Αυξημένη τουρκική αεροπορική δραστηριότητα καταγράφηκε τη Δευτέρα στο Αιγαίο, μία ημέρα πριν από την άφιξη στην Αθήνα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η παρουσία οπλισμένων F-16 και η εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά προσθέτουν ένα ακόμη στοιχείο στην ήδη ευαίσθητη εικόνα των τουρκικών παραβιάσεων στο Αιγαίο και της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΕΕΘΑ, συνολικά επτά τουρκικά αεροσκάφη κινήθηκαν στο FIR Αθηνών. Πρόκειται για έναν σχηματισμό δύο F-16, ένα αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας ATR-72 και τέσσερα UAV. Καταγράφηκαν επτά παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας και εννέα παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου στο Βορειοανατολικό και Νοτιοανατολικό Αιγαίο.
Το στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η παρουσία δύο οπλισμένων F-16, καθώς και η εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά κατά τη διαδικασία αναγνώρισης και αναχαίτισης. Η εξέλιξη παραπέμπει σε ένα μοτίβο που έχει επανεμφανιστεί το τελευταίο διάστημα στους αιθέρες του Αιγαίου, μετά από περίοδο αισθητά χαμηλότερης δραστηριότητας των τουρκικών μαχητικών.
Η συγκυρία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών φτάνει την Τρίτη στην ελληνική πρωτεύουσα, ενώ την Τετάρτη θα συμμετάσχει στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας-ΗΠΑ, με την άμυνα, την ασφάλεια, την ενέργεια και τις περιφερειακές εξελίξεις να βρίσκονται στην ατζέντα.
Η Αθήνα έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στη διεύρυνση της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας και στον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εξακολουθούν να περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα ανοιχτών ζητημάτων, από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο και την ενέργεια.
Οπλισμένα F-16 και εμπλοκή
Η παρουσία των δύο οπλισμένων F-16 έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία. Τα τουρκικά μαχητικά συμμετείχαν στις παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου, ενώ κατά την αναγνώριση και αναχαίτισή τους από ελληνικά αεροσκάφη σημειώθηκε μία εμπλοκή.
Η ελληνική πλευρά ακολουθεί την πάγια διαδικασία αναγνώρισης και αναχαίτισης των τουρκικών αεροσκαφών που εισέρχονται στο FIR Αθηνών χωρίς να έχουν καταθέσει σχέδιο πτήσης ή παραβιάζουν τον Εθνικό Εναέριο Χώρο.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, παρά τις εννέα παραβιάσεις, δεν καταγράφηκαν υπερπτήσεις πάνω από ελληνικό έδαφος. Η δραστηριότητα εντοπίστηκε στο Βορειοανατολικό και Νοτιοανατολικό Αιγαίο.
Το μήνυμα πριν από την άφιξη Ρούμπιο
Η χρονική στιγμή της τουρκικής δραστηριότητας είναι αυτή που προσδίδει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος στο περιστατικό. Η επίσκεψη Ρούμπιο πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με όλους τους βασικούς παράγοντες της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ η Αθήνα θέτει σταθερά στο τραπέζι τις ανησυχίες της για την τουρκική δραστηριότητα.
Στις συνομιλίες του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών με την ελληνική κυβέρνηση αναμένεται να συζητηθούν η περιφερειακή ασφάλεια, η αμυντική συνεργασία, τα εξοπλιστικά προγράμματα, η ενέργεια και οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή.
Σε αυτό το περιβάλλον, η επανεμφάνιση οπλισμένων τουρκικών F-16 στο Αιγαίο, και μάλιστα με εμπλοκή κατά τη διαδικασία αναχαίτισης, αποτελεί ένα γεγονός που δύσκολα περνά απαρατήρητο στην Αθήνα. Δεν αλλάζει από μόνο του το συνολικό επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, καταγράφει όμως με σαφήνεια ότι η στρατιωτική δραστηριότητα παραμένει ενεργό στοιχείο της σχέσης των δύο χωρών.
Χωρίς υπερπτήσεις, αλλά με σαφή στρατιωτική παρουσία
Η απουσία υπερπτήσεων διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη ημέρα από περιστατικά υψηλότερης έντασης του παρελθόντος. Ωστόσο, ο συνδυασμός μαχητικών, UAV και αεροσκάφους ναυτικής συνεργασίας δείχνει ότι η τουρκική παρουσία δεν περιορίστηκε σε μία μεμονωμένη κίνηση.
Το γεγονός ότι δύο από τα τουρκικά F-16 ήταν οπλισμένα και ότι σημειώθηκε εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά αποτελεί το βασικό επιχειρησιακό στοιχείο της ημέρας. Και έρχεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία στην Αθήνα βρίσκεται στο επίκεντρο η αμυντική και γεωπολιτική διάσταση της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.
Η εικόνα στους αιθέρες του Αιγαίου θα αποτελέσει έτσι ένα από τα δεδομένα του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο διεξάγονται οι ελληνοαμερικανικές συνομιλίες, χωρίς να προεξοφλείται από αυτήν οποιαδήποτε μεταβολή στη διπλωματική διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
