Μήνας: Ιούνιος 2018

Τη βαθιά πεποίθησή του ότι η Συμφωνία που επιτεύχθηκε με τον πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ “αποτελεί μια μεγάλη διπλωματική νίκη αλλά και μια μεγάλη ιστορική ευκαιρία”, διατύπωσε ο Αλέξης Τσίπρας σε τηλεοπτική δήλωσή του προς τους Έλληνες πολίτες.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε εκτενώς στους όρους της Συμφωνίας, εξηγώντας και υπογραμμίζοντας πως με αυτήν “μπαίνει οριστικό τέλος στον αλυτρωτισμό”. Υπογράμμισε ότι η ελληνική κυβέρνηση “υπερασπίστηκε στο ακέραιο όλες τις κόκκινες γραμμές της, όλες τις κόκκινες γραμμές της εθνικής μας θέσης, όπως αυτή διαμορφώθηκε τα τελευταία 20 και πλέον χρόνια”.

Αναφέρθηκε και στο χρονοδιάγραμμα από εδώ και πέρα σχετικά με την υπογραφή – κύρωση και θέση σε ισχύ της Συμφωνίας, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι και οι δύο προσκλήσεις που θα υποστηρίξει η Ελλάδα (αφενός για την έναρξη των ενταξιακών συζητήσεων της Βόρειας Μακεδονίας με την ΕΕ και, αφετέρου, για την ένταξη της στο ΝΑΤΟ) θα τελούν υπό την αίρεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης της Συνταγματικής Αναθεώρησης εκ μέρους της γείτονος, που κατοχυρώνει την χρήση του ονόματος έναντι όλων.

Ο Αλέξης Τσίπρας σημείωσε τη σημασία που ενέχει για τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας μας η εξέλιξη της επίτευξης Συμφωνίας, με την Ελλάδα να πρωταγωνιστεί και πάλι στα Βαλκάνια. Τόνισε ειδικότερα πως “πρόκειται για μια ιστορική στιγμή για τα Βαλκάνια, και τους λαούς μας”, καθώς “κλείνει οριστικά μια διένεξη που υπονόμευσε τον κοινό βηματισμό και την σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή και ανοίγει ένα παράθυρο στο μέλλον”. Σε αυτό το σημείο σημείωσε πως “με τη Συμφωνία αυτή η πατρίδα μας εδραιώνεται ως ηγέτιδα δύναμη στα Βαλκάνια και ως πραγματικός πυλώνας σταθερότητας σε μια βαθειά πληγωμένη περιοχή”.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε υπερήφανος και τόνισε πως “πέρα από μικροπολιτικές σκοπιμότητες και εσωτερικούς υπολογισμούς, σήμερα μπορούμε όλες οι Ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες να είμαστε περήφανοι: Όχι μόνο για την ιστορία και την πολιτισμική μας κληρονομιά που με τη Συμφωνία κατοχυρώνουμε, όχι μόνο για το εθνικό μας παρελθόν, αλλά και για το παρόν και το μέλλον μας. Μιας ισχυρής Ελλάδας, φάρου πολιτισμού, ιστορίας αλλά και αξιών. Μιας Ελλάδας Πυλώνα σταθερότητας στα Βαλκάνια, στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Ευρώπη”.

https://www.facebook.com/tsiprasalexis/videos/10156521597063054/

Ολόκληρο το τηλεοπτικό μήνυμα του Αλέξη Τσίπρα προς τον ελληνικό λαό:

“Ελληνίδες, Έλληνες,

Πριν από λίγη ώρα και μετά από πολύμηνες και επίμονες διαπραγματεύσεις, καταφέραμε να καταλήξουμε σε Συμφωνία με τον Πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ, για την επίλυση της χρόνιας διαφοράς μας σε ότι αφορά την ονομασία της Γείτονος.

Εδώ και πάνω από εβδομήντα χρόνια, από την ίδρυση του γειτονικού ομόσπονδου Κράτους της Γιουγκοσλαβίας, και ιδιαίτερα μετά την ανεξαρτητοποίησή της το 1992, η γειτονική χώρα έφερε την ονομασία «Δημοκρατία της Μακεδονίας», με ότι αυτό συνεπάγεται για την οικειοποίηση της βαριάς πολιτισμικής κληρονομιάς της ελληνικής Μακεδονίας.

Θέλω να σας ενημερώσω ότι προκειμένου να αποκατασταθούν σχέσεις εποικοδομητικής συνεργασίας και ειλικρινούς φιλίας ανάμεσα στους λαούς μας και προκειμένου η Ελλάδα όχι μόνο να δεχθεί αλλά και να πρωτοστατήσει στην ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική προοπτική των γειτόνων μας, οι τελευταίοι συμφώνησαν να αλλάξουν τη Συνταγματική τους ονομασία για όλες τις χρήσεις και έναντι όλων.

Συμφώνησαν να μετονομάσουν τη χώρα τους σε Δημοκρατία της Severna Makedonija (Σεβέρνα Μακεντόνιγια), δηλαδή στη γλώσσα μας σε Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας.

Η αλλαγή του ονόματος θα υλοποιηθεί τόσο σε ότι αφορά τις διεθνείς και διμερείς τους σχέσεις όσο όμως και στο εσωτερικό.

Με δυο λόγια το όνομα αυτό θα ισχύει erga omnes – έναντι όλων, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό, γεγονός που συνεπάγεται ότι οι γείτονές μας ανέλαβαν την υποχρέωση να αναθεωρήσουν σχετικά το Σύνταγμα τους.

Με τον τρόπο αυτό και υπό τους όρους που προβλέπονται στην συμφωνία οι 140 χώρες που σήμερα αναγνωρίζουν τους γείτονες μας ως Μακεδονία, θα τους αναγνωρίζουν εφεξής με το όνομα «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας».

Έτσι επιτυγχάνεται ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ της Ελληνικής Μακεδονίας και των Βόρειων Γειτόνων μας και μπαίνει οριστικό τέλος στον αλυτρωτισμό που ενέχει η σημερινή Συνταγματική τους ονομασία.

Την ίδια στιγμή -και ίσως αυτό να έχει τη μεγαλύτερη ιστορική βαρύτητα και αξία για την Ελλάδα- στη Συμφωνία που καταλήξαμε, για πρώτη φορά προβλέπεται ότι οι Βόρειοι Γείτονές μας δεν έχουν και δεν μπορούν να διεκδικήσουν στο μέλλον καμία σχέση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό της Μακεδονίας.

Ο όρος Μακεδόνας της ελληνικής ιστορικής κληρονομιάς, ο οποίος έλκει την καταγωγή του από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό διαχωρίζεται ρητά και κατηγορηματικά από τον όρο Μακεδόνας όπως τον χρησιμοποιούν και στη βάση του οποίου αυτοπροσδιορίζονται οι πολίτες της γειτονικής μας χώρας.

Στο ίδιο πλαίσιο η Συμφωνία αναγνωρίζει τις σχετικές αποφάσεις του ΟΗΕ από το 1977 για την καταγραφή της γλώσσας των γειτόνων μας ως Μακεδονικής γλώσσας, με την πρόσθετη, όμως, και σαφή διατύπωση ότι αυτή ανήκει στην οικογένεια των νοτιοσλαβικών γλωσσών,

γεγονός που, όπως ρητά αναγνωρίζεται, την διαχωρίζει απολύτως από την ελληνομακεδονική γλωσσική κληρονομιά και τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.

Η συμφωνία επίσης προβλέπει ότι η υπηκοότητα που θα αναγράφεται στα ταξιδιωτικά έγγραφα των γειτόνων μας δεν θα είναι: Μακεδόνας σκέτο, όπως μέχρι σήμερα, αλλά: Μακεδόνας / Πολίτης της Βόρειας Μακεδονίας.

Η Ελλάδα θα αναγνωρίζει την υπηκοότητα των γειτόνων πολιτών ως «πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας».

Αλλά πέραν αυτών, μεγάλη σημασία έχει και το γεγονός ότι συμφωνήσαμε οι γείτονές μας στην επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση να αναλάβουν την υποχρέωση να αφαιρέσουν από το Σύνταγμα τους οποιαδήποτε αναφορά θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως αλυτρωτική.

Συγκεκριμένα:

Απαλείφονται οι αναφορές σε Μακεδονική Μειονότητα καθώς και στην ανάγκη προστασίας της.

Αντικαθίσταται το άρθρο για την προστασία των συνόρων με απάλειψη των προβληματικών σημερινών αναφορών

Τέλος αφαιρούνται οποιεσδήποτε έστω και έμμεσα ιστορικές – αλυτρωτικές αναφορές από το προοίμιο του Συντάγματός τους.

Με τον κ. Ζάεφ καταλήξαμε επίσης σε ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για την υπογραφή – κύρωση και θέση σε ισχύ της Συμφωνίας.

Η συμφωνία αφού υπογραφεί από τους Υπουργούς Εξωτερικών θα πρέπει να κυρωθεί από την Βουλή των Γειτόνων μας.

Στη συνέχεια η Ελλάδα θα υποστηρίξει απόφαση για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας, με την ΕΕ στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Και ταυτόχρονα θα υποστηρίξει την αποστολή πρόσκλησης από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ για ένταξή της στον οργανισμό.

Και οι δύο αυτές προσκλήσεις θα τελούν υπό την αίρεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης της Συνταγματικής Αναθεώρησης, που κατοχυρώνει την χρήση του ονόματος έναντι όλων.

Με απλά λόγια εφόσον η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν ευδοκιμήσει τότε αυτοδικαίως ακυρώνεται η πρόσκληση για ένταξη στο ΝΑΤΟ και δεν εκκινούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ.

Η Ελλάδα τέλος θα κυρώσει την μεταξύ μας Σύμβαση στο ελληνικό κοινοβούλιο θέτοντας την σε ισχύ, καθώς και το Πρωτόκολλο ένταξης των Γειτόνων μας στο ΝΑΤΟ, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης στη γειτονική χώρα.

Με τον τρόπο αυτό η χώρα μας διασφαλίζει πλήρως και απόλυτα τα συμφέροντα της και δεν απεμπολεί το σχετικό διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα.

Ελληνίδες, Έλληνες,

Είμαι βαθύτατα πεπεισμένος ότι η Συμφωνία αυτή αποτελεί μια μεγάλη διπλωματική νίκη αλλά και μια μεγάλη ιστορική ευκαιρία.

Η Ελληνική κυβέρνηση υπερασπίστηκε στο ακέραιο όλες τις κόκκινες γραμμές της, όλες τις κόκκινες γραμμές της εθνικής μας θέσης, όπως αυτή διαμορφώθηκε τα τελευταία 20 και πλέον χρόνια.

Το σημαντικότερο όμως όλων, είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία που αφορά όχι μόνο το έθνος μας, αλλά συνολικότερα τη περιοχή μας.

Πρόκειται για μια ιστορική στιγμή για τα Βαλκάνια, και τους λαούς μας.

Κλείνει οριστικά μια διένεξη που υπονόμευσε τον κοινό βηματισμό και την σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.

Και ανοίγει ένα παράθυρο στο μέλλον.

Ένα παράθυρο αλληλεγγύης, φιλίας και συνεργασίας, ευημερίας και συνανάπτυξης μεταξύ των λαών μας.

Με τη Συμφωνία αυτή η πατρίδα μας εδραιώνεται ως ηγέτιδα δύναμη στα Βαλκάνια και ως πραγματικός πυλώνας σταθερότητας σε μια βαθειά πληγωμένη περιοχή.

Σε μια περίοδο που χώρες γύρω μας βυθίζονται στον εαυτό τους, χτυπημένες από το μικρόβιο του εθνικισμού,

η Ελλάδα πρωταγωνιστεί και πάλι στα Βαλκάνια,

ως η χώρα που ανοίγει δρόμους για την ειρηνική επίλυση διαφορών και τη δημιουργική συνύπαρξη των λαών.

Και είμαι βαθιά περήφανος για αυτό.

Και πέρα από μικροπολιτικές σκοπιμότητες και εσωτερικούς υπολογισμούς,

Σήμερα μπορούμε όλες οι ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες να είμαστε περήφανοι.

Όχι μόνο για την ιστορία και την πολιτισμική μας κληρονομιά που με τη Συμφωνία κατοχυρώνουμε,

Όχι μόνο για το εθνικό μας παρελθόν, αλλά και για το παρόν και το μέλλον μας.

Το μέλλον μιας ισχυρής Ελλάδας, φάρου πολιτισμού, ιστορίας αλλά και αξιών,

Μιας Ελλάδας Πυλώνα σταθερότητας στα Βαλκάνια, στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Ευρώπη.

Αυτή την Ελλάδα οραματιζόμαστε και σήμερα κάνουμε ένα ιστορικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Σας ευχαριστώ”

 

 

«Ύστερα από 6 μήνες μυστικής διπλωματίας, ο κ. Τσίπρας συμφώνησε με τον κ. Ζάεφ να υπογράψει μια διακρατική συμφωνία για την επίλυση της εκκρεμότητας με την γείτονα χώρα. Το έκανε, αφού περιφρόνησε τον Ελληνικό λαό και τις ευαισθησίες του. Και αφού αγνόησε προκλητικά σύσσωμη την αντιπολίτευση και τη Βουλή», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο πρόεδρος της ΝΔ τόνισε: «Θέλω να είμαι τελείως ξεκάθαρος. Ο κ. Τσίπρας δεν έχει καμία πολιτική νομιμοποίηση να δεσμεύσει τη χώρα υπογράφοντας μια συμφωνία η οποία δεν έχει την στήριξη της ίδιας της κυβέρνησής του. Αυτό δεν έχει προηγούμενο στην Ελληνική πολιτική και συνταγματική ιστορία και συνιστά προσβολή του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. Θα ενημερώσω άμεσα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, θεσμικό εγγυητή του πολιτεύματος, για αυτή την πρωτοφανή εξέλιξη».

Για την ουσία της συμφωνίας, και «με βάση αυτά που μέχρι τώρα γνωρίζουμε και ακούσαμε από τον κ. Τσίπρα» ο κ. Μητσοτάκης επισήμανε: «Αποδοχή της μακεδονικής γλώσσας και της μακεδονικής εθνότητας συνιστούν μη αποδεκτή εθνική υποχώρηση. Η λύση που συμφωνήθηκε είναι μια κακή συμφωνία. Έρχεται σε αντίθεση με την πλειονότητα των Ελλήνων. Αυτό κάποιοι δεν το αντιλαμβάνονται ή ακόμα χειρότερα δεν τους ενδιαφέρει να το αντιληφθούν. Είναι οι ίδιοι που στο παρελθόν δεν είχαν καμία αντίρρηση να ονομάζεται η γειτονική χώρα, Μακεδονία σκέτο.

Επιπλέον μια κακή συμφωνία προσφέρει έδαφος σε περιθωριακά στοιχεία να πλειοδοτήσουν σε κάλπικο εθνικισμό, κάτι που δυστυχώς συμβαίνει σχεδόν παντού στην Ευρώπη».

Και συμπλήρωσε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης: «Αρκετές πληγές πρέπει να επουλώσουμε ως χώρα. Δεν χρειάζεται να ανοίξουμε άλλη μια, ιδίως στη Βόρεια Ελλάδα. Δική μου προτεραιότητα είναι να συμβάλλω με όλες μου τις δυνάμεις στη διαφύλαξη της ενότητας του Ελληνικού λαού. Επαναλαμβάνω: δεν θα διχάσουμε τους Έλληνες για να ενώσουμε τους Σκοπιανούς. Το πρόβλημα των Σκοπίων δεν μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα της Ελλάδας. Καλώ τον κ. Τσίπρα να μην υπογράψει αυτή τη συμφωνία».

Ο πρωθυπουργός της πΔΓΜ Ζόραν Ζάεφ ανακοίνωσε σε διάγγελμα την ίδια ώρα με τον Έλληνα πρωθυπουργό ότι κατέληξε σε συμφωνία με την Ελλάδα για το νέο όνομα της χώρας του, το οποίο θα είναι “Σέβερνα Μακεντόνια” (Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας).

Σύμφωνα με σχετικό τηλεγράφημα του Ρόιτερ, ο κ. Ζάεφ είπε ότι αυτή η ιστορική λύση, όπως την χαρακτήρισε, διαφυλάττει την “μακεδονική εθνική και πολιτιστική ταυτότητα”.

Η συμφωνία με την Ελλάδα για το ονοματολογικό ενδέχεται να επισφραγιστεί το επόμενο Σαββατοκύριακο, ανακοίνωσε σήμερα από τα Σκόπια πρωθυπουργός της πΓΔΜ Ζόραν Ζάεφ.

Ο Ζάεφ είπε επίσης ότι η συμφωνία εγγυάται την ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση και κάλεσε την αντιπολίτευση να την στηρίξει.

Σημεία από την ομιλία του:

• Εχουμε μια ιστορική λύση. Με την απόφαση ενισχύουμε τη μακεδονική ταυτότητα. Μακεδόνες, προστατευμένοι και ενισχυμένοι για πάντα.
• Τέρμα πια το πΓΔΜ. Δεν υπάρχουν πλέον διεθνείς συμφωνίες όπου αποφεύγεται η μακεδονική γλώσσα.
• Ένα αξιοπρεπές και γεωγραφικά ακριβές όνομα – Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας (με μετάφραση, σε όλες τις γλώσσες).
• Μακεδονική, χωρίς υποσημειώσεις. Η υπηκοότητα είναι Μακεδόνες / πολίτες της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας.
• Τα κέρδη μας είναι ανεκτίμητα – μια ενισχυμένη ταυτότητα και εγγύηση για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία
• Η συμφωνία προβλέπει την επιβεβαίωση της μακεδονικής γλώσσας στα Ηνωμένα Έθνη.
• Αγαπητοί πολίτες, αυτή είναι η σωστή λύση! Τον πήραμε μέσα από μια αφοσιωμένη και πατριωτική δέσμευση. Όλες οι λεπτομέρειες είναι μπροστά στο κοινό.
• Μετά την επικύρωση, η Ελληνική Δημοκρατία θα στείλει επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, όπου θα ενηημερώνει ότι οι δύο χώρες δεν θα αμφισβητείται ότι δεν υπάρχουν εμπόδια για την χώρα να λάβει πρόσκληση για ένταξη στο ΝΑΤΟ.

 

Τα κέρδη της συμφωνίας με την ΠΓΔΜ αποτιμά το μέγαρο Μαξίμου υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα παίρνει πίσω την ιστορία της και το όνομα «Μακεδονία».

Αποκαλύπτει ότι το όνομα που συμφωνήθηκε είναι το Severna Makedonija (βόρεια Μακεδονία) το οποίο «διαχωρίζει απόλυτα την εν λόγω χώρα από την ελληνική Μακεδονία και τις τρεις περιφέρειές της (Ανατολική, Κεντρική, Δυτική)».

Σύμφωνα με το non paper Μαξίμου:

Με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και τη συμφωνία με την ΠΓΔΜ, η Ελλάδα παίρνει πίσω την ιστορία της, την ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας, την οποία είχαν καπηλευθεί παλαιότερες κυβερνήσεις της γείτονος.

Η ελληνική κυβέρνηση καταφέρνει να επιλύσει ένα πρόβλημα που ταλάνιζε την ελληνική διπλωματία (αλλά και την ελληνική κοινωνία) για πάνω από εικοσιπέντε χρόνια. Παράλληλα προωθεί την σταθερότητα και συνεργασία σε μία εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για την περιοχή, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ως ευρωπαϊκό πυλώνα ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης στα Βαλκάνια. Ενδεχόμενη παραπομπή της λύσης σε μελλοντική συγκυρία:

• θα οδηγούσε σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση της χώρας (η οποία πέρυσι πέρασε σφοδρή κρίση) με επιπτώσεις στην ασφάλεια και της χώρας μας
• θα ενίσχυε τον ρόλο τρίτων δυνάμεων στα βόρεια σύνορά μας
• θα αποδυνάμωνε τις προοδευτικές δυνάμεις στην εν λόγω χώρα, που επιθυμούν λύση, ανοίγοντας το δρόμο εκ νέου για εθνικιστικές δυνάμεις της γείτονος που καπηλεύονται την ιστορία της Ελλάδας.

Η συμφωνία που πέτυχε η κυβέρνηση ωστόσο, δε λύνει μόνο οριστικά και αμετάκλητα το πρόβλημα της ονομασίας, διασφαλίζοντας διπλωματικό κεφάλαιο για άλλα μείζονα εκκρεμή ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αλλά το λύνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, υπηρετώντας στο έπακρο την εθνική γραμμή και διασφαλίζοντας ρητά και επίσημα πλέον τις θέσεις της χώρας.

Κέρδη από τη συμφωνία

1. Η συμφωνία ανταποκρίνεται απόλυτα στην εθνική γραμμή για σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό για χρήση erga omnes, που διατηρεί η χώρα εδώ και 20 χρόνια.

2. Η αποδοχή της χρήσης erga omnes αποτελεί μεγάλη διπλωματική επιτυχία για την Ελλάδα, δεδομένου ότι στο παρελθόν αυτό δεν είχε γίνει αποδεκτό ούτε ως βάση συζήτησης. Αυτό σημαίνει ότι οι γείτονές μας όχι μόνο θα χρησιμοποιούν το συμφωνηθέν όνομα στις διεθνείς τους σχέσεις, στους διεθνείς οργανισμούς, στα διεθνή fora και στα διεθνή έγγραφα, αλλά και στο εσωτερικό της χώρας.

3. Το όνομα «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας», που θα αναγνωρίζεται στη χώρα μας ως «Severna Makedonja» βάζει τέλος στον αλυτρωτισμό που ενείχε η ονομασία «Δημοκρατία της Μακεδονίας», το οποίο αποτελούσε τη συνταγματική ονομασία της γείτονος και με το οποίο είχε ήδη αναγνωριστεί από περισσότερα από 140 κράτη σε διμερές επίπεδο, μεταξύ των οποίων τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα.

4. Η κυβέρνηση ωστόσο πέτυχε όχι μόνο την αποδοχή του erga omnes αλλά και την υποχρέωση της γείτονος να προχωρήσει άμεσα σε συνταγματική αναθεώρηση.

5. Η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί τεράστια νίκη της Ελλάδας, δεδομένου ότι δεν περιλαμβανόταν στην εθνική γραμμή, όπως αυτή διαμορφώθηκε τα τελευταία 20 χρόνια και ακολουθήθηκε από όλες τις μετέπειτα κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, αλλά αποτέλεσε κόκκινη γραμμή της σημερινής κυβέρνησης, αλλά και ότι ουδέποτε στο παρελθόν έχει συμφωνήσει χώρα σε αλλαγή του Συντάγματός της βάσει διεθνούς συμφωνίας.

6. Η συμφωνία προβλέπει πως η Ελλάδα θα προχωρήσει σε κύρωση μόνο αφού ολοκληρωθεί η συνταγματική αναθεώρηση στη γειτονική χώρα. Η μεν πρόσκληση στο ΝΑΤΟ και το άνοιγμα κεφαλαίων της ΕΕ θα πραγματοποιηθούν με την κύρωση από το κοινοβούλιο της πΓΔΜ της σύμβασης, η ένταξή της και στους δυο οργανισμούς θα γίνει όμως μετά τη συνταγματική αναθεώρηση, καθώς στην πρόσκληση θα προβλέπεται ρητά πως είναι άκυρη εάν δεν πληρωθεί ο όρος της αναθεώρησης.

7. Με τη συμφωνία αυτή παίρνουμε πίσω την ιστορία μας, τα σύμβολα και την παράδοσή μας αφού στη συμφωνία η γειτονική χώρα αποδέχεται ρητά το διαχωρισμό μεταξύ των Ελλήνων Μακεδόνων, του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού τους, τη γλώσσα τους και την περιοχή στην οποία διαβιούν από τη μία, και του λαού της εν λόγω χώρας με τη δική του ιστορία, γλωσσικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά από την άλλη (βλ. άρθρο 7 παρακάτω).

8. Το όνομα θα εγγραφεί στο σύνταγμα της πΓΔΜ με την απαραίτητη αναθεώρηση. Παράλληλα, οι πάνω από 140 χώρες που αναγνωρίζουν σήμερα την εν λόγω χώρα με τον όρο Μακεδονία, θα την αναγνωρίζουν εφεξής ως Βόρεια Μακεδονία.

9. Το όνομα διαχωρίζει απόλυτα την εν λόγω χώρα από την ελληνική Μακεδονία και τις τρεις περιφέρειές της (Ανατολική, Κεντρική, Δυτική).

10. Το τέλος του αλυτρωτισμού επιβεβαιώνεται με τον πλέον επίσημο τρόπο καθώς παρέχονται εγγυήσεις με τον πλέον ρητό και κατηγορηματικό τρόπο ως προς την εξάλειψη, πρόληψη και καταστολή πάσης φύσεως αλυτρωτικής ρητορικής και ενεργειών είτε προέρχονται από δημόσιους είτε από ιδιωτικούς φορείς.

11. Εξασφαλίσθηκε η απαλοιφή όλων των αλυτρωτικών αναφορών από το σύνταγμα της γείτονος. Για παράδειγμα, α) αντικαθιστούν το άρθρο για τη στήριξη της ομογένειάς τους, με πιστή αντιγραφή του αντίστοιχου κεφαλαίου στο Ελληνικό Σύνταγμα. Στο πλαίσιο αυτό αφαιρούνται οι αναφορές σε προστασία ‘’μακεδονικών μειονοτήτων’’ σε γειτονικές χώρες β) αντικαθίσταται το άρθρο για την προστασία των συνόρων απαλείφοντας οποιεσδήποτε προβληματικές αναφορές, γ) αφαιρούνται οποιεσδήποτε ακόμα και έμμεσες ιστορικές αναφορές σε αλυτρωτικές βλέψεις στο προοίμιο του Συντάγματος.

12. Η συμφωνία προβλέπει πως η ιθαγένεια/υπηκοότητα στην Βόρεια Μακεδονία θα είναι Macedonian/citizen of the Republic of North Macedonia. Ο ανωτέρω ενιαίος όρος αντικαθιστά το σκέτο «Macedonian» που αναγράφεται σήμερα στα ταξιδιωτικά έγγραφα, άρα αποτελεί σαφή βελτίωση.

Η Ελλάδα θα αναγνωρίζει την ιθαγένεια/υπηκοότητα ως «πολίτες της Severna Makedonja».

Σημειώνεται ότι είναι διαφορετικός ο όρος «ιθαγένεια/υπηκοότητα» (nationality) από τον όρο εθνότητα (ethnicity). Συνεπώς, η συμφωνία δεν αναγνωρίζει εθνότητα/έθνος, αλλά το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού των πολιτών της γείτονος. Mε το άρθρο 7 της συμφωνίας κατοχυρώνεται ότι οι πολίτες μας έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να προσδιορίζουν τους γείτονές μας με όποιο όρο χρησιμοποιούν. (βλ. άρθρο 7 παρακάτω)

13. Οι γείτονές μας ήδη έχουν αλλάξει το όνομα του αεροδρομίου τους, του αυτοκινητοδρόμου τους και του σταδίου τους. Θα υπάρξει είτε ανταλλαγή αγαλμάτων με τον Δήμο της Θεσσαλονίκης ή σε περίπτωση που η ανταλλαγή δεν γίνει, η συμφωνία προβλέπει πως η γειτονική χώρα θα τοποθετήσει πλακέτες σε αγάλματα και μνημεία ώστε να καθίσταται σαφές ότι αποτελούν σύμβολα του ελληνικού πολιτισμού (π.χ ο Ιππέας στην πλατεία των Σκοπίων θα έχει επιγραφή πως αναφέρεται στην ελληνιστική περίοδο και θα σημειώνεται ότι συμβολίζει τη φιλία Ελλάδας – πΓΔΜ).

14. Παρά το γεγονός ότι η γλώσσα «Macedonian language» είχε αναγνωριστεί από την Ελλάδα στο πλαίσιο του ΟΗΕ ήδη από το 1977, η στη συμφωνία εμπεριέχεται η πρόσθετη σαφής διατύπωση ότι ανήκει στην οικογένεια των Νότιων Σλαβικών γλωσσών, καθώς και η ρητή καταγραφή ότι η γλώσσα αυτή διαχωρίζεται από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική-μακεδονική γλωσσική κληρονομιά.

15. Όλοι οι επιθετικοί προσδιορισμοί κρατικών και ευρύτερα δημοσίων, οργάνων καθώς και ομογενειακών/πολιτιστικών οργανώσεων που χρηματοδοτούνται από το κράτος θα καθορίζονται με τον όρο «της Βόρειας Μακεδονίας» με ταυτόχρονη κατάργηση του προσδιορισμού «της Μακεδονίας».

16. Καθιερώνεται Ομάδα εργασίας ειδικών η οποία από το 2019 και μέσα σε 3 χρόνια θα πρέπει να διευθετήσει θέματα εμπορικών σημάτων.

Ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας επικοινώνησε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον ενημέρωσε για τη συμφωνία για το Σκοπιανό. Ο κ. Τσίπρας αναμένεται να στείλει αύριο τη συμφωνία στα κόμματα.

Πηγές της ΝΔ αναφέρουν ότι ο πρόεδρος της ΝΔ ζήτησε να του στείλει άμεσα ολόκληρο το κείμενο της συμφωνίας, δεδομένου ότι οι βασικές παράμετροι έχουν γίνει ήδη γνωστές μέσω διαρροών ή και δηλώσεων των κ. Κοτζιά, Ζάεφ και Τσίπρα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρόεδρος της ΝΔ έκανε λόγο για εκ των υστέρων ενημέρωση και αναμένεται αργότερα να κάνει δήλωση.

Ο πρωθυπουργός έχει ενημερώσει και την πρόεδρο του Κινήματος Αλλαγής Φώφη Γεννηματά. Και η κ.Γεννηματά ζήτησε να πάρει την πλήρη συμφωνία για το Σκοπιανό

 

 

Με τη διαδικασία των ανακοινώσεων και δηλώσεων της κυβέρνησης ενώπιον της Βουλής (άρθρο 142 Α του Κανονισμού της Βουλής) θα γίνει η ενημέρωση της εθνικής αντιπροσωπείας από τον πρωθυπουργό για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων με την ΠΓΔΜ.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό, «για την έγκαιρη και υπεύθυνη πληροφόρηση και ενημέρωση της Bουλής, η Kυβέρνηση δια του Πρωθυπουργού μπορεί, εκτός από τη συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως» να ζητήσει, οποτεδήποτε, να κάνει ανακοινώσεις ή δηλώσεις ενώπιόν της για οποιαδήποτε σοβαρή δημόσια υπόθεση».

Το αίτημα για ανακοίνωση ή δήλωση μαζί με το αντικείμενό τους διατυπώνεται στον πρόεδρο της Βουλής και γνωστοποιείται από αυτόν στους προέδρους των Κοινοβουλευτικών Ομάδων της αντιπολίτευσης πριν από είκοσι τέσσερις (24) ώρες τουλάχιστον.

Το πλαίσιο της συζήτησης προσδιορίζεται στο ίδιο άρθρο (142Α) αλλά το πιθανότερο είναι πως το Προεδρείο δεν θα κινηθεί με τη στενή εφαρμογή του, ως προς τους προβλεπόμενους χρόνους ομιλιών, που έχουν ως εξής:

«H ανακοίνωση ή δήλωση της Κυβέρνησης γίνεται αυτοπροσώπως από τον Πρωθυπουργό σε οποιαδήποτε συνεδρίαση νομοθετικής εργασίας ή κοινοβουλευτικού ελέγχου πριν από την έναρξη της συζήτησης των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης και η διάρκειά της δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δέκα (10) λεπτά της ώρας.

Οι Πρόεδροι των Κοινοβουλευτικών Ομάδων της Αντιπολίτευσης μπορούν να αναπτύξουν αυτοπροσώπως τις απόψεις τους για το περιεχόμενο της ανακοίνωσης ή της δήλωσης της Κυβέρνησης για πέντε (5) λεπτά της ώρας, κατ΄ ανώτατο όριο για τον καθένα. Σε περίπτωση απουσίας ή ασθένειας Προέδρου Κοινοβουλευτικής Ομάδας στη συζήτηση τον αναπληροί εκπρόσωπός του οριζόμενος απ΄ αυτόν.

Η απάντηση του Πρωθυπουργού στις απόψεις των Προέδρων των Κοινοβουλευτικών Ομάδων της Αντιπολίτευσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε (5) λεπτά της ώρας.

Η δευτερολογία των Προέδρων των Κοινοβουλευτικών Ομάδων της Αντιπολίτευσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) λεπτά και του Πρωθυπουργού, ο οποίος ομιλεί τελευταίος, τα πέντε (5) λεπτά της ώρας».

Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ενημερώνει ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μετά το δεύτερο κρίσιμο τηλεφώνημα που είχε με τον ομόλογό του από τα Σκόπια, Ζόραν Ζάεφ το οποίο έχει καταλήξει σε συμφωνία για την ονομασία της ΠΓΔΜ.

Εχουμε μια καλή συμφωνία, δήλωσε ο πρωθυπουργός στον Προκόπη Παυλόπουλο. Καλύπτει όλες τις προϋποθέσεις που είχε θέσει η ελληνική πλευρά: σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό erga omnes, κάτι που σημαίνει ότι η συμφωνία προβλέπει Συνταγματική Αναθεώρηση.

Εχουμε συμφωνία συνέχισε που προβλέπει αλλαγές στο Σύνταγμα πέρα της ονομασίας, στα σημεία που υπάρχουν αλυτρωτικές αναφορές, τόσο στο προϊμιο όσο και αλλού.

Παράλληλα, κατοχυρώνεται η ιστορική κληρονομιά της αρχαίας ελληνικής Μακεδονίας, κάτι που είναι το σημαντικότερο γιατί κάποιοι προσπάθησαν να οικιοποιηθούν την ιστορική μας κληρονομιά.

Η εξέλιξη είναι σημαντική και θετική, συνέχισε. Θα τεθεί σε ισχύ (κύρωση στο Κοινοβούλιο) αφότου η άλλη πλευρά εκπληρώσει τις προϋποθέσεις (Συνταγματική Αναθεώρηση).

Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες συμφωνήθηκε το όνομα Severna Makedonija.

O πρωθυπουργός ενημερώνει τους πολιτικούς αρχηγούς και ακολούθως θα προχωρήσει σε τηλεοπτικό διάγγελμα.

https://www.facebook.com/tsiprasalexis/videos/10156521423908054/

Ο διάλογος Τσίπρα – Παυλόπουλου

Τσίπρας: Ήρθα λίγο ξαφνικά, τα νέα είναι καλά. Καταλήξαμε σε συμφωνία για ένα θέμα που μας απασχολεί χρόνια για τη διαφορά με την ονομασία. Η συμφωνία καλύπτει όλες τις προϋποθέσεις που έθεσε η ελληνική πλευρά και κινείται στην εθνική γραμμή που έχει υιοθετηθεί επί δύο δεκαετίες, erga omnes και αλλαγή Συντάγματος. Το σημαντικότερο είναι ότι έχουμε συμφωνία που προβλέπει αλλαγές στο Σύνταγμα πέραν της ονομασίας, που αφορά αλυτρωτικές αναφορές. Σημαντικότερο ότι κατοχυρώνεται η ιστορική κληρονομιά και παρακαταθήκη της Αρχαίας Μακεδονίας, που κάποιοι στο παρελθόν προσπάθησαν να την οικειοποιηθούν. Ειναι θετική εξέλιξη.
Η συμφωνία προβλέπεται ότι θα τεθεί σε ισχύ, αφότου η άλλη πλευρά εκπληρώσει δύο προϋποθέσεις. Άρα θα πρεπει στο εξής η συμφωνία αυτή, που είναι καλή συμφωνία και θετική εξέλιξη και για τη χώρα και για την περιοχή, να υλοποιηθεί από τους γείτονες.
Είστε ο πρώτος που ενημερώνω, μετά θα ενημερώσω τους αρχηγούς και τον Πρόεδρο της βουλής, ώστε μετά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου να γίνει με βάση το άρρθο 149 του κανονισμού ειδική συνεδρίαση ώστε να ενημερώσω την εθνική αντιπροσωπεία. Χρέος η νηφαλιότητα για μία συμφωνία που αποτελεί ένα σημαντικό ιστορικό βήμα.

Παυλόπουλος: Σας ευχαριστώ για την τήρηση της κοινοβουλευτικής τάξης. Να τονίσω πως στο εξής είναι σαφές πως η ευθύνη εναπόκειται στη γειτονική χώρα, εάν εννοεί την τήρηση των προϋποθέσεων που έχουν τεθεί. Προϋπόθεση είναι το Σύνταγμα. Η Ελλάδα μέσα από αυτή την προϋπόθεση δείχνει τη δημοκρατική της ευαισθησία και για τα Σκόπια, καθώς η συμφωνία θα περάσει από τη Βουλή τους. Από το εάν θα κάνει πράξης τις δεσμεύσεις της θα κριθεί. Παρά την ανεύθυνη στάση κάποιων ηγετών της, ο σεβασμός στην ιστορία είναι διαβατήριο της γειτονικής χώρας για την Ευρώπη.

Νωρίτερα κατευθυνόμενος προς το προεδρικό μέγαρο οι δημοσιογράφοι ρώτησαν τον Αλέξη Τσίπρα αν έχουμε συμφωνία. «Μα δεν έχουμε να πούμε τώρα κάτι άλλο με τον πρόεδρο» απάντησε ο πρωθυπουργός χαμογελαστός, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά την ύπαρξη συμφωνία με την ΠΓΔΜ. Κυβερνητικός αξιωματούχος ενημέρωσε τους δημοσιογράφους: «Υπάρχει συμφωνία, τηρεί όλες τις προϋποθέσεις: Erga omnes και συνταγματική αναθεώρηση».

Η συμφωνία για την ονομασία και το Σύνταγμα της ΠΓΔΜ θα μπορούσε να υπογραφεί από τις δύο χώρες το Σάββατο στις Πρέσπες.

Στη Μόσχα θα βρίσκεται αύριο ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς για μία ακόμη σημαντική επίσκεψη η οποία διευρύνει τον κύκλο των υψηλών διεθνών επαφών του, μετά τις συναντήσεις του με κορυφαία στελέχη της διακυβέρνησης των ΗΠΑ, τον γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, τον Πρόεδρο της Γερμανίας και τον Γερμανό ομόλογό του, που ξεκίνησε πρόσφατα, ενώ έπονται η συνάντησή του με τον Γάλλο ομόλογό του και η προγραμματισμένη επίσκεψή του στην Κίνα.

Η επίσκεψη στη ρωσική πρωτεύουσα είναι πλούσια σε επαφές καθώς ο κ. Κοτζιάς εκτός από τη συνάντηση με τον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ, θα γίνει δεκτός από τον πατριάρχη Μόσχας και Πασών Ρωσιών, Κύριλλο, θα εκφωνήσει ομιλία στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας στο πλαίσιο τελετής αναγόρευσής του σε επίτιμο διδάκτορα, ενώ θα έχει επίσης συναντήσεις με εκπροσώπους σημαντικών think tank.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους και επ’ ευκαιρία της συμπλήρωσης 190 χρόνων από την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας, οι Ν. Κοτζιάς και Σ. Λαβρόφ θα εστιάσουν σε θέματα διμερούς συνεργασίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση των διμερών πολιτικών σχέσεων, αλλά και σε ζητήματα περιφερειακού ενδιαφέροντος κυρίως γύρω από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Δυτικά Βαλκάνια.

Στο πλαίσιο αυτό ο Ν. Κοτζιάς θα έχει την ευκαιρία να παρουσιάσει τις ελληνικές θέσεις, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις με την Τουρκία, στις σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας, αλλά και στις εξελίξεις στα Δυτικά Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ζήτημα αμοιβαίου ενδιαφέροντος αποτελεί ασφαλώς και η προστασία του χριστιανικού πληθυσμού στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και, όπως τόνισαν διπλωματικές πηγές στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η συζήτηση των δύο υπουργών Εξωτερικών θα συμβάλει στην αμοιβαία κατανόηση σε θέματα περιφερειακού και διεθνούς ενδιαφέροντος, προωθώντας περαιτέρω τη συνεργασία των δύο χωρών.

Επιπλέον, οι διμερείς διαβουλεύσεις αναμένεται να περιστραφούν και γύρω από την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Η Ελλάδα εστιάζει στην ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων, αξιοποιώντας τις δυνατότητες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των οικονομιών, καθώς και τις ευκαιρίες συνεργασίας στους τομείς του εμπορίου, της τεχνολογίας/καινοτομίας, της ενέργειας, του τουρισμού κ.ά.

Βασικό ρόλο επ’ αυτού διαδραματίζει η Μικτή Διυπουργική Επιτροπή Οικονομικής Βιομηχανικής, Τεχνολογικής και Επιστημονικής Συνεργασίας Ελλάδας-Ρωσίας. Και, στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η ανάπτυξη της συνεργασίας στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, στον οποίο η χώρα μας διαθέτει σημαντική τεχνογνωσία, όπως και η περαιτέρω ανάπτυξη του τουρισμού, ιδίως στον απόηχο του «Έτους Τουρισμού Ελλάδος-Ρωσίας» που τέθηκε σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο 2017, παγιώνοντας τη θετική τάση που δόθηκε με την διεξαγωγή του Αφιερωματικού Έτους Ρωσίας-Ελλάδας το 2016.

Οι τόνοι ανέβηκαν και πάλι στην γειτονική χώρα με την ανακοίνωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας να είναι σκληρή κατά του πρωθυπουργού ενόψει της συμφωνίας για το σκοπιανό  ενώ υπήρξε και απάντηση από τον Ζόραν Ζάεφ.

Ο Γκεόργκι Ιβανόφ αναφέρει μεταξύ άλλων: «Είναι μη σοβαρό και ανεύθυνο ένα τόσο σημαντικό ζήτημα να επιλύεται τηλεφωνικά και με προσωπική συμφωνία μεταξύ των πρωθυπουργών των δύο χωρών».

Και προσθέτει: 
«Οι στρατηγικές δεσμεύσεις της Δημοκρατίας της Μακεδονίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ είναι σαφώς καθορισμένες και δεν μπορούν να μεταβληθούν. Η διατήρηση του συνταγματικού ονόματος (σ.σ.: “Δημοκρατία της Μακεδονίας”) και η εξεύρεση λύσης που δεν θα προκαλέσει αλλαγές στο Σύνταγμα της χώρας δεν στρέφονται καθόλου κατά της ένταξης της Δημοκρατίας της Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ».

Απαντώντας, δε, στην έκκληση του Ζάεφ η συμφωνία να υποστηριχθεί από όλους τους πολιτικούς και πολιτειακούς παράγοντες, ο κ. Ιβάνοφ σχολίασε ότι για μια τέτοια συμφωνία «απαιτείται ευρεία εθνική συναίνεση, ώστε να εξευρεθεί λύση που δεν θα παραβιάζει την αξιοπρέπεια του “μακεδονικού” λαού».

Η απάντηση Ζάεφ

Ο πρωθυπουργός των Σκοπίων Ζόραν Ζάεφ απάντησε στον Γκιόργκι Ιβάνοφ από το φόρουμ που διεξάγεται στα Σκόπια.

«Εμείς οι πολιτικοί πρέπει να υπηρετούμε τους πολίτες και πρέπει να οικοδομήσουμε μια συνεργασία για να εξυπρετήσουμε τα συμφέροντα της χώρας», είπε συγκεκριμένα ο κ. Ζάεφ.

Και συνέχισε: «Αν συμβεί αυτό, πιστεύω ότι μέσα από συναντήσεις και συζητήσεις μπορούμε να βρούμε μια λύση. Γνωρίζουμε ποιες είναι οι προοπτικές αν επιλυθεί το ζήτημα του ονόματος, γνωρίζουμε ότι μόλις βρεθεί λύση θα γίνουμε μέλος του ΝΑΤΟ και θα ξεκινήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της χώρας μας με την ΕΕ».

«Θα κάνω τα πάντα για να συνάψω μια συμφωνία με την Ελλάδα που θα είναι αξιοπρεπής για τη “Μακεδονία”, που θα διατηρήσει την ταυτότητά μας και θα προστατέψει τα συμφέροντα των πολιτών της χώρας, δίνοντάς τους παράλληλα μια ευρωατλαντική προοπτική», συμπλήρωσε ο κ. Ζάεφ.

«Τελικά», κατέληξε, «είναι σημαντικό για τους πολίτες να αποφασίσουν σε ένα δημοψήφισμα για το θέμα, και προς αυτή την κατεύθυνση καλώ όλους τους πολιτκούς παράγοντες να είναι προσεκτικοί και να βοηθήσουν τους πολίτες να αποφασίσουν με δημοκρατικό τρόπο».