Χωρίς καθαρό νικητή, αλλά με σαφείς πολιτικές γραμμές για την οικονομία, το χρέος και κυρίως τη σχέση της Γαλλίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ολοκληρώθηκε η πρώτη μεγάλη τηλεοπτική αντιπαράθεση των επτά βασικών διεκδικητών της γαλλικής προεδρίας.
Στην έδρα του Roland-Garros, όπου διεξάγεται το Γαλλικό Όπεν, οι Ζαν-Λικ Μελανσόν, Μαρίν Τοντελιέ, Ραφαέλ Γκλικσμάν, Γκαμπριέλ Ατάλ, Εντουάρ Φιλίπ, Μπρουνό Ρεταγιό και Μαρίν Λεπέν παρουσίασαν επτά διαφορετικές εκδοχές για τη Γαλλία του 2027. Η συζήτηση, που οργανώθηκε από τον ισχυρό σύνδεσμο των εργοδοτών MEDEF, κράτησε περισσότερο από μία ώρα πέραν του προγραμματισμένου χρόνου, αποκαλύπτοντας ότι η προεκλογική μάχη έχει ήδη ξεκινήσει για τα καλά.
Η Ευρώπη παραμένει το μεγάλο γαλλικό ρήγμα
Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο συμπέρασμα της βραδιάς ήταν ότι οι επτά υποψήφιοι δεν έχουν κοινή αντίληψη ούτε για τον ρόλο της Γαλλίας ούτε για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Λίγες ώρες νωρίτερα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε υπερασπιστεί στον ίδιο χώρο το σχέδιο προϋπολογισμού της ΕΕ ύψους 2 τρισ. ευρώ. Η συζήτηση των υποψηφίων έδειξε, ωστόσο, πόσο διαφορετικά αντιλαμβάνονται οι γαλλικές πολιτικές δυνάμεις την ευρωπαϊκή ισχύ.
Ο Εντουάρ Φιλίπ, πρώην πρωθυπουργός του Εμανουέλ Μακρόν και υποψήφιος της κεντροδεξιάς, επιτέθηκε στη συμφωνία που υπέγραψε η Φον ντερ Λάιεν με τον Ντόναλντ Τραμπ στη Σκωτία, χαρακτηρίζοντάς την «αξιοθρήνητη». Αντίθετα, εξήρε τη στάση του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο και τάχθηκε υπέρ μιας πραγματικής ευρωπαϊκής ένωσης κεφαλαιαγορών.
«Πρέπει να πείσουμε τους Ευρωπαίους εταίρους μας να μιλούν τη γλώσσα της ισχύος απέναντι στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες», υποστήριξε.
Ο Ραφαέλ Γκλικσμάν, από την κεντροαριστερά, κινήθηκε σε παρόμοια κατεύθυνση, κατηγορώντας τη Γαλλία ότι δεν αξιοποίησε τη σημερινή γεωπολιτική συγκυρία για να ενισχύσει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
«Η Γαλλία μπορεί να είναι η κινητήρια δύναμη μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής ισχύος που ξέρει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της», είπε, υποστηρίζοντας ότι το Παρίσι πρέπει να πάψει να φοβάται να διεκδικεί τα συμφέροντά του.
Ο Μελανσόν δεν έκρυψε τις προθέσεις του
Από την άλλη πλευρά, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν δεν επιχείρησε να στρογγυλέψει τις θέσεις του προκειμένου να γίνει πιο αρεστός στο επιχειρηματικό ακροατήριο.
Ο ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας επανέλαβε τη χρόνια κριτική του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία θεωρεί υπερβολικά προσδεδεμένη στη λογική του ελεύθερου ανταγωνισμού και του ελεύθερου εμπορίου.
Η θέση του ήταν ξεκάθαρη: μια Ευρώπη που θέλει να αντιπαρατεθεί οικονομικά με τις ΗΠΑ και την Κίνα δεν μπορεί, κατά τον ίδιο, να παραμένει εγκλωβισμένη στους σημερινούς κανόνες.
Ο Μελανσόν προχώρησε ακόμη περισσότερο. Δήλωσε ότι μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία του θα «παρακούσει» ευρωπαϊκούς κανόνες σε ζητήματα εμπορίου και οικονομικής πολιτικής, ενώ επανέφερε την πρότασή του για αλλαγή των ευρωπαϊκών Συνθηκών.
Ήταν ίσως η πιο καθαρή αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής που ακούστηκε στη βραδιά. Και ταυτόχρονα μια θέση που δείχνει ότι η γαλλική Αριστερά δεν σκοπεύει να αφήσει το ζήτημα της Ευρώπης αποκλειστικό πεδίο αντιπαράθεσης της κεντροδεξιάς με την ακροδεξιά.
Η Μαρίν Λεπέν, από την πλευρά της, κινήθηκε στη γνωστή ευρωσκεπτικιστική γραμμή του Εθνικού Συναγερμού, προτείνοντας μεταξύ άλλων μείωση της γαλλικής συνεισφοράς στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό κατά 5 δισ. ευρώ.
Η Λεπέν αρχίζει να ξεδιπλώνει την οικονομική της πρόταση
Το δεύτερο μεγάλο συμπέρασμα αφορά τη Μαρίν Λεπέν και την προσπάθειά της να διαμορφώσει μια οικονομική πρόταση που θα απευθύνεται όχι μόνο στην παραδοσιακή εκλογική βάση του Εθνικού Συναγερμού, αλλά και σε ευρύτερα στρώματα της γαλλικής δεξιάς.
Για ένα διάστημα είχε φανεί ότι το κόμμα θα μετακινούνταν προς μια περισσότερο φιλοεπιχειρηματική οικονομική πολιτική, ιδιαίτερα όταν υπήρχε το ενδεχόμενο να μην μπορέσει η ίδια να είναι υποψήφια και να αναλάβει την προεκλογική εκστρατεία ο Ζορντάν Μπαρντελά.
Η δικαστική εξέλιξη του Ιουλίου, όμως, άνοιξε τον δρόμο για την υποψηφιότητα της Λεπέν και άλλαξε τα δεδομένα.
Ενδεικτικό της αλλαγής ήταν η αποχώρηση από την προεκλογική εκστρατεία του οικονομικού συμβούλου Φρανσουά Ντιρβί, ο οποίος είχε ενταχθεί στην ομάδα του Μπαρντελά και εξέφραζε μια περισσότερο φιλοεπενδυτική γραμμή.
Στο debate η Λεπέν παρέμεινε πιστή στις βασικές οικονομικές της εξαγγελίες, προσθέτοντας όμως και στοιχεία που απευθύνονται στο επιχειρηματικό ακροατήριο.
Υποσχέθηκε περικοπές δαπανών ύψους 125 δισ. ευρώ, μέσω περιορισμού των δαπανών για τη μετανάστευση, μείωσης του αριθμού των κρατικών οργανισμών και περιορισμού της γαλλικής συνεισφοράς στην ΕΕ.
Η σύνταξη στα 62 επιστρέφει στο επίκεντρο
Η Λεπέν επανέλαβε επίσης τη δέσμευσή της να επαναφέρει στα 62 χρόνια το ελάχιστο όριο συνταξιοδότησης για τους περισσότερους εργαζόμενους, ακυρώνοντας στην πράξη τη μεταρρύθμιση Μακρόν του 2023.
Το θέμα έχει προκαλέσει εσωτερικές συζητήσεις στον Εθνικό Συναγερμό, καθώς το κόμμα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις κοινωνικές του υποσχέσεις και την ανάγκη να πείσει τις αγορές και τον επιχειρηματικό κόσμο ότι μπορεί να κυβερνήσει χωρίς να εκτροχιάσει τα δημόσια οικονομικά.
Ο Γκαμπριέλ Ατάλ, πρώην πρωθυπουργός και επικεφαλής του κόμματος του Μακρόν, δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη.
«Το προπέτασμα Μπαρντελά έχει πλέον σηκωθεί», σχολίασε, επιχειρώντας να παρουσιάσει τη Λεπέν ως την πραγματική και όχι τη μετριοπαθή εκδοχή του Εθνικού Συναγερμού.
Την ίδια στιγμή, η Λεπέν έκανε ένα άνοιγμα προς την άλλη κατεύθυνση, προτείνοντας συνταγματική τροποποίηση που θα υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να διατηρούν το δημοσιονομικό έλλειμμα κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο, κατά το πρότυπο του γερμανικού «φρένου χρέους».
Το γαλλικό χρέος ενώνει τους πάντες – οι λύσεις τους χωρίζουν
Υπάρχει ένα ζήτημα στο οποίο οι επτά υποψήφιοι συμφωνούν: το γαλλικό δημόσιο χρέος έχει φτάσει σε επίπεδα που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Ξεπερνά πλέον τα 3,5 τρισ. ευρώ και κανείς στο Roland-Garros δεν επιχείρησε να υποστηρίξει ότι η σημερινή κατάσταση είναι βιώσιμη επ’ αόριστον.
Από εκεί και πέρα, όμως, η συμφωνία τελείωσε.
Οι Φιλίπ και Ατάλ προσπάθησαν να εμφανιστούν ως οι υπεύθυνοι δημοσιονομικά υποψήφιοι, που θα προχωρήσουν σε περιορισμό των κρατικών δαπανών. Οι αντίπαλοί τους αντέτειναν ότι οι κυβερνήσεις του κεντρώου χώρου έχουν ήδη προσθέσει περισσότερα από 1 τρισ. ευρώ στο γαλλικό χρέος από την εκλογή του Μακρόν το 2017.
Ο Μελανσόν κατέθεσε μια εντελώς διαφορετική πρόταση: τη διαγραφή των τόκων συγκεκριμένου τμήματος του χρέους που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Έσπευσε, πάντως, να διευκρινίσει ότι δεν προτείνει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, την αμφισβήτηση του χρέους που βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών πιστωτών.
Η διατύπωσή του προκάλεσε γέλια στο ακροατήριο, αλλά αποτύπωσε με ακρίβεια τη βασική διαφορά της δικής του οικονομικής πρότασης: για τον Μελανσόν, το γαλλικό κράτος δεν πρέπει να αντιμετωπίσει την κρίση χρέους μόνο με περικοπές, αλλά πρέπει να αμφισβητήσει τους ίδιους τους όρους με τους οποίους λειτουργεί το ευρωπαϊκό οικονομικό σύστημα.
Ρεταγιό: «Το κράτος στην υπηρεσία των επιχειρήσεων»
Ο Μπρουνό Ρεταγιό, επικεφαλής των Ρεπουμπλικάνων, επιχείρησε να καταλάβει τον χώρο της συντηρητικής, φιλοεπιχειρηματικής δεξιάς.
Παρουσίασε τον εαυτό του ως υποψήφιο υπέρ της αγοράς και ενός μικρότερου κράτους, παραπέμποντας ακόμη και στο μοντέλο του Ρόναλντ Ρίγκαν.
Το σύνθημά του ήταν χαρακτηριστικό: ένα κράτος που θα βρίσκεται «στην υπηρεσία των επιχειρήσεων».
Πρόκειται για μια προσπάθεια να διαφοροποιηθεί τόσο από την κρατικιστική οικονομική προσέγγιση της Αριστεράς όσο και από τον οικονομικό λαϊκισμό του Εθνικού Συναγερμού.
Κανείς δεν κέρδισε – και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο
Το format της τηλεμαχίας δεν ευνόησε την ανάδειξη ενός μεγάλου νικητή. Επτά υποψήφιοι στην ίδια σκηνή, με μακροσκελείς απαντήσεις και διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες, δημιούργησαν περισσότερο ένα πανόραμα της γαλλικής πολιτικής σκηνής παρά μια πραγματική μονομαχία.
Οι θέσεις του Μελανσόν και της Τοντελιέ, ως των δύο υποψηφίων που βρίσκονται πιο αριστερά στο πολιτικό φάσμα, αντιμετωπίστηκαν με λιγότερο ενθουσιασμό από το ακροατήριο. Δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί: απέναντί τους είχαν κυρίως εκπροσώπους της γαλλικής επιχειρηματικής κοινότητας.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν κατάφεραν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους.
Ο Μελανσόν, ειδικά, επέλεξε να μην προσαρμόσει τις θέσεις του στις απαιτήσεις του ακροατηρίου. Και σε μια προεκλογική μάχη που αναμένεται να περιστραφεί γύρω από την οικονομία, την Ευρώπη και την κοινωνική ανισότητα, αυτή η καθαρότητα μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά χρήσιμη.
Οκτώ μήνες πριν από τις εκλογές, το τοπίο παραμένει ανοιχτό. Η Λεπέν εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη θέση των δημοσκοπήσεων, αλλά απέναντί της δεν υπάρχει ακόμη ένας προφανής αντίπαλος που να μπορεί να συσπειρώσει το υπόλοιπο πολιτικό φάσμα.
Το πρώτο debate δεν έδωσε απάντηση στο ερώτημα ποιος θα είναι ο επόμενος πρόεδρος της Γαλλίας. Έδωσε, όμως, μια πρώτη εικόνα της μάχης που έρχεται: λιγότερο Μακρόν, περισσότερη σύγκρουση για την Ευρώπη, το χρέος και το μοντέλο της γαλλικής οικονομίας.
Και αυτή τη φορά, η μάχη δεν θα αφορά μόνο το ποιος θα κυβερνήσει τη Γαλλία. Θα αφορά και το τι είδους Ευρώπη θα επιδιώξει να διαμορφώσει το Παρίσι την επόμενη ημέρα.
