Μήνας: Μάιος 2021

Έρευνα της Prorata για την “Εφημερίδα των Συντακτών” αποκαλύπτει πως οι Έλληνες δεν πιστεύουν όλα όσα διαβάζουν στο διαδίκτυο αλλά «σκανάρουν» προσεκτικά την αξιοπιστία των ειδήσεων ανάλογα με τα “πιστεύω” τους. Από την άλλη, χωρίζονται σε τρεις διακριτές “φυλές” σε σχέση με τις προτιμήσεις που έχουν σε τηλεοπτικά κανάλια, ραδιοφωνικούς σταθμούς και εφημερίδες.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, 4 στους 10 εκτιμούν ότι τουλάχιστον οι μισές πληροφορίες στις οποίες εκτίθενται στο διαδίκτυο καθημερινά είναι είτε ψευδείς ή παραπλανητικές, ενώ κύρια πηγή διασποράς τους εκτιμάται ότι είναι ορισμένοι οργανωμένοι μηχανισμοί εξυπηρέτησης ιδιωτικών συμφερόντων. Η ανησυχία δε, σε σχέση με την παραβίαση της ιδιωτικότητας των χρηστών του διαδικτύου είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς το 81% φοβάται ότι ενδεχομένως αυτή παραβιάζεται από ιδιωτικές εταιρίες και το 65% από τις ίδιες τις κυβερνήσεις. Παράλληλα, καταγράφεται μια εικόνα αντοχής της αξιοπιστίας του διαδικτύου αλλά και δύο παραδοσιακών Μέσων Ενημέρωσης (ραδιόφωνο και εφημερίδες) και αντίθετα χαμηλής εμπιστοσύνης προς τα Social Media και την τηλεόραση.

Παράλληλα, καταγράφεται μια εικόνα αντοχής της αξιοπιστίας του διαδικτύου αλλά και δύο παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης (ραδιόφωνο και εφημερίδες) και αντίθετα χαμηλής εμπιστοσύνης προς τα social media και την τηλεόραση.

Όπως αναφέρει ο Αγγελος Σεριάτος, επικεφαλής Πολιτικών Ερευνών της Prorata “Η σημασία των fakes news έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, ακριβώς γιατί έχει διαπιστωθεί η ισχύς τους όχι μόνο στην ως προς την αύξηση της επισκεψιμότητας ή της τηλεθέασης ενός μέσου με στόχο την εξασφάλιση διαφημίσεων αλλά και στη διαμόρφωση πολιτικών στάσεων και εκλογικών προτιμήσεων. Ψευδεπίγραφοι τίτλοι μιας είδησης που δεν αντιστοιχούν στο περιεχόμενο του link που μόλις κλικάραμε στο Facebook, παραπλανητική εστίαση σε ορισμένες πτυχές μιας κατά τα άλλα πραγματικής είδησης, ή ακόμα και πλήρως κατασκευασμένες «ειδήσεις» είναι μόνο λίγες από τις περιπτώσεις παραπλανητικών ή ψευδών ειδήσεων (fake news)“.

Οι «φυλές» των αναγνωστών ή τηλεθεατών και τι παρακολουθούν

Από την ανάλυση των δεδομένων, προκύπτουν τρεις διακριτές «φυλές» στις οποίες χωρίζονται οι πολίτες με βάση τις ενημερωτικές τους συνήθειες και τις στάσεις τους απέναντι στα ΜΜΕ.

Η πρώτη και μεγαλύτερη που αντιστοιχεί περίπου στο 43% του πληθυσμού αποτελείται κυρίως από άτομα που αυτοτοποθετούνται στο χώρο της φιλελεύθερης κεντροδεξιάς και το μετριοπαθές κέντρο, τείνουν να στηρίζουν την ΝΔ και το ΚΙΝΑΛ και το ηλικιακό κέντρο βάρους τους είναι σχετικά υψηλό. Η συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών είναι σχετικά ικανοποιημένη από τη λειτουργία των παραδοσιακών Μέσων Ενημέρωσης, ενώ παρουσιάζει έντονο σκεπτικισμό απέναντι στα Social Media.

Θεωρεί εξαιρετικά αξιόπιστα ως προς την παρεχόμενη ενημέρωση τους τα τηλεοπτικά κανάλια ΣΚΑΙ και ΕΡΤ1, αλλά και τους διαδικτυακούς ιστότοπους kathimerini.gr, capital.gr, iefimerida.gr, protothema.gr και liberal.gr, ενώ η Καθημερινή, το Βήμα, το Πρώτο Θέμα αλλά και ο ραδιοφωνικός σταθμός ΣΚΑΙ 100.3 προσλαμβάνονται ως τα πλέον αξιόπιστα έντυπα και ραδιοφωνικά μέσα.

Η δεύτερη φυλή που αντιστοιχεί περίπου στο 29% του συνολικού πληθυσμού αποτελείται κυρίως από άτομα που αυτοτοποθετούνται στον ευρύτερο αριστερό και αντι-δεξιό χώρο, στηρίζοντας εκλογικά κυρίως τα κόμματα της Αριστεράς. Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι η μόνη εντός της οποίας κυριαρχούν οι γυναίκες έναντι των ανδρών αλλά και αυτή της οποίας η ηλικιακή σύνθεση υστερεί στις παραγωγικές ηλικίες 34 έως 54 ετών. Είναι σαφώς, η πιο εχθρική εκ των τριών φυλή απέναντι στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και τον τρόπο που αυτά ασκούν κριτική στη κυβέρνηση, ενώ προσλαμβάνει ως πιο αξιόπιστα τα τηλεοπτικά κανάλια Kontra Channel και Open Beyond. Τα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης που κυρίως εμπιστεύεται η εν λόγω φυλή είναι το efsyn.gr, το news247 και το avgi.gr, ενώ οι εφημερίδες που αξιολογούνται ως οι πιο αξιόπιστες είναι η Εφημερίδα των Συντακτών, το Documento, η Αυγή, ο Ριζοσπάστης και η Εποχή. Τέλος, μεταξύ όσων ακούνε ραδιόφωνο εντός της συγκεκριμένης κατηγορίας κορυφαίοι ως προς την αξιοπιστία τους παρουσιάζονται ο σταθμός 105.5 στο Κόκκινο, το Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ και ο Real fm.

Τέλος, η τρίτη και πιο ποικιλόμορφη φυλή που αντιστοιχεί στο 28% του πληθυσμού, συγκροτείται από άτομα που στις βουλευτικές εκλογές του 2019 ψήφισαν κυρίως τη Νέα Δημοκρατία και δευτερευόντως την Ελληνική Λύση, τη Χρυσή Αυγή και σε μικρότερο βαθμό τα κόμματα της Αριστεράς. Η συγκεκριμένη φυλή αγκαλιάζει δε, και το μεγαλύτερο μέρος όσων απείχαν από τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, όσων παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό πολιτικού ενδιαφέροντος ή / και θεωρούν ξεπερασμένη τη διάκριση μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς. Η εν λόγω κατηγορία στέκεται αρκετά σκεπτικιστικά απέναντι στον τρόπο λειτουργίας των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, τείνει να πιστεύει ότι τα περισσότερα τηλεοπτικά κανάλια δεν ασκούν ικανοποιητική κριτική στην ελληνική κυβέρνηση και προσλαμβάνει ως πιο αξιόπιστους τους ιστότοπους pronews.gr, cnn.gr, newsmbomb.gr, makeleio.gr και zougla.gr. Τέλος, η μεταξύ της συγκεκριμένης φυλής ως οι πιο αξιόπιστες εφημερίδες προσλαμβάνονται η Real News και η εφημερίδα Δημοκρατία και ως οι πιο αξιόπιστοι ραδιοφωνικοί σταθμοί ο Real FM, τα Παραπολιτικά 90.1 και ο Alpha 9.89.

“Καταληκτικά, η ανάλυση των ενημερωτικών συνηθειών και στάσεων της ελληνικής κοινωνίας οδηγεί σε δύο βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, ότι το φαινόμενο των fake news αποτελεί αναμφίβολα αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινότητάς μας που μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας επιχειρεί ήδη να αντιμετωπίσει και δεύτερον ότι η μονοφωνία της πλειονότητας των τηλεοπτικών καναλιών δεν είναι μόνο επιβλαβής για την ίδια τη δημοκρατία αλλά και ανόητη με βάση τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης: περίπου 6 στους 10 του συνολικού πληθυσμού δεν εμπιστεύονται τα τηλεοπτικά κανάλια, στερώντας τους κρίσιμη μερίδα δυνητικών τηλεθεατών, ενώ 3 στους 10 (δεύτερη φυλή) προσλαμβάνουν ως αξιόπιστα για την ενημέρωσή τους ένα-δύο κανάλια. Ζήτηση λοιπόν σαφώς υπάρχει” λέει ο Αγγελος Σεριάτος.

H ταυτότητα της έρευνας

ProRata A.E. Εταιρεία Ερευνών Κοινής Γνώμης και Εφαρμογών Επικοινωνίας (Αριθμός Μητρώου ΕΣΡ: 56)
Ποσοτική Έρευνα με online συμπλήρωση δομημένου ερωτηματολογίου
Γεωγραφική κάλυψη: Σύνολο της επικράτειας
Μέγεθος δείγματος: 1000 ερωτηματολόγια Σταθμισμένα αποτελέσματα βάσει της πολιτικής αυτοτοποθέτησης στον άξονα Αριστερά – Δεξιά
Δειγματοληψία κρίσης: 05 – 10 Μαΐου 2021

Ελάχιστοι έχουν κατανοήσει πως η πολιτική ηγεμονία του Κυριάκου Μητσοτάκη οφείλεται -μετά το 2016 μέχρι και σήμερα- μεταξύ άλλων (και) στο γεγονός πως κατόρθωσε να περιθωριοποιήσει το κόμμα (Ν.Δ) και να το αντικαταστήσει με ένα “σύστημα εξουσίας και διακυβέρνησης”. Ένας επισκέπτης στο Μέγαρο Μαξίμου με στοιχειώδεις γνώσεις της ανθρωπογεωγραφίας της Δεξιάς στην Ελλάδα το αντιλαμβάνεται εύκολα. Γιώργος Γεραπετρίτης, Γρηγόρης Δημητριάδης, Άκης Σκέρτσος, Θόδωρος Λιβάνιος, Αριστοτελία Πελώνη, Δημήτρης Τσιόδρας (γραφείο Τύπου) και μια πολυάριθμη ομάδα μετακλητών και δημοσιογράφων συγκροτούν τον “αστερισμό” Μητσοτάκη. Δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τη Ν.Δ, πιθανότατα δεν την ψήφιζαν κατά το παρελθόν, είναι, όμως, άρρηκτα συνδεδεμένοι με τον πρωθυπουργό και έχουν ταυτίσει την πολιτική τους διαδρομή μαζί του.

Κανείς εξ αυτών δεν πρόκειται να γίνει…Τζαβάρας, Γιαννάκου, ή Κεφαλογιάννη. Ζουν και αναπνέουν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οι περισσότεροι, δε, εξ αυτών γνωρίζουν πως θα κλείσουν τον κύκλο τους όταν και ο ίδιος θα διαγράψει την πορεία του στην πρωθυπουργία και την ηγεσία του κόμματος.

Αυτή η “γραμμή του αίματος” προεκτείνεται και στα πιο κρίσιμα κυβερνητικά πόστα. Από το κυβερνητικό “asset” Κυριάκο Πιερακκάκη, μέχρι τον Στέλιο Πέτσα, τη Νίκη Κεραμέως και τον Θόδωρο Σκυλακάκη, πρόκειται για πρόσωπα με χαλαρή έως ανύπαρκτη σχέση με τον κομματικό μηχανισμό και όσοι έχουν αποκτήσει συμβαίνει …ελέω αρχηγού*. Αυτή η σχέση τους εξασφαλίζει ανοχή στα αρκετά στραβοπατήματα και τις μεγάλες γκάφες, γι’ αυτό και οι ίδιοι ανταποδίδουν με πειθαρχία και απόλυτη υπακοή. Όποια διαφοροποίηση υπήρξε στα δύο χρόνια διακυβέρνησης προήλθε από βουλευτές και στελέχη της παλιάς κομματικής φρουράς, από πρόσωπα που διατηρούν σύνδεση με άλλα “σημεία αναφοράς”, κυρίως με τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, χωρίς, ωστόσο, αυτό να λειτουργεί πάντοτε ως “σωσσίβιο”- όπως φάνηκε στην περίπτωση του Γιάννη Βρούτση.

Είναι γνωστό πως αυτή η κυριαρχία του (δήθεν) επιτελικού μοντέλου θωρακίζει μεν επικοινωνιακά τον ίδιο τον πρωθυπουργό, προκαλεί δε εκνευρισμό σε μεγάλο τμήμα της Κ.Ο που προέρχεται από την “γονιδιακή Δεξιά”. Οι περισσότεροι εξ αυτών είναι σχεδόν καταδικασμένοι να μην γίνουν υφυπουργοί και υπουργοί, βλέπουν δε να τους προσπερνούν πρόσωπα επιλογής του ίδιου του κ. Μητσοτάκη, παρότι βρίσκονται πολύ πιο κάτω στην κομματική επετηρίδα.

Το σχήμα αυτό ευνοεί το ακραία πρωθυπουργικό μοντέλο της σημερινής διακυβέρνησης και θα το ευνοεί όσο η νομή της εξουσίας συνδυάζεται με την βεβαιότητα της επανεκλογής. Σχεδόν κανείς δεν θα προκαλέσει προβλήματα, εκτός εάν το αποφασίσουν ισχυρά κομματικά κέντρα (με την επιμονή του Κώστα Καραμανλή στην παραταξιακή “νομιμότητα”, μόνο ο Αντώνης Σαμαράς θα μπορούσε, για τους δικούς του λόγους και με συγκεκριμένες αφορμές -μνημόνια με τη Βόρεια Μακεδονία ή κάτι άλλο- να ταρακουνήσει τα πράγματα), ή εξωθεσμικά κέντρα, όταν και εφόσον αποφασίσουν πως έχουν τέτοιο συμφέρον.

Επί της ουσίας, όλα τα παραπάνω καταργούν την έννοια του δικομματισμού και τον μετατρέπουν σε μια αντιπαράθεση του (ενός) κόμματος -ΣΥΡΙΖΑ- και του (ενός) συστήματος εξουσίας και διακυβέρνησης. Αυτό επιτρέπει στον Κυριάκο Μητσοτάκη να μην απολογείται αλλά και να μην υπερασπίζεται το παρελθόν της Ν.Δ και τελικά να παρουσιάζεται ως κάτι άλλο. Με την αδιερεύνητη και σε μεγάλο βαθμό αντανακλαστική αποστροφή μεγάλου τμήματος του εκλογικού σώματος (ιδιαίτερα εκείνου του ενδιάμεσου και μετακινούμενου) για τα κόμματα, η οποία καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να καλλιεργήσει την εντύπωση περί ενός συστήματος που ξέρει να κυβερνά απέναντι στο κόμμα ΣΥΡΙΖΑ, που πάλι ο ίδιος παρουσιάζει ως παρωχημένο και αναποτελεσματικό.

Αυτό, όμως, αποτελεί και τον μεγάλο κίνδυνο. Κάποια στιγμή οι μεγάλες προτεραιότητες και τα κοινωνικά ζητούμενα αποκτούν πολιτικό πρόσημο και σαφή κατεύθυνση, και τότε οι πολίτες ζητούν ηγεσίες με ανάληψη ευθύνης και πολιτική υπογραφή. Δεν είναι, ωστόσο, βέβαιο πόσο σύντομα μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο, δεδομένου πως οι πολιτικοί και κοινωνικοί συσχετισμοί βρίσκονται σε κινητικότητα πανευρωπαϊκά, με σαφές το έλλειμμα ισχυρών ηγεσιών.

Στον δε εκλογικό χρόνο είναι αυτονόητο πως το κόμμα που σήμερα είναι “στη γωνία” θα κληθεί να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά, καθώς οι τεχνοκράτες και οι “άχρωμοι” θα δυσκολευτούν να βγουν από τα γραφεία τους, άμαθοι όπως είναι από την πραγματικότητα και τις συγκρούσεις. Τότε, “το κόμμα θα (αρχίσει να) τραβάει απ΄ το μανίκι” που τραγουδούσε στην “θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη” ο -αγαπημένος, πια, του συστήματος- Διονύσης Σαββόπουλος.

*Αυτή την χαλαρή σχέση των προαναφερθέντων με το “σώμα” της Ν.Δ κατόρθωσαν να αντιστρέψουν άλλοι, όπως π.χ ο Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος παρότι έχει λοιδωρήσει την παράταξη, με δουλειά μυρμηγκιού, κατόρθωσε να αποκτήσει ερείσματα και να γίνει ο αγαπημένος ενός μεγάλου τμήματος της εκλογικής και κομματικής βάσης.

Το καλοκαίρι του 2019, όταν η ΝΔ κάλπαζε προς την εξουσία, ο Αντώνης Σαμαράς έδινε ηχηρό παρών στην προεκλογική συγκέντρωση του Αδωνι Γεωργιάδη και ζητούσε από τους ψηφοφόρους του βόρειου τομέα να τον βγάλουν πρώτο σε σταυρούς. «Ο Αδωνις αξίζει», τους έλεγε τότε, «είναι ο μικρός μου αδελφός, είναι παλικάρι και στα δύσκολα στάθηκε μπροστά».

Δυό χρόνια μετά, το «παλικάρι» ανακάλυψε τον κρυφό πατριωτισμό της συμφωνίας των Πρεσπών και την πολιτική πρωτοπορία του Νίκου Καρανίκα. Χαιρέτισε από το βήμα της Βουλής το project της φαρμακευτικής κάνναβης, κατέθεσε δημόσιο mea culpa για τον νεοδημοκρατικό ανένδοτο κατά της… φούντας, και πήρε τηλέφωνο τον Νίκο Καρανίκα για να του ζητήσει και προσωπική συγγνώμη.

Προηγουμένως, είχε προλάβει να αποκηρύξει – με τρία χρόνια καθυστέρηση – και τον έτερο, μεγάλο ανένδοτο: το ισόβιο έπος των μακεδονομάχων κατά των Πρεσπών: «Οποιος αμφισβητήσει», είπε, «τη συμφωνία των Πρεσπών αμέσως μετά την κύρωσή της από το ελληνικό Κοινοβούλιο, δωρίζει το όνομα Μακεδονία, σκέτο, στα Σκόπια».

Τίποτα εκ των δύο δεν ενθουσίασε τον πρώην πρωθυπουργό. Οι συνομιλητές του Αντώνη Σαμαρά λένε ότι είναι κάτι περισσότερο από «έξαλλος» όταν μιλά για τον μικρό, πολιτικό του «αδελφό». Στην υπόθεση Καρανίκα φέρεται να του καταλόγισε περίπου πολιτικό… ακαταλόγιστο, με όχι ιδιαίτερα ευγενή γλώσσα.

Εκεί όμως που εξερράγη ήταν στο θέμα της Βόρειας Μακεδονίας. Όχι μόνον γιατί η αποκήρυξη της συμφωνίας των Πρεσπών είναι για εκείνον ταυτοτικό πολιτικό ζήτημα. Αλλά και διότι, , όπως λένε οι ίδιες πηγές, θεωρεί ότι ο υπουργός Ανάπτυξης διέθεσε εαυτόν ως «κομιστή μηνύματος» προς τον ίδιο τον Αντώνη Σαμαρά.

Εν ολίγοις, ο Αντώνης Σαμαράς θεωρεί πως το Μαξίμου έβγαλε μπροστά τον Αδωνι για να στείλει μήνυμα στον ίδιο αλλά και σε άλλους βουλευτές της επιρροής του εν όψει της κατάθεσης – εάν και όποτε τελικά επιχειρηθεί – των εφαρμοστικών Μνημονίων με την Βόρεια Μακεδονία στην Βουλή. Ο ίδιος έχει ξεκόψει κατηγορηματικά, και φέρεται να το διαμήνυσε ξανά πολύ πρόσφατα, ότι δεν πρόκειται να προσέλθει στην Βουλή όταν γίνει η ψηφοφορία.

Προς την ίδια κατεύθυνση, δε, οδεύουν και αρκετοί βουλευτές που ανήκουν στον στενό του κύκλο και είναι αξιοσημείωτο ότι το τελευταίο διάστημα αναπτύσσουν αυξημένη κινητικότητα με χροιά εσωκομματικής αντιπολίτευσης.

Τελευταίο παράδειγμα ήταν ο Ανδρέας Κατσαντώνης, ο οποίος έθεσε ευθέως ζήτημα για το εργασιακό νομοσχέδιο στην συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ, λέγοντας ότι ένα τόσο σοβαρό νομοθέτημα δεν μπορεί να προωθείται χωρίς να έχει προηγηθεί ευρεία συζήτηση και διαβούλευση.

Οι δε πληροφορίες αναφέρουν ότι τουλάχιστον πέντε με έξι βουλευτές ακόμη βρίσκονται στον στενό πυρήνα Σαμαρά και κινούνται με ανάλογες προθέσεις και με σαφή επιλογή να μην υπερψηφίσουν τα Μνημόνια με την Βόρεια Μακεδονία εάν τελικώς ο πρωθυπουργός τα φέρει στην Βουλή.

Αυτή την πολιτική «μαγιά» απειλεί, κατά την ομάδα Σαμαρά τουλάχιστον, να διαταράξει ο Αδωνις Γεωργιάδης. Είτε γιατί αγωνιά για το προσωπικό, εκλογικό του μέλλον όπως λένε παλαιοί άσπονδοι φίλοι του, λόγω του «συνωστισμού» υποψηφίων με πρωθυπουργική στήριξη στον βόρειο τομέα της Αθήνας, είτε διότι δεν συγχωρεί στον Αντώνη Σαμαρά ότι δεν προέταξε τα στήθη του για να τον στηρίξει κατά την αποψίλωσή του από αρμοδιότητες στην κυβέρνηση, είτε απλώς επειδή δεν μπορεί να υπάρξει πολιτικά χωρίς να κάνει θόρυβο – κατά προτίμηση από τα τηλεπαράθυρα.

Ο,τι απ’ όλα κι εάν ισχύει, το – γαλάζιο – πρόβλημα με τον Αδωνι είναι ότι δοκιμάζει τις ισορροπίες στο δεξιό τόξο της ΝΔ.

Το μεγάλο πρόβλημα όμως εξακολουθεί να το έχει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο οποίος συνεχίζει να ασκεί την εξωτερική πολιτική της χώρας με βάση τις διαθέσεις και τον ψυχισμό των τόξων της ΝΔ. Είτε λόγω πολιτικής ομηρίας, είτε λόγω πολιτικής αδυναμίας…

Ασχημα τα μαντάτα για τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι ανεβαίνουν συνεχώς στις δημοσκοπήσεις, ενώ ο ίδιος και το κόμμα του έχουν πάρει την κατιούσα.

Οι προεδρικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2023, αλλά όπως έδειξε τελευταία δημοσκόπηση του ινστιτούτου «Ekonomi Arastirma» (Οικονομικών Ερευνών), που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα “TurkiyeRaporu.com, ο Ερντογάν θα είναι ο μεγάλος χαμένος. Ειδικά, αν έχει ως αντιπάλους τους δημάρχους είτε της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου ,είτε της Αγκυρας , Μανσούρ Γιαβάς. Οι δύο δήμαρχοι ,που ανήκουν στην αντιπολίτευση, κέρδισαν στις τοπικές εκλογές το 2019, τερματίζοντας δύο δεκαετίες  Ισλαμιστών προκατόχων τους.

Σύμφωνα με την έρευνα, ο  δήμαρχος Αγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς ως υποψήφιος Πρόεδρος, θα αποσπούσε το  52,5% των ψήφων έναντι  38,1% του Ερντογάν. Ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης ,Εκρέμ Ιμάμογλου θα νικούσε επίσης τον Ερντογάν με ποσοστό 51,4% ,έναντι 39,9% του Τούρκου προέδρου.

Στα τάρταρα έχει πέσει επίσης και η δημοτικότητα του κυβερνώντος κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP)  , καθώς μόλις το 26,3% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι θα το ψήφιζαν , αν διεξάγονταν σήμερα βουλευτικές εκλογές. Ακόμη χειρότερη είναι η υποχώρηση του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικής Κίνησης (MHP) του κυβερνητικού εταίρου του Ερντογάν,Ντεβλέτ Μπαχτσελί, που βρίσκεται μόλις στο 6% ,πολύ κάτω από το όριο του 10% που απαιτείται για να εκπροσωπηθεί στη Βουλή.

Για την ιστορία, ο συνασπισμός AKP και MHP, γνωστός ως Λαϊκή Συμμαχία, είχε αποσπάσει το 54% των ψήφων στις βουλευτικές εκλογές του 2018, με ποσοστά 43% και 11% ,αντίστοιχα.

«Η υποστήριξη για τα δύο κόμματα έχει αρχίσει να μειώνεται από τον περασμένο Σεπτέμβριο, καθώς τα οικονομικά προβλήματα του πληθυσμού άρχισαν να είναι τα πιο πιεστικά», γράφει  ο γενικός διευθυντής του ινστιτούτου Ekonomi Arastirma , Τσαν Σελτσουκί, στην ιστοσελίδα Yetkinreport.«Το άνοιγμα της ψαλίδας  υπέρ της αντιπολίτευσης έχει γίνει μια συνεχής τάση και οι εξελίξεις τους τελευταίους μήνες  και δείχνει ότι η κοινωνική, οικονομική και ψυχολογική ζημιά που προκλήθηκε από την πανδημία ,έχει προκαλέσει μη αναστρέψιμη συμπεριφορά μεταξύ των πολιτών, ακόμη και για μια σημαντική μερίδα πρώην  ψηφοφόρων του Ερντογάν», προσθέτει ο Τσαν Σελτσουκί.

Εναντίον του Ερντογάν και στελέχη του κόμματός του

 Είναι ενδεικτικό ότι πολλές Εμπορικές Ενώσεις που είχαν υποστηρίξει τον Ερντογάν, δεν δίστασαν να παραβιάσουν τα μέτρα που εξήγγειλε ο Τούρκος πρόεδρος για την αντιμετώπιση της πανδημίας, όπως η απαγόρευση πώλησης αλκοόλ. Ο Μεχμέτ Κοτσαμπιγίκ, πρόεδρος του AKP σε μια περιφέρεια της Τουρκίας, δεν δίστασε να ξεσπαθώσει δημοσίως κατά του Ερντογάν: «Ουδείς κυβερνητικός αξιωματούχος μας επισκέφτηκε ή μας τηλεφώνησε κατά τη διάρκεια των 14 μηνών που διαρκεί η πανδημία…Δεν μας ρωτήσατε αν μπορούμε να πληρώσουμε το ενοίκιο σπιτιού, το ενοίκιο στο χώρο εργασίας, το φόρο, τις ασφάλειες, τους μισθούς των εργαζομένων, το ηλεκτρικό, τους λογαριασμούς νερού και φυσικού αερίου. Δεν είπε «Μπορείτε να αγοράσετε τις ανάγκες του σπιτιού του και των παιδιών του;», τόνισε ο αξιωματούχος του ΑΚΡ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Απαντώντας μάλιστα στην έκκληση του Ερντογάν για «ηρεμία» (Halal), ο Κοτσαμπιγίκ τόνισε ειρωνικά: Λυπάμαι, κύριε Πρόεδρε, δεν είμαι χαλάλ».

Μπροστά στην κατακραυγή, ο Ερντογάν ανακοίνωσε χθες ότι θα δώσει εφάπαξ ενίσχυση 3.0005000 τουρκικών λιρών ( 350-550 ευρώ) σε 1,3 εκατομμύρια εμπόρους. Ένα ποσό που μόνο ως ανέκδοτο μπορεί να εκληφθεί.

Δημοσκόπηση που διεξήγαγε το ίδιο ινστιτούτο για την αξιολόγηση της κυβερνητικής διαχείρισης της πανδημίας στους τομείς της οικονομίας, της εκπαίδευσης και της υγείας, έδειξε σοκαριστικά ποσοστά για τον Ερντογάν: Το 76% θεωρεί ότι ήταν κακή η διαχείριση της οικονομίας, το 75% ότι ήταν αρνητική η πολιτική στην εκπαίδευση και το  55% στην υγεία.

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι οικονομικές, κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της επιδημίας θα συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά και τη θεραπεία του τελευταίου και όταν έρθουν εκείνες οι μέρες, οι προσδοκίες της κοινωνίας από την κυβέρνηση δεν θα μειωθούν. Από αυτήν την άποψη, βλέπω μια άλλη σκληρή διετία πριν τις εκλογές» τονίζει ο διευθυντής του ινστιτούτου Ekonomi Arastirma.

Τα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας αναμένεται να επιδεινωθούν  περαιτέρω τους επόμενους μήνες, καθώς το τουρκικό νόμισμα υποχώρησε και άλλο χθες ,με αποτέλεσμα το ένα δολάριο να αντιστοιχεί με 8,5 λίρες. Πρόκειται για τη χειρότερη ισοτιμία τους τους τελευταίους έξι μήνες. Η ισοτιμία του δολαρίου ήταν κατά μέσο όρο 7,62 λίρες τον Μάρτιο, από 7,02 λίρες τον Φεβρουάριο και 8,15 τον Απρίλιο. Αυξήθηκε σε 8,28 λίρες το πρώτο 15μερο του Μαΐου και είναι πιθανό να αυξηθεί περαιτέρω μέχρι το τέλος του μήνα. Η ανάγκη της Τουρκίας για εξωτερικούς πόρους αναμένεται να αυξηθεί το δεύτερο εξάμηνο του έτους, αλλά η  εξασθένιση της οικονομικής αξιοπιστίας της Άγκυρας έχει ήδη πλήξει την όρεξη των ξένων και η χώρα δεν μπορεί πλέον να βασιστεί σε ξένες επενδύσεις για να χρηματοδοτήσει το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών ,όπως έκανε στο παρελθόν.

«La Casa de Papel»αλά Τούρκα

 Επιπλέον, τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας βρίσκονται σε επισφαλή κατάσταση μετά την αμφιλεγόμενη πώληση  από την Κεντρική Τράπεζα ξένου συναλλάγματος ύψους 128 δισεκατομμυρίων δολαρίων , από το 2019 ως τον Οκτώβριο του 2020 , για τη συγκράτηση της υποτίμησης λίρας. «Η  Τουρκία είναι τώρα στο “κόκκινο”,  χωρίς πυρομαχικά ,για να υπερασπιστεί το εθνικό νόμισμα», εκτιμά η αραβική ιστοσελίδα Al Monitor και προσθέτει: «Η  δυσπιστία στην κυβέρνηση  Ερντογάν οδήγησε τους τοπικούς αποταμιευτές να στραφούν σε σκληρά νομίσματα για να προστατεύσουν τις αποταμιεύσεις τους από την υποτίμηση της λίρας και τον πληθωρισμό. Ηδη, το 57,4% των ατομικών καταθέσεων στην Τουρκία είναι σε συνάλλαγμα, ύψους 159 δισεκατομμυρίων δολαρίων» .Οσο για το εξωτερικό χρέος που πρέπει να εξοφλήσει η Τουρκία τους επόμενους 12 μήνες; Ανέρχεται σε  192 δισεκατομμύρια δολάρια.

Παρά την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης, το χιούμορ δεν λείπει από τους απλούς πολίτες: Όταν έγινε γνωστό ότι γυρίζεται από τις 16 μια τουρκική  τηλεοπτική εκδοχή που La Hay de Maske και βασίζεται την ισπανική «La Casa de Papel» (Η Μεγάλη ληστεία), έγινε χαμός στα social media: «Η τουρκική εκδοχή του La Casa de Papel είναι περιττή επειδή το κυβερνών κόμμα AKP είχε ήδη ληστέψει τη χώρα», έγραψαν κάποιοι στο twitter.
Οσο για τον ίδιο τον Τούρκο πρόεδρο; Οπως δήλωσε ο δημοσιογράφος και αναλυτής Γκάρεθ Τζένκινς στην ανταποκρίτρια της ΕΡΤ στην Κωνσταντινούπολη  ,Αριάνα Φερεντίνου,«ο Ερντογάν αντιμετωπίζει τρεις επιλογές: Να παραμείνει στην εξουσία έως ότου πεθάνει ή να παραιτηθεί και να αντιμετωπίσει τη δικαιοσύνη ή να παραιτηθεί και να φύγει από τη χώρα. Αυτές είναι οι μόνες επιλογές που του απομένουν»…