Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα κοινωνικής έντασης, αυτή τη φορά με επίκεντρο τα σχολεία. Μαθητές λυκείων συγκρούστηκαν την Παρασκευή με τις δυνάμεις αντιμετώπισης ταραχών σε πολλές πόλεις, ενώ οι εκπαιδευτικές συνδικαλιστικές ενώσεις προκήρυξαν απεργία για την ερχόμενη Τρίτη. Η αντιπαράθεση για τις συνθήκες στα σχολεία και τη χρηματοδότηση της Παιδείας αποκτά πλέον ευρύτερη πολιτική διάσταση, καθώς η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν επιχειρεί να περιορίσει τη βία και να υπερασπιστεί το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2027.
Η κινητοποίηση, που ξεκίνησε από την περιοχή του Παρισιού την περασμένη εβδομάδα, εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα. Περισσότερα από 400 λύκεια παρέμειναν κλειστά ή επηρεάστηκαν από τις κινητοποιήσεις, ενώ οι μαθητές καταγγέλλουν υπερπληθυσμό στις τάξεις, ελλείψεις εκπαιδευτικών και προβλήματα στις σχολικές εγκαταστάσεις.
Η νέα σύγκρουση προστίθεται σε ένα ήδη φορτισμένο πολιτικό σκηνικό στη Γαλλία, όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει επανειλημμένα εκφραστεί με μαζικές κινητοποιήσεις τα τελευταία χρόνια. Αυτή τη φορά, όμως, στην πρώτη γραμμή βρίσκονται μαθητές και εκπαιδευτικοί, με την Παιδεία να γίνεται πεδίο σύγκρουσης για τις δημοσιονομικές επιλογές της κυβέρνησης.
Η ένταση εκδηλώθηκε με διαφορετικές μορφές σε ολόκληρη τη χώρα. Στο Στρασβούργο χρησιμοποιήθηκαν δακρυγόνα, στη Μασσαλία εκτοξεύθηκαν πυροτεχνήματα προς τις αστυνομικές δυνάμεις, ενώ στη Ρεν πυρπολήθηκαν κάδοι απορριμμάτων. Στο Παντέν, στα βορειοανατολικά του Παρισιού, διαδηλωτές έβαλαν φωτιά σε αντικείμενα και περιφράξεις και πέταξαν κροτίδες προς τις δυνάμεις αντιμετώπισης ταραχών.
Από τις σχολικές καταλήψεις στις συγκρούσεις
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει πλέον τις κινητοποιήσεις ως ζήτημα δημόσιας τάξης. Μετά την έκτακτη κυβερνητική σύσκεψη της Πέμπτης, πηγή προσκείμενη στον πρωθυπουργό Σεμπαστιέν Λεκορνί χαρακτήρισε την κατάσταση μετάβαση από ένα κίνημα διαμαρτυρίας σε «αστική βία».
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ζεράλ Νταρμανέν υποστήριξε ότι το κίνημα έχει υποστεί την παρέμβαση «εξωτερικών παραγόντων». Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν γίνει περίπου 2.000 συλλήψεις από την έναρξη των κινητοποιήσεων, στην πλειονότητά τους εφήβοι. Παράλληλα, ζήτησε από τους γονείς να αναλάβουν το κόστος των ζημιών που προκαλούν τα παιδιά τους.
Η κυβερνητική εκδοχή, ωστόσο, αμφισβητείται από πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης, ενώ οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν καταγγείλει υπερβολική χρήση αστυνομικής βίας απέναντι σε ανήλικους. Οι γαλλικές αρχές έχουν ανοίξει τέσσερις έρευνες για καταγγελίες σχετικά με τη συμπεριφορά της αστυνομίας, σύμφωνα με το Reuters.
Τι ζητούν οι μαθητές
Στην καρδιά των κινητοποιήσεων βρίσκονται ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητα στα γαλλικά σχολεία: πολυπληθείς τάξεις, ελλείψεις καθηγητών, προβλήματα στις υποδομές και καθυστερήσεις στην κάλυψη κενών θέσεων.
Μαθητές καταγγέλλουν ότι οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί έπειτα από χρόνια πιέσεων στις δημόσιες δαπάνες. Σε σχολεία της περιοχής του Παρισιού, μαθητές ανέφεραν ότι φτάνουν τους 35 ανά τάξη και ότι δεν υπάρχουν αρκετές καρέκλες για όλους.
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η κυβέρνηση παρουσίασε μόλις την Πέμπτη το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2027. Ο προϋπολογισμός της Παιδείας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,7%, φτάνοντας τα 65,53 δισ. ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι συντάξεις των εκπαιδευτικών. Η αύξηση, ωστόσο, είναι χαμηλότερη από τον πληθωρισμό, γεγονός που τροφοδοτεί την κριτική ότι σε πραγματικούς όρους οι διαθέσιμοι πόροι δεν αυξάνονται.
Η Παιδεία αντιμέτωπη με το κόστος του χρέους
Πίσω από την αντιπαράθεση για τα σχολεία βρίσκεται το ευρύτερο δημοσιονομικό πρόβλημα της Γαλλίας. Το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους αναμένεται να φτάσει τα 74,5 δισ. ευρώ το 2027, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τις δαπάνες για την Παιδεία σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού.
Έτσι, η αύξηση των δαπανών για την εκπαίδευση κατά 1,7% δεν αντιμετωπίζεται από τα συνδικάτα ως επαρκής απάντηση στις ελλείψεις που καταγράφονται στα σχολεία. Η κυβέρνηση, από την άλλη, βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη περιορισμού του ελλείμματος και του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.
Η δημοσιονομική πίεση έχει ήδη προκαλέσει ευρύτερες κινητοποιήσεις στον δημόσιο τομέα. Στις 29 Σεπτεμβρίου μαθητές και δημόσιοι υπάλληλοι είχαν πραγματοποιήσει πανεθνικές κινητοποιήσεις ενάντια στις προτεινόμενες περικοπές και στις αλλαγές στον προϋπολογισμό του 2027.
Οι εκπαιδευτικοί περνούν στην απεργία
Η επόμενη φάση της σύγκρουσης θα είναι η απεργία των εκπαιδευτικών την Τρίτη. Οι συνδικαλιστικές ενώσεις αποφάσισαν την κινητοποίηση μία εβδομάδα μετά την απεργία των δημοσίων υπαλλήλων, διευρύνοντας το μέτωπο απέναντι στις δημοσιονομικές επιλογές της κυβέρνησης.
Για τους εκπαιδευτικούς, το ζήτημα δεν περιορίζεται στο ύψος της χρηματοδότησης. Συνδέεται με τις συνθήκες εργασίας, τις ελλείψεις προσωπικού και την πίεση που δέχεται το εκπαιδευτικό σύστημα.
«Όταν τα αιτήματα παραμένουν ανικανοποίητα επί χρόνια», δήλωσε εκπαιδευτικός που μίλησε στο Reuters, η συσσώρευση προβλημάτων δημιουργεί στους μαθητές πραγματικό άγχος.
Έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές
Η χρονική συγκυρία προσδίδει μεγαλύτερη πολιτική σημασία στην κινητοποίηση. Η Γαλλία έχει ήδη εισέλθει ουσιαστικά σε προεκλογική περίοδο, καθώς οι προεδρικές εκλογές του 2027 πλησιάζουν και ο Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη θητεία.
Οι γαλλικές εκλογές του 2027 έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό, ενώ η συζήτηση για το δημόσιο χρέος, τον προϋπολογισμό και τις κοινωνικές δαπάνες αναμένεται να αποτελέσει βασικό πεδίο της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Η κρίση στα σχολεία προσθέτει πλέον έναν ακόμη παράγοντα: τη στάση της νεολαίας απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι κινητοποιήσεις θα παραμείνουν επικεντρωμένες στα προβλήματα της Παιδείας ή αν θα μετατραπούν σε ευρύτερη κοινωνική διαμαρτυρία για τον προϋπολογισμό και την οικονομική πολιτική.
Η νέα κοινωνική σύγκρουση στη Γαλλία βρίσκεται ήδη σε αυτό το σταυροδρόμι. Οι μαθητικές κινητοποιήσεις ξεκίνησαν με αιτήματα για καθηγητές, υποδομές και καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης, αλλά πλέον συνδέονται με τη γενικότερη συζήτηση για τις δημόσιες δαπάνες και το δημοσιονομικό μέλλον της χώρας.
Για την κυβέρνηση, η πρόκληση είναι διπλή: να αποκαταστήσει τη λειτουργία των σχολείων και ταυτόχρονα να περιορίσει τη βία, χωρίς να αφήσει τη σύγκρουση να μετατραπεί σε ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση. Για τα συνδικάτα και τους μαθητές, η απεργία της Τρίτης θα αποτελέσει το επόμενο κρίσιμο τεστ για το εύρος της κινητοποίησης.
