Οι 5 λόγοι που τα σύγχρονα sitcoms δεν μπορούν να επαναλάβουν την επιτυχία
Το «Friends» δεν ήταν απλώς μια επιτυχημένη κωμική σειρά. Έγινε το τηλεοπτικό πορτρέτο μιας ολόκληρης γενιάς, με τους έξι φίλους του Μανχάταν να καθορίζουν τη μόδα, τη γλώσσα και τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια νέοι αντιλαμβάνονταν την ενηλικίωση. Τριάντα και πλέον χρόνια μετά την πρεμιέρα του, η αμερικανική τηλεόραση αναζητά το αντίστοιχο sitcom της Gen Z. Το πρόβλημα είναι ότι η εποχή που γέννησε το «Friends» δεν υπάρχει πια.
Το «Friends» ήταν προϊόν μιας άλλης τηλεοπτικής εποχής
Το «Friends» έκανε πρεμιέρα το 1994 και ολοκληρώθηκε το 2004, έχοντας μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά φαινόμενα της εποχής του. Οι έξι νέοι που προσπαθούσαν να βρουν δουλειά, έρωτα και τη θέση τους στη Νέα Υόρκη έγιναν ένα είδος τηλεοπτικής οικογένειας για τη Generation X.
Η δύναμή του δεν βρισκόταν μόνο στους χαρακτήρες. Ήταν και θέμα χρόνου. Οι τηλεθεατές έβλεπαν την ίδια σειρά την ίδια ώρα, κάθε εβδομάδα, συζητούσαν την επόμενη ημέρα τα επεισόδια και περίμεναν μήνες για τη συνέχεια. Το φινάλε του «Friends» το 2004 παρακολούθησαν περίπου 52,5 εκατομμύρια Αμερικανοί.
Σήμερα αυτό το κοινό δεν υπάρχει. Και κυρίως, δεν υπάρχει η ίδια τηλεοπτική κοινότητα.
1. Η Gen Z δεν βλέπει τηλεόραση με τον τρόπο που την έβλεπε η Gen X
Η Gen Z μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον ατελείωτης προσφοράς. Streaming, YouTube, TikTok, Instagram, gaming και αμέτρητες πλατφόρμες διεκδικούν ταυτόχρονα την προσοχή της.
Ένα sitcom δεν ανταγωνίζεται πλέον απλώς μια άλλη σειρά. Ανταγωνίζεται το ατελείωτο scrolling.
Ακόμη και οι ίδιες οι σειρές έχουν αλλάξει. Τα 20 ή 24 επεισόδια ανά σεζόν που ήταν συνηθισμένα στις αμερικανικές sitcoms έχουν αντικατασταθεί από σεζόν οκτώ ή δέκα επεισοδίων. Οι χαρακτήρες, επομένως, δεν έχουν τον ίδιο χρόνο για να γίνουν «φίλοι» του κοινού.
2. Η Gen Z δεν θέλει να ακούει τους μεγαλύτερους να μιλούν σαν Gen Z
Ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα είναι η αυθεντικότητα.
Οι δημιουργοί των σειρών που προσπαθούν να αποτυπώσουν τη ζωή της Gen Z είναι στην πλειονότητά τους millennials ή μεγαλύτεροι. Έτσι, η γλώσσα, οι αναφορές και οι συμπεριφορές των νεαρών χαρακτήρων συχνά μοιάζουν να έχουν περάσει πρώτα από ένα γραφείο σεναριογράφων.
Η διαφορά είναι σημαντική. Το «Friends» μπορεί επίσης να γράφτηκε από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας από τους ήρωές του, αλλά η κοινωνική πραγματικότητα των 90s άλλαζε πολύ πιο αργά.
Σήμερα ένας τρόπος ομιλίας, ένα meme ή μια διαδικτυακή συμπεριφορά μπορεί να γίνει παρωχημένη μέσα σε λίγους μήνες. Η προσπάθεια να «μιλήσεις Gen Z» κινδυνεύει έτσι να γίνει πιο γρήγορα cringe παρά αστεία.
3. Η οικονομική πραγματικότητα δεν προσφέρεται εύκολα για sitcom
Ίσως εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη διαφορά.
Οι ήρωες του «Friends» ήταν νέοι ενήλικες που, παρά τις δυσκολίες τους, μπορούσαν να φανταστούν ότι κάποια στιγμή θα αποκτήσουν μια καλύτερη ζωή. Η Νέα Υόρκη ήταν ακριβή, αλλά το να ζεις σε ένα αξιοπρεπές διαμέρισμα με φίλους παρέμενε μια τηλεοπτικά πιστευτή φιλοδοξία.
Για τη σημερινή Gen Z, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Η στενότητα στην αγορά εργασίας, η στεγαστική κρίση, το κόστος ζωής και η αβεβαιότητα που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη κάνουν την ενηλικίωση πολύ λιγότερο ανέμελη.
Γι’ αυτό και μια παρέα εικοσάρηδων που ζει σε μεγάλα και καλαίσθητα διαμερίσματα του Μανχάταν κινδυνεύει πλέον να μοιάζει περισσότερο με fantasy παρά με κωμωδία καθημερινότητας.
Η σειρά «Adults», αντίθετα, επιχειρεί να αντιμετωπίσει αυτή την πραγματικότητα βάζοντας πέντε φίλους να συγκατοικούν στο πατρικό σπίτι ενός από αυτούς.
4. Η Gen Z είναι πολύ πιο σύνθετη για να χωρέσει εύκολα σε μία παρέα
Το «Friends» βασίστηκε σε μια σχετικά ομοιογενή παρέα. Σήμερα η Gen Z είναι πολύ πιο διαφοροποιημένη ως προς την καταγωγή, την ταυτότητα, τη σεξουαλικότητα και τις κοινωνικές εμπειρίες.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο για τους σεναριογράφους.
Από τη μία, μια σύγχρονη σειρά πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτή την πολυμορφία. Από την άλλη, όσο περισσότερες διαφορετικές εμπειρίες προσπαθεί να συμπεριλάβει, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αποκτήσει την απλότητα και τη σαφήνεια μιας κλασικής sitcom παρέας.
Το «Friends» μπορούσε να παρουσιάσει έξι ανθρώπους ως ένα σχεδόν αυτάρκες κοινωνικό σύμπαν. Σήμερα μια τέτοια προσέγγιση θα φαινόταν πολύ πιο περιορισμένη.
5. Υπάρχει ένα πράγμα που δεν μπορεί να αγνοήσει: το ίντερνετ
Η μεγαλύτερη ίσως παγίδα είναι το smartphone.
Δεν γίνεται να αφηγηθείς τη ζωή της Gen Z χωρίς να αφηγηθείς, έστω και έμμεσα, τη ζωή της στο διαδίκτυο. Οι σχέσεις, το φλερτ, η εργασία, η αυτοεικόνα, η κοινωνική αποδοχή και η καθημερινή επικοινωνία περνούν σε μεγάλο βαθμό από μια οθόνη.
Ταυτόχρονα, όμως, η τηλεοπτική αναπαράσταση του διαδικτύου είναι δύσκολη. Τα γραφικά των μηνυμάτων στην οθόνη μπορούν γρήγορα να φανούν παρωχημένα, ενώ το να αγνοήσεις εντελώς τα κινητά δημιουργεί μια ακόμη μεγαλύτερη ανακολουθία.
Η σειρά «I Love LA» είναι από τις ελάχιστες που επιχειρούν να κάνουν το ψηφιακό σύμπαν μέρος της ίδιας της ιστορίας, παρουσιάζοντας μια γενιά που ζει ταυτόχρονα στην πραγματική και στην online πραγματικότητα.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπει το «νέο Friends»
Οι σειρές «Adults», «I Love LA» και «The Sex Lives of College Girls», αλλά και άλλες παραγωγές που επιχειρούν να αφηγηθούν τη ζωή των σημερινών εικοσάρηδων, δείχνουν κάτι πιο ενδιαφέρον: ίσως το ζητούμενο δεν είναι να βρεθεί το νέο «Friends».
Το «Friends» έγινε επιτυχία επειδή δεν προσπάθησε να γίνει το «Friends» μιας προηγούμενης γενιάς. Αποτύπωσε, με τον δικό του τρόπο, τη ζωή μιας συγκεκριμένης εποχής.
Η Gen Z χρειάζεται κάτι αντίστοιχο, αλλά όχι απαραίτητα μια ακόμη σειρά με πέντε φίλους σε ένα διαμέρισμα, καφέ και ερωτικά μπερδέματα. Η δική της πραγματικότητα είναι πιο ακριβή, πιο ψηφιακή, πιο αβέβαιη και ταυτόχρονα πιο κατακερματισμένη.
Ίσως, λοιπόν, το μεγαλύτερο λάθος της τηλεόρασης είναι ότι ψάχνει το «νέο Friends» αντί να αναρωτηθεί ποια σειρά θα μπορούσε να γίνει το πρώτο πραγματικά Gen Z sitcom.
