Το μήνυμα ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει τον διάλογο με την Τουρκία, χωρίς όμως να μετακινείται από τις εθνικές της θέσεις, έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης από την 90ή ΔΕΘ.
Έθεσε στο επίκεντρο τις τουρκικές αντιδράσεις για τα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Αθήνα προσβλέπει στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και θεωρεί ως μοναδική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε διεθνή δικαιοδοσία την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
«Ο διάλογος δεν σημαίνει υπαναχώρηση»
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ήδη κινηθεί σε διπλωματικό επίπεδο απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις, καταθέτοντας διαβήματα στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών για τα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα, αλλά και για τις αντιδράσεις της Άγκυρας στα ειδικά χωροταξικά σχέδια που εφαρμόζει η Αθήνα.
Παράλληλα, το ζήτημα τέθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών και στους Ευρωπαίους ομολόγους του στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στην Ιρλανδία, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει σαφή στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη.
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η Αθήνα θεωρεί πως οι συγκεκριμένες τουρκικές θέσεις δεν στηρίζονται στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο και υπενθύμισε ότι αντίστοιχες ελληνικές θέσεις έχουν αποτυπωθεί σε συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Στο ίδιο πλαίσιο, ξεκαθάρισε ότι η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας δεν συνεπάγεται αλλαγή των ελληνικών θέσεων. «Η αξία της πραγματικής ουσιαστικής διπλωματίας είναι να μπορείς να συζητάς ακόμα κι αν έχεις διαφορές», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Αθήνα επιδιώκει την πρόληψη κρίσεων χωρίς να κάνει εκπτώσεις σε ζητήματα που θεωρεί θεμελιώδη.
Από τη συνεννόηση στην αυξανόμενη ένταση
Ο υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε μια σύνθετη εικόνα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Από τη μία πλευρά, όπως ανέφερε, τα τελευταία τρία χρόνια έχει δημιουργηθεί ένα λειτουργικό επίπεδο επικοινωνίας με την Άγκυρα, το οποίο έχει οδηγήσει σε συγκεκριμένα αποτελέσματα, μεταξύ άλλων στο μεταναστευτικό.
Από την άλλη, καταγράφεται περίοδος αυξανόμενης έντασης, την οποία η ελληνική πλευρά συνδέει με μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας.
Η θέση της Αθήνας είναι ότι ο διάλογος πρέπει να συνεχιστεί, ακριβώς επειδή μπορεί να συμβάλει στην αποτροπή κρίσεων. Παράλληλα, όμως, όπως τόνισε ο κ. Γεραπετρίτης, η Ελλάδα δεν πρόκειται να απεμπολήσει ούτε το δικαίωμά της να διαμορφώνει τη δομή των αμυντικών της δυνάμεων ούτε τις διεθνείς συμμαχίες της.
Στο επίκεντρο ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός
Η Αθήνα, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, επιλέγει να προχωρά στις πρωτοβουλίες της και να απαντά στις αντιδράσεις με επιχειρήματα που βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο.
Στο τραπέζι βρίσκονται ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, τα δικαιώματα έρευνας και εξόρυξης, η δημιουργία θαλάσσιων περιβαλλοντικών πάρκων, η αμυντική θωράκιση και οι διεθνείς συμμαχίες της χώρας.
«Θα ήμασταν αιθεροβάμονες να θεωρούμε ότι, όταν αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες, δεν θα υπάρχει αντίδραση», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να ενεργεί με συνέπεια και πλήρη προσήλωση στους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας η βασική διαφορά
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έθεσε ως κεντρικό ζήτημα για μια ενδεχόμενη ουσιαστική ελληνοτουρκική προσέγγιση την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας.
Όπως εξήγησε, η Ελλάδα θεωρεί ότι αυτή είναι η μοναδική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. Η Τουρκία, αντίθετα, συνδέει την οριοθέτηση με σειρά άλλων ζητημάτων, τα οποία η Αθήνα θεωρεί ανύπαρκτα και εκτός ατζέντας.
Αυτή η διαφορετική αφετηρία, σύμφωνα με τον υπουργό, αποτελεί το βασικό εμπόδιο για την έναρξη μιας διαδικασίας ουσιαστικής συζήτησης. Μάλιστα, όπως ανέφερε, έγινε προσπάθεια να βρεθεί κοινό έδαφος, χωρίς όμως να καταστεί δυνατή η συμφωνία στη βασική παραδοχή ότι αντικείμενο της συζήτησης θα πρέπει να είναι αποκλειστικά η οριοθέτηση.
Παρά τη δυσκολία αυτή, ο κ. Γεραπετρίτης εξέφρασε την ελπίδα ότι τα επόμενα χρόνια θα υπάρξει η δυνατότητα να βρεθεί κοινός τόπος με την Τουρκία.
Οι τρεις πυλώνες παραμένουν ενεργοί
Ο πολιτικός διάλογος, η θετική ατζέντα και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν τους τρεις βασικούς πυλώνες της ελληνοτουρκικής επικοινωνίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών εκτίμησε ότι η σημερινή ένταση συνδέεται κυρίως με τη ρητορική της Τουρκίας και με το ζήτημα των θαλάσσιων πάρκων. Παρά τα προβλήματα, η Αθήνα θεωρεί ότι ο δομημένος διάλογος πρέπει να συνεχιστεί, με σαφή προϋπόθεση τη διατήρηση των εθνικών θέσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη επίσκεψη του Ιμπραήλ Καλίν στην Ελλάδα. Ο κ. Γεραπετρίτης εξήγησε ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών γειτονικών χωρών διατηρούν διαύλους επικοινωνίας και ανταλλάσσουν πληροφορίες για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.
Μεταναστευτικό, Μέση Ανατολή και Λιβύη
Στις επαφές των υπηρεσιών πληροφοριών περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τον υπουργό, ζητήματα που αφορούν την ευρύτερη Μέση Ανατολή, το Ιράν, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη ναυτική ασφάλεια, καθώς και τις εξελίξεις στη Λιβύη και τη Συρία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην παράτυπη μετανάστευση, σημειώνοντας ότι οι ροές από την ανατολή έχουν μειωθεί κατά περίπου 80%. Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή συνδέεται και με την πολιτική βούληση για συνεργασία, η οποία μετατράπηκε σε πρακτικό αποτέλεσμα μέσω των υπηρεσιών πληροφοριών και της ανταλλαγής πληροφοριών.
Η θέση της Αθήνας είναι ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία πρέπει να παραμένουν ανοικτοί, με κάθε ζήτημα που τίθεται στο τραπέζι να εξετάζεται αποκλειστικά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
«Η Ελλάδα έχει αποκτήσει πραγματική δυναμική»
Ο υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε μια Ελλάδα με αυξημένο διεθνές αποτύπωμα και μεγαλύτερη δυνατότητα να διαμορφώνει τις εξελίξεις χωρίς να εξαρτάται από έναν μόνο διεθνή εταίρο.
«Η Ελλάδα σήμερα στην εξωτερική της πολιτική έχει αποκτήσει τέτοιου τύπου πραγματική δυναμική και ισχύ που δεν ετεροπροσδιορίζεται», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η χώρα διαθέτει πλέον μεγαλύτερη δυνατότητα να προβάλλει και να υπερασπίζεται τις θέσεις της.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τη διπλωματική διαφοροποίηση της Αθήνας, η οποία διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, χώρες του αραβικού κόσμου και την Ινδία.
Η αμυντική βιομηχανία ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής
Ο κ. Γεραπετρίτης χαρακτήρισε την αμυντική βιομηχανία διπλωματικό και γεωπολιτικό εργαλείο, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά τις αμυντικές της δυνατότητες τα τελευταία χρόνια.
Στον εξοπλιστικό σχεδιασμό περιλαμβάνονται γαλλικές φρεγάτες, αεροσκάφη Rafale και τα F-35 που αναμένεται να παραληφθούν σε λιγότερο από δύο χρόνια από τις ΗΠΑ, ενώ υπάρχει επίσης συνεργασία με το Ισραήλ.
Ο υπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα δεν εξαρτά την αμυντική της πολιτική από μία μόνο χώρα και υποστήριξε ότι οι υφιστάμενες συμμαχίες της είναι πλέον ισχυρά δομημένες.
Από τη Σαουδική Αραβία έως τη Μονή Σινά
Ιδιαίτερη θέση στη διπλωματική στρατηγική της Ελλάδας κατέχουν και οι σχέσεις με τις χώρες του αραβικού κόσμου. Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην Αίγυπτο, με την οποία, όπως είπε, υπάρχει στενή συνεργασία, μεταξύ άλλων και για το ζήτημα της Μονής Σινά.
Σύμφωνα με τον υπουργό, έχει υπάρξει προκαταρκτική κατανόηση για ένα ειδικό ρυθμιστικό καθεστώς, με τη μοναστική κοινότητα να καλείται να αποφασίσει για το μέλλον της σχετικής συμφωνίας.
Παράλληλα, ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας ως «εξαγωγέα ασφαλείας» προς χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία, η οποία, όπως σημείωσε, έχει τόσο επιχειρησιακή όσο και γεωπολιτική σημασία.
Ο ρόλος της Ελλάδας σε ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο υπουργός Εξωτερικών έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στον διεθνή ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η Ελλάδα. Όπως ανέφερε, η χώρα αναλαμβάνει σε λίγες ημέρες την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ενώ σε λιγότερο από έναν χρόνο θα αναλάβει και την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η διεθνής ασφάλεια δοκιμάζεται από πολέμους, περιφερειακές συγκρούσεις, πανδημικές και επισιτιστικές κρίσεις, αλλά και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο κ. Γεραπετρίτης τάχθηκε υπέρ της διεθνούς πολυμέρειας, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνεται η ισχύς επιμέρους κρατών, ο πυλώνας της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφαλείας δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί.
Η Αθήνα επενδύει στη διπλωματική διαφοροποίηση
Ο υπουργός Εξωτερικών συνέδεσε τη νέα θέση της Ελλάδας με ένα ευρύτερο δίκτυο διεθνών σχέσεων. Η Αθήνα, όπως ανέφερε, διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τις περισσότερες χώρες του αραβικού κόσμου και την Ινδία, επιδιώκοντας να έχει ανοιχτούς διαύλους προς διαφορετικές γεωπολιτικές κατευθύνσεις.
Παράλληλα, η αμερικανική διοίκηση που προέκυψε από τις τελευταίες εκλογές, κατά τον κ. Γεραπετρίτη, λειτούργησε ως παράγοντας που ανέδειξε την ανάγκη μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αυτονομίας σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια και η ασφάλεια.
Η Ελλάδα, όπως υποστήριξε, επιδιώκει διαφοροποίηση τόσο των ενεργειακών πηγών όσο και των πηγών ασφάλειας, ενώ συμμετέχει στην ευρωπαϊκή προσπάθεια για την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων αμυντικής ανθεκτικότητας.
Το βασικό μήνυμα του υπουργού Εξωτερικών είναι ότι η Αθήνα επιδιώκει να συνδυάσει τον διάλογο με την αποτροπή, τη διπλωματική κινητικότητα με την αμυντική ισχύ και τις σχέσεις καλής γειτονίας με τη σταθερή προσήλωση στις εθνικές της θέσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία παραμένει βασικό πεδίο δοκιμής της ελληνικής διπλωματίας, ενώ η ευρύτερη διεθνής κινητικότητα δημιουργεί για την Αθήνα νέες δυνατότητες αλλά και αυξημένες απαιτήσεις.
