Η νέα αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης στο Ιράν ανοίγει ένα ακόμη μέτωπο με την Κίνα. Το Πεκίνο προειδοποιεί ότι θα λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να προστατεύσει τα συμφέροντά του, καθώς η Ουάσινγκτον διευρύνει τις κυρώσεις πέρα από την Τεχεράνη και βάζει στο στόχαστρο εταιρείες και εμπορικούς εταίρους του Ιράν, απειλώντας όσους συνεχίσουν τις συναλλαγές μαζί του ακόμη και με αποκλεισμό από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η Ουάσινγκτον στρέφει τις κυρώσεις στους συμμάχους του Ιράν
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ένα νέο πακέτο κυρώσεων που αφορά τους οικονομικούς διαύλους μέσω των οποίων το Ιράν συνεχίζει να εξασφαλίζει έσοδα και να διατηρεί τις διεθνείς εμπορικές του σχέσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι λεγόμενες δευτερογενείς κυρώσεις. Δεν αφορούν μόνο ιρανικές επιχειρήσεις, αλλά και εταιρείες και οργανισμούς τρίτων χωρών που συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Οι νέες αμερικανικές κυρώσεις αφορούν τους τομείς του χρυσού, της τεχνολογίας, των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, της αεροπλοΐας και των θαλάσσιων μεταφορών. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε μέτρα εναντίον περίπου 60 οντοτήτων, εταιρειών και πλοίων που κατηγορούνται ότι βοηθούν το Ιράν να εξασφαλίζει έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου, να προμηθεύεται όπλα και να αναπτύσσει δυνατότητες στον ψηφιακό πόλεμο.
Οι κυρώσεις έχουν διεθνή εμβέλεια, με σημαντικό μέρος των στόχων να βρίσκεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Κίνα, τη Σιγκαπούρη και την Ευρώπη.
Το Πεκίνο βλέπει επίθεση στα δικά του συμφέροντα
Η αντίδραση της Κίνας ήταν άμεση. Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιάν υποστήριξε ότι η πολιτική της «μέγιστης πίεσης» δεν λύνει τα προβλήματα αλλά διευρύνει τις εντάσεις και δημιουργεί επιπτώσεις πολύ πέρα από το Ιράν.
«Οι μέγιστες πιέσεις που ασκούνται στο πλαίσιο ενός οικονομικού πολέμου δεν διευθετούν σε τίποτα τα προβλήματα», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι τέτοιες πρακτικές αποσταθεροποιούν την παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική τάξη.
Το πιο σαφές μήνυμα, ωστόσο, ήρθε στη συνέχεια: η Κίνα, είπε, «θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα» προκειμένου να υπερασπιστεί τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της.
Δεν πρόκειται απλώς για διπλωματική διαμαρτυρία. Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο οικονομικό και στρατηγικό εταίρο του Ιράν και οι αμερικανικές κυρώσεις αγγίζουν απευθείας ένα δίκτυο εμπορικών σχέσεων που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τα τελευταία χρόνια.
Το πετρέλαιο είναι το κρίσιμο σημείο
Το σημαντικότερο πεδίο αντιπαράθεσης είναι το ιρανικό πετρέλαιο.
Πριν από τον πόλεμο, πάνω από το 80% των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου κατευθυνόταν στην Κίνα, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Η σχέση αυτή δίνει στο Πεκίνο πρόσβαση σε ενέργεια, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει στην Τεχεράνη έναν από τους βασικούς δρόμους για να διατηρεί έσοδα παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Για την Ουάσινγκτον, επομένως, η Κίνα αποτελεί κρίσιμο κρίκο στην προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης του Ιράν. Για το Πεκίνο, όμως, η υπόθεση αφορά τις δικές του εμπορικές και ενεργειακές ανάγκες.
Ο Λιν Τζιάν υπογράμμισε ότι η οικονομική συνεργασία Κίνας και Ιράν πραγματοποιείται, σύμφωνα με το Πεκίνο, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και δεν θα πρέπει να παρεμποδίζεται ή να τίθεται σε κίνδυνο.
Η απειλή του δολαρίου
Η πιο επιθετική πλευρά της αμερικανικής πολιτικής αφορά το ίδιο το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο Σκοτ Μπέσεντ προειδοποίησε ότι οι χώρες που δεν θα συμμετάσχουν στις αμερικανικές κυρώσεις θα «μοιραστούν την απομόνωση του Ιράν». Η απειλή αφορά ουσιαστικά την πρόσβασή τους στο σύστημα του δολαρίου.
Αυτό είναι και το ισχυρότερο όπλο της Ουάσινγκτον. Οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να σταματήσουν κάθε συναλλαγή του Ιράν άμεσα. Μπορούν να πιέσουν τις τράπεζες, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις και τους εμπορικούς διαμεσολαβητές που συνεργάζονται με την Τεχεράνη, καθιστώντας το κόστος της συνεργασίας ιδιαίτερα υψηλό.
Το πρόβλημα για την Ουάσινγκτον είναι ότι αυτή η τακτική δεν αφορά πλέον μόνο το Ιράν. Αγγίζει την Κίνα, μια οικονομική υπερδύναμη που τα τελευταία χρόνια επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτησή της από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Μια σύγκρουση που ξεπερνά το Ιράν
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Κίνας για το Ιράν έχει, επομένως, μεγαλύτερη διάσταση από την εφαρμογή μιας ακόμη σειράς κυρώσεων.
Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να κλείσει τις οικονομικές οδούς που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να χρηματοδοτεί την οικονομία και τις στρατιωτικές της δυνατότητες. Το Πεκίνο, από την άλλη, θεωρεί ότι οι αμερικανικές κυρώσεις χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως εργαλείο επιβολής κανόνων στις οικονομικές σχέσεις τρίτων χωρών.
Η διαφορά αυτή μπορεί να γίνει ακόμη πιο έντονη εάν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν να εφαρμόσουν στην πράξη την απειλή αποκλεισμού από το δολάριο σε κινεζικές επιχειρήσεις ή χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με το Ιράν.
Σε αυτή την περίπτωση, το ζήτημα δεν θα είναι πλέον μόνο πόσο αποτελεσματικές είναι οι κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης. Θα αφορά το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η αμερικανική οικονομική ισχύς χωρίς να προκαλέσει μια ευρύτερη σύγκρουση με την Κίνα και χωρίς να επιταχύνει την προσπάθεια του Πεκίνου και άλλων χωρών να δημιουργήσουν εναλλακτικούς διαύλους εμπορίου και πληρωμών.
Η προειδοποίηση της Κίνας δείχνει ότι το Πεκίνο δεν αντιμετωπίζει πλέον τις κυρώσεις κατά του Ιράν ως μια υπόθεση που αφορά αποκλειστικά την Τεχεράνη. Τις βλέπει ως μέρος μιας ευρύτερης μάχης για το ποιος θέτει τους κανόνες στο διεθνές οικονομικό σύστημα.
