Ένας 18χρονος σήμερα μαθητής, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ελλάδα και κατοικεί με την οικογένειά του στον Άγιο Παντελεήμονα, βρίσκεται στο επίκεντρο μεγάλης διεθνούς έρευνας για τη φερόμενη συμμετοχή του στη «KillSec», μια ομάδα χάκερ που σύμφωνα με το κατηγορητήριο συνδέεται με εκατοντάδες κυβερνοεπιθέσεις και εκβιασμούς εταιρειών και οργανισμών σε διάφορες χώρες.
Η υπόθεση έφερε στην Αθήνα κλιμάκιο της Europol, το οποίο συμμετείχε στην έρευνα που πραγματοποίησε η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας στο σπίτι του νεαρού. Πρόκειται για μια υπόθεση που αποτυπώνει τη νέα πραγματικότητα του οργανωμένου κυβερνοεγκλήματος, όπου η ηλικία των πρωταγωνιστών μπορεί να απέχει πολύ από την εικόνα που είχαν μέχρι σήμερα οι διωκτικές αρχές για τους δράστες τέτοιων επιθέσεων.
Οι γονείς του νεαρού κατάγονται από τη Ρουμανία, ενώ ο ίδιος έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και έχει μεγαλώσει εδώ. Ο πατέρας του βρίσκεται αυτή την περίοδο στη Ρουμανία, όπου εργάζεται σε χειρωνακτικές εργασίες. Η οικογένεια κατοικεί σε διαμέρισμα στον Άγιο Παντελεήμονα, όπου οι αστυνομικοί πραγματοποίησαν την έρευνα στο πλαίσιο της διεθνούς επιχείρησης.
Η έρευνα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό τοπίο όπου οι κυβερνοεπιθέσεις έχουν εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες απειλές για επιχειρήσεις, οργανισμούς και κρατικές δομές. Οι σύγχρονες ομάδες δεν περιορίζονται πλέον σε απλές επιθέσεις σε ιστοσελίδες, αλλά επιχειρούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ολόκληρα πληροφοριακά συστήματα και να αξιοποιήσουν τα δεδομένα που κλέβουν για οικονομικό όφελος.
Ο ρόλος του developer και το κατηγορητήριο
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο νεαρός είχε ήδη από την ηλικία των 16 ετών ενεργό ρόλο στη δημιουργία κακόβουλου λογισμικού που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε από τη «KillSec» στις επιθέσεις της.
Ο ρόλος που του αποδίδεται ήταν αυτός του developer, δηλαδή του προγραμματιστή που αναλάμβανε την ανάπτυξη και την τεχνική υποστήριξη εργαλείων τα οποία μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στις κυβερνοεπιθέσεις.
Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την έρευνα, καθώς οι Αρχές δεν εξετάζουν έναν νεαρό που απλώς φέρεται να συμμετείχε σε διαδικτυακές ομάδες ή να είχε περιφερειακή σχέση με τους χάκερ. Εξετάζουν, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, την πιθανότητα να είχε τεχνική συμμετοχή στην ανάπτυξη του λογισμικού που χρησιμοποιούσε η ομάδα.
Παράλληλα, η έρευνα καλείται να αποσαφηνίσει τον ακριβή βαθμό συμμετοχής του, τη χρονική διάρκεια της δραστηριότητάς του και κυρίως τον ρόλο που είχε στην επιχειρησιακή δράση της ομάδας.
Τι βρήκαν οι αστυνομικοί στο δωμάτιό του
Στο δωμάτιο του μαθητή οι αστυνομικοί της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος εντόπισαν και κατάσχεσαν ηλεκτρονικό εξοπλισμό και υλικό που αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο ψηφιακής ανάλυσης.
Συγκεκριμένα κατασχέθηκαν ένα laptop, τέσσερα κινητά τηλέφωνα, δύο σκληροί δίσκοι και δύο USB. Ένα από τα USB φέρεται να περιείχε κρυπτογραφημένες συνομιλίες που είχαν πραγματοποιηθεί μέσω διαδικτυακής εφαρμογής.
Στο υλικό περιλαμβάνεται ακόμη μία ατζέντα με χειρόγραφες σημειώσεις. Οι συσκευές και τα αποθηκευτικά μέσα θα εξεταστούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες προκειμένου να διαπιστωθεί εάν περιέχουν στοιχεία που συνδέουν τον νεαρό με άλλα μέλη της «KillSec», κώδικα, επικοινωνίες ή δεδομένα από επιθέσεις.
Η ψηφιακή ανάλυση θεωρείται κρίσιμη, καθώς στις αντίστοιχες διεθνείς έρευνες οι ηλεκτρονικές συσκευές μπορούν να αποκαλύψουν όχι μόνο το περιεχόμενο των επικοινωνιών αλλά και τη διασύνδεση μεταξύ διαφορετικών χρηστών, λογαριασμών και υποδομών.
Πάνω από 1.000 απόπειρες κυβερνοεπιθέσεων
Η «KillSec» φέρεται να είχε διεθνή σύνθεση, με μέλη σε διαφορετικές χώρες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι αρκετοί από τους εμπλεκόμενους φέρεται να ήταν έφηβοι.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η ομάδα συνδέεται με περισσότερες από 1.000 απόπειρες κυβερνοεπιθέσεων σε εταιρείες και οργανισμούς. Περίπου 500 από αυτές φέρεται να ολοκληρώθηκαν με επιτυχία, οδηγώντας σε απαιτήσεις για καταβολή λύτρων σε ψηφιακά νομίσματα.
Το μοντέλο δράσης ήταν αυτό που έχει πλέον γίνει χαρακτηριστικό των οργανωμένων ομάδων ransomware. Οι δράστες αποκτούσαν πρόσβαση σε πληροφοριακά συστήματα, υπέκλεπταν εταιρικά δεδομένα και στη συνέχεια απαιτούσαν χρήματα προκειμένου να μην τα δημοσιοποιήσουν.
Η πίεση προς τα θύματα μπορούσε να είναι διπλή: από τη μία η απώλεια πρόσβασης στα συστήματα και από την άλλη η απειλή δημοσιοποίησης ευαίσθητων δεδομένων. Αυτό μετατρέπει μια ψηφιακή εισβολή σε ευθεία οικονομική εκβίαση.
Η διεθνής επιχείρηση της Europol
Η ελληνική έρευνα αποτελεί μέρος ευρύτερης ευρωπαϊκής επιχείρησης που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Αστυνομίας και της Εισαγγελίας του Αμβούργου.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν Αρχές από το Βέλγιο, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ολλανδία, τη Ρουμανία, την Ισπανία, την Ελβετία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε συνεργασία με την Europol και την Eurojust.
Συνολικά σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος τριών ατόμων, ενώ πραγματοποιήθηκαν οκτώ έρευνες σε σπίτια τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών.
Η παρουσία στελεχών της Europol στην Αθήνα δείχνει και τη διεθνή διάσταση της υπόθεσης. Τα ψηφιακά ίχνη μιας κυβερνοεπίθεσης μπορεί να ξεκινούν από έναν υπολογιστή στην Ελλάδα, να οδηγούν σε διακομιστές άλλης χώρας και να συνδέονται με δράστες που βρίσκονται σε διαφορετικές ηπείρους.
Από το δωμάτιο ενός μαθητή σε μια διεθνή έρευνα
Η υπόθεση του νεαρού στον Άγιο Παντελεήμονα αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο πόσο έχει αλλάξει η φύση του κυβερνοεγκλήματος. Η τεχνική κατάρτιση ενός εφήβου μπορεί να του επιτρέψει να αποκτήσει πρόσβαση σε υποδομές και δεδομένα που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Παράλληλα, όμως, η δικαστική έρευνα θα πρέπει να ξεχωρίσει την τεχνική ικανότητα από την ποινική ευθύνη και να προσδιορίσει με ακρίβεια τι έκανε ο συγκεκριμένος μαθητής, σε ποιο βαθμό συμμετείχε στις επιθέσεις και ποια ήταν η σχέση του με τα υπόλοιπα μέλη της «KillSec».
Το κρίσιμο πλέον στοιχείο βρίσκεται στα ψηφιακά ευρήματα που κατασχέθηκαν από το σπίτι του. Αυτά αναμένεται να δώσουν στις ελληνικές και ευρωπαϊκές Αρχές την εικόνα για τον πραγματικό ρόλο του νεαρού στο διεθνές δίκτυο και για την έκταση της δραστηριότητας που του αποδίδεται.
