλογές της ζωής του.
Από το ράντσο της Μοντάνα στο Χόλιγουντ
Ο Φρανκ Τζέιμς Κούπερ, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε τον πρώτο χρόνο του 20ου αιώνα, όταν ο κινηματογράφος ήταν ακόμη πειραματικός και πιθανότατα κάτι εντελώς άγνωστο στο Χελένα της Μοντάνα, τόπο της καταγωγής του. Οι Άγγλοι γονείς του ήθελαν να του δώσουν ανώτερη μόρφωση και τον έστειλαν σε σχολείο του Μπέντφορσαϊρ της Αγγλίας, μαζί με τον αδελφό του. Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου επέστρεψε πίσω, για να σπουδάσει στο κολέγιο, στην Αϊόβα, χωρίς να το τελειώσει. Ίσως ο λόγος που το εγκατέλειψε να είναι και το ότι δεν τον δέχθηκαν στη θεατρική ομάδα. Ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα θα του προσφέρει γνώσεις για τη μετέπειτα καριέρα του ως ηθοποιός, καθώς ο γιατρός τού συνέστησε να κάνει ιππασία. Θα δουλέψει στο ράντσο της οικογένειας και στη συνέχεια σε διάφορες δουλειές στο Λος Άντζελες, όπου μετακόμισε όλη η οικογένεια. Λόγω του παρουσιαστικού του, θα βρεθεί στο Χόλιγουντ ως κομπάρσος σε ταινίες του βωβού κινηματογράφου και στη συνέχεια σε ρολάκια δίπλα στην Κλάρα Μπόου, αρχίζοντας να τραβά την προσοχή των επαγγελματιών του χώρου. Το 1927, συμμετέχοντας στο φιλμ “ Τα Φτερά” που κέρδισε και το πρώτο Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, θα αρχίσει να γίνεται ευρύτερα γνωστός. Τότε θα αποφασίσει να αλλάξει και το όνομά του σε Γκάρι Κούπερ, μετά την προτροπή τού ατζέντη του και να πρωταγωνιστήσει το 1929 στην “ Αγχόνη” την πρώτη ομιλούσα ταινία του.
Πρίγκιπας
Η δεκαετία του ‘30 ήταν αποθεωτική. Θα ξεκινήσει με την εξωτική δραματική περιπέτεια “ Μαρόκο”, δίπλα στην Ντίτριχ, την κλασική μεταφορά του μυθιστορήματος του φίλου του για πολλά χρόνια, Έρνεστ Χέμινγουεϊ, “ Αποχαιρετισμός στα Όπλα”, και στο τολμηρότατο για την εποχή του “ Ερωτικές Καντρίλιες”, του Έρνστ Λιούμπιτς. Το δεύτερο μισό της δεκαετίας θα μπει με το εκπληκτικό “ Ο Πρίγκηψ των Δολαρίων” του Φρανκ Κάπρα με την Τζιν Άρθουρ. Ταινία που του χάρισε την πρώτη υποψηφιότητα για Όσκαρ, καθώς ο ρόλος του τον καθιστά ως τον “ λαϊκό Αμερικάνο ήρωα”. Είχε προηγηθεί ο γάμος του με την Βερόνικα Μπάλφι, με την οποία απέκτησε μία κόρη.
Η δεκαετία του ‘30 ολοκληρώθηκε με μία λάθος απόφαση, να μην δεχθεί το ρόλο του Ρετ Μπάτλερ στο “ Όσα Παίρνει ο Άνεμος”, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να συνεχίσει θριαμβευτικά τη δεκαετία του ‘40, με το γουέστερν “ Ο Λέων της Δύσεως” του σημαντικού μάστορα Γουίλιαμ Γουάιλερ και την κλασική δραματική κωμωδία “ Ο Λαός Προστάζει” του Κάπρα έχοντας μαζί του για πρώτη φορά την Μπάρμπαρα Στάνγουικ, με την οποία θα ξαναπαίξει στη σοφιστικέ κωμωδία “ Η Γυμνή Χορεύτρια” του Χάουαρντ Χοκς. Το 1941 θα πρωταγωνιστήσει στο “ Ο Λοχίας Γιόρκ”, του Χοκς και πάλι, κερδίζοντας το Όσκαρ Α’ ανδρικού ρόλου, ενώ την επόμενη χρονιά θα υποδυθεί τον θρυλικό παίχτη του μπέιζμπολ Λου Γκέριγκ, στο φιλμ “ Αποθέωση”, θα προταθεί για το τρίτο Όσκαρ ερμηνείας, αλλά θα χάσει από τον Τζέιμς Κάγκνεϊ. Το 1943 θα συναντηθεί κινηματογραφικά και πάλι με έναν ήρωα του Χέμινγουεϊ, παίζοντας στο φημισμένο “ Για Ποιον Χτυπά η Καμπάνα”, σε σκηνοθεσία Σαμ Γουντ και συμπρωταγωνίστριες Μπέργκμαν και Παξινού.
Απέναντι στον Μακαρθισμό και στην υστερία
Η συνέχεια δεν ήταν η αναμενόμενη, καθώς άρχισε να χλομιάζει το αστέρι του και αυτό ίσως να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στη στάση που κράτησε στο κυνήγι μαγισσών που είχε εξαπολύσει ο γερουσιαστής Μακάρθι και η υπερσυντηρητική πτέρυγα των Ρεπουμπλικάνων. Είμαστε πλέον στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου και η υστερία του αντικομμουνισμού έχει πυροδοτήσει ένα ανελέητο, απάνθρωπο και ανήθικο κυνηγητό καλλιτεχνών και ανθρώπων του πνεύματος, που χαρακτηρίζονται κομμουνιστές και αντιαμερικανοί. Ο Γκάρι Κούπερ, παρότι υπήρξε σκληρός ρεπουμπλικάνος και μέλος της Ένωσης Κινηματογραφιστών για τη διατήρηση των αμερικανικών ιδεωδών, που είχε φτιάξει ο Τζον Γουέιν, παρουσιάστηκε στη διαβόητη επιτροπή αντιαμερικανικών ενεργειών, για να καταθέσει, αλλά όπως έγινε γνωστό δεν “ έδωσε” ούτε ένα όνομα, εν αντιθέσει ακόμη και με “ προοδευτικούς” σκηνοθέτες ή ηθοποιούς. Μάλιστα κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του κλασικού “ Το Τρένο θα Σφυρίξει Τρεις Φορές”, θα γνωριστεί και θα γίνει φίλος με τον σεναριογράφο Καρλ Φόρμαν, μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος, και θα απειλήσει ακόμη και με αποχώρηση από τα γυρίσματα, μαζί με τον σκηνοθέτη της ταινίας Φρεντ Τσίνεμαν, αν δεν έμπαινε στους τίτλους του φιλμ το όνομά Φόρμαν, όπως είχε πιεστεί να κάνει ο πανέξυπνος αλλά ιδιαιτέρως “ ευέλικτος” παραγωγός Στάνλεϊ Κρέιμερ.
Το καλύτερο φινάλε για έναν άνδρα
Έτσι, μετά από μία δύσκολη περίοδο, ο Κούπερ θα επιστρέψει θριαμβευτικά και θα γίνει ο ιδανικός ήρωας για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Μπορεί ο Τσίνεμαν, να έχει κάνει θαύματα, στο ανεπανάληπτο γουέστερν “ Το Τρένο θα Σφυρίξει Τρεις Φορές”, ο Φόρμαν να παραδίδει ένα αριστοτεχνικό σενάριο, η νεαρά Γκρέις Κέλι να λάμπει, αλλά ο Γκάρι Κούπερ είναι αυτός που θα σηκώσει στις πλάτες του το βάρος της ταινίας που έκανε τον Τζον Γουέιν να φύγει από την αίθουσα προβολής βρίζοντας και να λέει “ πως το έκανε αυτό ο γέρο Γκουπ”. Και αυτό γιατί δεν έφτανε το ανατρεπτικό στόρι, με ιδιαίτερες πολιτικές προεκτάσεις, ριζοσπαστικές θέσεις και ένα άδειασμα του μέσου Αμερικάνου που κοιτάει μόνο τη δουλίτσα του, αλλά θα έρθει και ένα συγκλονιστικό φινάλε με τον Κούπερ να πετάει το αστέρι του σερίφη, σύμβολο της νομιμότητας για τους Αμερικάνους, στις λάσπες….
Το Όσκαρ που δεν μπορούσε να του αρνηθεί η Ακαδημία, δεν είναι τίποτα μπροστά στη βαθιά εκτίμηση εκατομμυρίων ανθρώπων, όχι μόνο για την άψογη ερμηνεία του, αλλά για την παλικαριά ενός καλλιτέχνη να σταθεί στο ύψος που επιβάλει η ανδρική του τιμή. Ένας μάγκας στα βελούδινα σαλόνια του Χόλιγουντ.
Παρά τη μακρά παρουσία των Ρομά στην Ελλάδα, οι Έλληνες γνωρίζουν ελάχιστα γι’ αυτούς. Φέτος το παγκόσμιο συνέδριο Ρομά διοργανώνεται στην Αθήνα. Θα είναι μια ευκαιρία να φωτιστεί περισσότερο η ιστορική διαδρομή τους στον ελλαδικό χώρο και να γίνει γνωστό σε ποιες συνθήκες ζουν σήμερα. Η Deutsche Welle δημοσίευσε ένα εκτενές ρεπορτάζ για τους Έλληνες Ρομά.
Στη Θεσσαλονίκη όλοι γνωρίζουν τον Δενδροπόταμο. Πολλές είναι οι φήμες που κυκλοφορούν σχετικά με την γειτονιά των Ρομά που βρίσκεται απέναντι από τον σταθμό των ΚΤΕΛ – μία από τις πιο φτωχές περιοχές της Θεσσαλονίκης.
Τεράστια ανεργία και χαμηλό μορφωτικό επίπεδο είναι τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της φτωχογειτονιάς, τα οποία για εκείνους που την βλέπουν από έξω μεταβάλλονται σε ναρκωτικά και εγκληματικότητα.
Είναι ένας από τους λόγους που οι δημοσιογράφοι δεν είναι καλοδεχούμενοι στον Δενδροπόταμο: «Ε, εσύ με την κάμερα, φύγε από δω», φωνάζει ένας κάτοικος, καθώς περιπλανιόμαστε στα σοκάκια με τον Γιάννη Μάντζα. Ως Έλληνας Ρομά και ο ίδιος, γνωρίζει πολύ καλά τα στερεότυπα που χαρακτηρίζουν την κοινότητα, ενώ επισημαίνει πως ακόμη και οι ίδιοι οι Ρομά γνωρίζουν ελάχιστα για τους ίδιους: «Αν δούμε τι ξέρουνε οι άλλοι για τους Ρομά, και τι ξέρουν οι Ρομά για τον εαυτό τους, καταλήγουμε στο ίδιο αποτέλεσμα: Δεν ξέρει κανείς τίποτα».
Η σημασία της μόρφωσης
Κατά την άποψη του Γιάννη, η άγνοια που περιβάλλει την ιστορία και τον πολιτισμό των Ρομά είναι η βασική πηγή πολλών προβλημάτων, τα οποία αντιμετωπίζει η κοινότητα: «Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που πρέπει να λυθεί. Η εκπαίδευση είναι η μόνη λύση».
Αυτό ισχύει και για τον ίδιο: Στο σχολείο ήταν ένας από τους λίγους μαθητές Ρομά που έφτασε μέχρι το Λύκειο. Ο ρατσισμός που έπρεπε να αντιμετωπίσει βρισκόταν παντού. Ενιωθε περιθωριοποιημένος. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της θητείας του στον Ελληνικό Στρατό τα προβλήματα που συνάντησε λόγω της καταγωγής του τον ακολουθούσαν.
Παρ’όλα αυτά, επενδύοντας στη μόρφωση παρατήρησε ότι οι διακρίσεις εναντίον του γίνονταν σπανιότερες. Αυτό θεωρεί πως έχει να κάνει με την γλώσσα: «Το μεγαλύτερο όπλο, και κάτι που πρέπει να μάθουν όλοι οι Ρομά, είναι η ελληνική γλώσσα».
Αυτή την φιλοσοφία έκανε επάγγελμα ο Γιάννης Μάντζας: Δραστηριοποιείται στην Ελλάν Πασσέ, την Πανελλαδική Συνομοσπονδία Ελλήνων Ρομά. Μελετά την ιστορία και τον πολιτισμό της κοινότητας, διοργανώνει εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά, αλλά και προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης για γυναίκες.
Αν και οι Ρομά έχουν πρόσβαση στη σχολική εκπαίδευση, η ελληνική γλώσσα παραμένει ένα σημαντικό εμπόδιο: «Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι, ότι κάποιες οικογένειες είναι δίγλωσσες, μιλάνε στο σπίτι την μητρική γλώσσα, την Ρομανή, και στο σχολείο μιλάνε Ελληνικά. Όταν αντιμετωπίζεις στο σχολείο μία άγνωστη γλώσσα, σε κάποιες περιπτώσεις, έχεις προβλήματα».
Ταυτόχρονα όμως θα πρέπει και η ίδια οι κοινότητα των Ρομά να αποκτήσει μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι στην εκπαίδευση και ενδιαφέρον για τη μάθηση, αναφέρει ο Γιάννης. Θεωρεί πως για να λυθούν τα προβλήματα με έναν βιώσιμο τρόπο, θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη τους και οι δυο πλευρές.
Φαινόμενα δομικού ρατσισμού στην κοινωνία
Οι ρυθμοί με τους οποίους η ελληνική πολιτική επιχειρεί να μειώσει το χάσμα ανάμεσα στους Ρομά και την ελληνική κοινωνία παραμένουν εξαιρετικά αργοί. Τα στερεότυπα κυριαρχούν ακόμη στην κοινή γνώμη.
Ενδεικτικό είοναι ένα γεγονός που συνέβη τον Μάιο του 2018 και πήρε δημοσιότητα πολύ αργότερα: Ο βουλευτής Λακωνίας της Νέας Δημοκρατίας Αθανάσιος Δαβάκης, μιλώντας σε προεκλογική εκδήλωση στην Σπάρτη για τη στάση του όσον αφορά κάποιο ν/σ, είπε: «όσον αφορά το πολιτικό κόστος, παρακαλώ και απαγορεύω σε οποιονδήποτε αθίγγανο, γύφτο, και δεν συμμαζεύεται, να με ψηφίσει. (…) Όποιος με ψηφίσει από πλευράς αυτής της κοινωνικής ομάδας δεν τον αναγνωρίζω».
Η δήλωση προκάλεσε αντιδράσεις και ο Δαβάκης ζήτησε δημόσια συγνώμη, στην οποία όπως ανέφερε προέβη εξαιτίας της «έντονης παραβατικής συμπεριφοράς» των Ρομάστην περιοχή.
Αυτό το συμβάν υπογραμμίζει πως στην παγίδα τον κλισέ και των διακρίσεων πέφτουν και οι πολιτικοί, αντί να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να βρεθούν λύσεις.
Ο Σπύρος Μαρκέτος, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονία, ανήκει στην μειοψηφία των ακαδημαϊκών που έχουν εντρυφήσει στην κοινότητα των Ρομά. Όπως επισημαίνει, ακόμη και ο ίδιος ο ορισμός των «Ρομά» δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρος: «Όπως συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, πολλοί από εκείνους με ρομανικές ρίζες αποφεύγουν να δηλώσουν δημόσια την ταυτότητά τους, εξαιτίας του αντιτσιγγανισμού, ο οποίος είναι διαδεδομένος».
Το συνέδριο και η κινητοποίηση των Ρομά
Σε όλα τα κόμματα υπάρχουν και εκπρόσωποι των Ρομά, εξηγεί ο καθηγητής Μαρκέτος. Ομως, μόλις τα τελευταία χρόνια ιδρύθηκε η Ελλάν Πασσέ, μία αναγνωρισμένη συνομοσπονδία Ελλήνων Ρομά και κάποιας μορφής λόμπι για τους 300.000 Ρομά που ζουν στην Ελλάδα. Η ομοσπονδία διεκδικεί καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και περισσότερη αναγνώριση των Ρομά στην κοινωνία.
Φέτος η διοργάνωση της Διεθνούς Επετειακής Συνδιάσκεψη Ρομάς 1971-2021 θα γίνει στην Αθήνα. Η συνδιάσκεψη τελεί υπό την αιγίδα της προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου. Και αυτό είναι ακόμη μία ένδειξη πως οι πολιτικοί δεν μπορούν πλέον να αγνοούν την κοινότητα ή να την χρησιμοποιούν μόνον για να δημαγωγήσουν προεκλογικά.
Για τον καθηγητή Σπύρο Μαρκέτο μεγάλη σημασία έχουν και οι πρωτοβουλίες που αφορούν το σύστημα υγείας, την εκπαίδευση και τις συνθήκες στέγασης. «Οι γυναίκες χρειάζονται επίσης ιδιαίτερη στήριξη. Η πρόσφατη κινητοποίηση ομάδων γυναικών δίνει ελπίδες».
Μέχρι την οριστική λήξη όμως του διαρθρωτικού αντιτσιγγανισμού υπάρχει ακόμη μακρύς δρόμος. Ο κ. Μαρκέτος λέει: «Εν ολίγοις θεωρώ πως η κινητοποίηση των ίδιων των Ρομά είναι το κλειδί για να βελτιωθεί η κατάστασή τους. Το ελληνικό κράτος θα αναλάβει να δράσει μόνο όταν υπάρξει πίεση από κάτω. Αλλά με τις παρούσες συνθήκες της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας, καθώς και με την αύξηση των ρατσιστικών φαινομένων, δεν είμαι αρκετά αισιόδοξος για το μέλλον», ομολογεί.
To «γκέτο» και τα media
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν όμως και τα ΜΜΕ – κάτι που επισημαίνει και η Αλεξία Καλαϊτζή, δημοσιογράφος από την Θεσσαλονίκη: «Τα ελληνικά μέσα καλύπτουν θέματα που έχουν σχέση με τους Ρομά συνήθως όταν εμπλέκονται σε κάποια εγκληματική ενέργεια ή σε διαμαρτυρία». Και για αυτόν τον λόγο ο Δενδροπόταμος έχει τη φήμη μίας «κακόφημης και επικίνδυνης γειτονιάς»
Για τον λόγο αυτό κάνει συχνά σχετικά ρεπορτάζ και η ίδια: «Γίνονται σημαντικές προσπάθειες για την βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και της καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού. Μιλώντας μαζί τους κατανοώ ότι αισθάνονται πολύ άσχημα όταν παρά την προσπάθεια που γίνεται, κάποιοι προβάλλουν πάνω τους τα αρνητικά στερεότυπα που υπάρχουν για τους Ρομά», επισημαίνει.
Η Αλεξία Καλαϊτζή ελπίζει σε μία διαφορετική διαχείριση του ζητήματος προβολής των Ρομά και από τους συναδέλφους της. Άλλωστε οι Ρομά είναι πιο πολυδιάστατοι, από όσο τους επιτρέπουν τα ΜΜΕ να εμφανίζονται: «Δυστυχώς είναι λίγα τα ρεπορτάζ που αναδεικνύουν την πλούσια κουλτούρα των Ρομά, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και τις πρωτοβουλίες που λαμβάνουν χώρα για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής».
