Ο Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε να υποβαθμίσει την ένταση γύρω από τη σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν, χαρακτηρίζοντάς την «όχι πόλεμο», την ώρα που η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ έχει σχεδόν επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα. Τα στοιχεία για τις διελεύσεις, ωστόσο, δείχνουν μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ δεν δίνει σαφές χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Ο Βανς υποβαθμίζει τη σύγκρουση
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους για τη σύγκρουση με το Ιράν, η οποία εξακολουθεί να προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς πλησιάζουν κρίσιμες βουλευτικές εκλογές.
«Δεν θα το έλεγα πόλεμο αυτό. Αυτή τη στιγμή, δεν γίνεται ανταλλαγή πυρών», δήλωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο.
Η τοποθέτηση έγινε ενώ οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει δύο κύματα αεροπορικών βομβαρδισμών στο Ιράν τις τελευταίες ημέρες. Μία από τις επιθέσεις, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, προκάλεσε τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων και τον τραυματισμό δεκάδων ακόμη, ενώ πραγματοποιήθηκε εν μέσω γάμου.
Η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι θα προχωρήσει σε αντίποινα για το συγκεκριμένο πλήγμα.
Ερωτηθείς για την επίθεση, ο Βανς δήλωσε ότι αντιμετωπίζει με «μεγάλο σκεπτικισμό» τις αναφορές των ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι δεν παρέχουν αξιόπιστη εικόνα για τις απώλειες και τις εξελίξεις στη σύγκρουση. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι ΗΠΑ διεξάγουν «έρευνα σε βάθος» για το περιστατικό.
Χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα για το τέλος
Ο αμερικανός αντιπρόεδρος απέφυγε να προβλέψει πότε θα ολοκληρωθούν οι εχθροπραξίες. Η αποφυγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η αμερικανική επιχείρηση εναντίον του Ιράν βρίσκεται ήδη σε διαφορετικό χρονικό ορίζοντα από εκείνον που είχε περιγράψει αρχικά ο Ντόναλντ Τραμπ.
Όταν η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ ξεκίνησαν τη στρατιωτική επιχείρηση πριν από περίπου έξι μήνες, ο αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για σύγκρουση που θα διαρκούσε μερικές εβδομάδες το πολύ.
Τώρα, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Τραμπ εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να ανακηρύξει τη νίκη των ΗΠΑ και να σηματοδοτήσει πολιτικά το τέλος της ένοπλης σύρραξης.
Η συζήτηση αυτή βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με την προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να παρουσιάσει την κατάσταση ως ελεγχόμενη, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης δυσαρέσκειας μεταξύ ψηφοφόρων.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει τις τελευταίες ημέρες ότι η κίνηση των πλοίων έχει αυξηθεί σημαντικά. Ο Βανς επανέλαβε τον ισχυρισμό, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση έχει «σχεδόν» επιστρέψει στα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
«Αν γυρίσετε τρεις μήνες πίσω, πόσο πετρέλαιο και αέριο έβγαιναν από το στενό του Ορμούζ» εν μέσω «ιρανικών απειλών; Σχεδόν καθόλου», δήλωσε.
«Τώρα, έχουμε σχεδόν επιστρέψει στην κατάσταση πριν από τη σύγκρουση», πρόσθεσε.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος σε συνέντευξή του στο βρετανικό συντηρητικό τηλεοπτικό δίκτυο GB News υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έχουν «μεγάλο έλεγχο» στο Στενό του Ορμούζ.
«Φροντίζουμε να περνάνε 30, 40 πλοία κάθε νύχτα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Τα στοιχεία της ναυσιπλοΐας δείχνουν διαφορετική εικόνα
Οι αριθμοί, πάντως, αποτυπώνουν μια πιο περίπλοκη κατάσταση.
Ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ αναφέρθηκε σε 17 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που πέρασαν από το Ορμούζ, ενώ ο Τραμπ δημοσίευσε μέσω Truth Social γράφημα που κάνει λόγο για 18 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Το τελευταίο μέγεθος πλησιάζει τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που διακινούνταν από το Στενό πριν από τον πόλεμο.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Γαλλικού Πρακτορείου, που βασίζεται σε στοιχεία της πλατφόρμας παρακολούθησης της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας Kpler, η εικόνα των διελεύσεων δεν έχει επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα.
Μετά το κλείσιμο του Στενού από την Τεχεράνη την 1η Μαρτίου, οι διελεύσεις πλοίων που μεταφέρουν πρώτες ύλες, όπως υδρογονάνθρακες, λιπάσματα και ορυκτά, περιορίστηκαν κατά μέσο όρο σε περίπου δέκα την ημέρα, έναντι 95 ημερησίως τον Φεβρουάριο.
Οι «φαντομάδες» δυσκολεύουν την καταγραφή
Η προσωρινή αποκλιμάκωση μετά την κατ’ αρχήν συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης στα μέσα Ιουνίου επέτρεψε την αύξηση των διελεύσεων σε περίπου 36 πλοία την ημέρα.
Ωστόσο, η κίνηση μειώθηκε εκ νέου σε περίπου 15 διελεύσεις ημερησίως κατά την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, από τις 8 Ιουλίου έως τις 22 Αυγούστου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ποιότητα των δεδομένων. Από τις 8 Ιουλίου, περίπου τα δύο τρίτα των διελεύσεων καταγράφονται ως διελεύσεις πλοίων-«φαντασμάτων», σύμφωνα με την Kpler.
Πρόκειται για πλοία των οποίων η κίνηση μπορεί να εντοπίζεται στο Ορμούζ, αλλά δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί με ακρίβεια η πραγματική διαδρομή τους. Η αδυναμία αυτή συνδέεται μεταξύ άλλων με την απενεργοποίηση συσκευών μετάδοσης γεωγραφικής θέσης, τις παρεμβολές και την έλλειψη επαρκών δορυφορικών εικόνων.
Έτσι, πίσω από τις δηλώσεις της Ουάσιγκτον για «σχεδόν επιστροφή στην κανονικότητα» παραμένει ένα σημαντικό ερώτημα: κατά πόσο η αυξημένη κίνηση στο Ορμούζ αντανακλά πραγματική αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας και κατά πόσο αφορά κινήσεις που δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν πλήρως.
Για την κυβέρνηση Τραμπ, το ζήτημα έχει πλέον και σαφή πολιτική διάσταση. Η εικόνα ενός Στενού του Ορμούζ που λειτουργεί ξανά και μιας σύγκρουσης που βρίσκεται υπό έλεγχο ενισχύει το αφήγημα μιας αμερικανικής στρατιωτικής επιτυχίας. Ταυτόχρονα, όμως, η απουσία σαφούς ημερομηνίας για το τέλος των εχθροπραξιών και τα προβλήματα στην καταγραφή της ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι η επιστροφή στην ομαλότητα απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη.
