Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να εξηγήσει την πολιτική του απέναντι στο Ιράν, επιτέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την Ουκρανία, αποκάλυψε προβλήματα στα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών και, λίγο αργότερα, πέρασε από τα πυρηνικά του Ιράν στα σιντριβάνια και στο γρασίδι της Ουάσινγκτον.
Μια συνέντευξη που δύσκολα χωρά σε ενιαίο πολιτικό αφήγημα και περισσότερο μοιάζει με έναν καταιγισμό σκέψεων, όπου η εξωτερική πολιτική, η οικονομία, τα όπλα και η… κηπουρική συνυπάρχουν χωρίς εμφανή σύνδεση.
«Αν δεν χτύπαγα το Ιράν, θα τους λέγατε κύριε»
Σε μια ακόμη προσπάθεια να υπερασπιστεί την απόφασή του να επιτεθεί στο Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι χωρίς την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση η Τεχεράνη θα διέθετε σήμερα πυρηνικά όπλα.
«Αν δεν έκανα αυτό που έκανα, θα είχαν αυτή τη στιγμή πυρηνικά όπλα και θα τους αποκαλούσατε “κύριε”. Θα τους αποκαλούσατε “κύριε”», επέμεινε ο Αμερικανός πρόεδρος, σε συνέντευξή του στον συντηρητικό σχολιαστή Γουέιν Άλιν Ρουτ.
Η επιχειρηματολογία του Τραμπ, ωστόσο, δεν σταμάτησε στην πυρηνική απειλή. Από εκεί πέρασε στην οικονομική κατάσταση του Ιράν, στο νόμισμα, στον στρατό και τελικά στον εαυτό του ως… τραπεζίτη της Τεχεράνης.
«Είμαι ο τραπεζίτης τους»
Ο Τραμπ περιέγραψε τρεις υποτιθέμενες στρατηγικές απέναντι στο Ιράν: τη συνέχιση της πίεσης, τη στρατιωτική κλιμάκωση ή την οικονομική εξόντωση.
«Απλώς συνεχίζουμε και δείτε πόσο άσχημα τα πάνε», υποστήριξε, επικαλούμενος πληθωρισμό της τάξης του 300%, απαξίωση του νομίσματος και προβλήματα στη χρηματοδότηση των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
«Είμαι ο τραπεζίτης σας. Είμαι ο τραπεζίτης τους», είπε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν ουσιαστικά τα χρήματα του Ιράν.
Η φράση αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο την προσωπική και συναλλακτική αντίληψη με την οποία ο Τραμπ συχνά περιγράφει τη διεθνή πολιτική: κράτη, συμμαχίες, πόλεμοι και οικονομικές σχέσεις παρουσιάζονται σαν λογαριασμοί σε ένα τεράστιο παγκόσμιο ταμείο, του οποίου ο ίδιος εμφανίζεται ως διαχειριστής.
Από τα πυρομαχικά στην Ευρώπη και τον Μπάιντεν
Κάπου εδώ η συζήτηση μετακινήθηκε στην Ουκρανία και στα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών.
Ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι τα αποθέματα των ΗΠΑ έχουν μειωθεί, αποδίδοντας την κατάσταση στην προηγούμενη κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν και στην αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
«Ο λόγος για τον οποίο τα αποθέματα των πυρομαχικών είναι χαμηλά, είναι επειδή ο Μπάιντεν έδωσε 300 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ουκρανία», υποστήριξε.
Στη συνέχεια, όμως, διευκρίνισε ότι πλέον οι ΗΠΑ πωλούν όπλα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία με τη σειρά της τα παραδίδει στην Ουκρανία.
«Τα δίνω στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχουν χρήματα και πληρώνουν μέχρι και το τελευταίο δολάριο», είπε, για να προσθέσει: «Πουλάμε πυρομαχικά, πουλάμε μαχητικά, πουλάμε τα πάντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και αυτοί τα κάνουν ό,τι θέλουν. Τα δίνουν στην Ουκρανία».
Έτσι, μέσα σε λίγα λεπτά, η συζήτηση μεταφέρθηκε από τα πυρηνικά του Ιράν στην κατάσταση των αμερικανικών οπλοστασίων, από εκεί στην κυβέρνηση Μπάιντεν και στη συνέχεια στον λογαριασμό που, κατά τον Τραμπ, πληρώνει η Ευρώπη για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Και κάπου εκεί εμφανίστηκε το… γρασίδι
Αν το πρώτο μέρος της συνέντευξης κινήθηκε στο γνώριμο πεδίο της τραμπικής ρητορικής, το επόμενο πέρασμα είναι πιο δύσκολο να ενταχθεί σε οποιοδήποτε συνεκτικό πολιτικό αφήγημα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ άρχισε να μιλά για τα έργα ανάπλασης στην Ουάσινγκτον, τα σιντριβάνια, τα μνημεία και τα πάρκα.
Υπερηφανεύτηκε για τα 38 σιντριβάνια που, όπως είπε, επαναλειτούργησαν ύστερα από χρόνια αδράνειας και περιέγραψε την εικόνα της αμερικανικής πρωτεύουσας πριν από τις παρεμβάσεις ως μια πόλη γεμάτη γκράφιτι και αγριόχορτα.
Και τότε ήρθε το γρασίδι.
«Αλλάζουμε το γρασίδι στα πάρκα. Ξέρετε, ο κόσμος γελάει, “ω, αλλάζει το γρασίδι”», είπε ο Τραμπ.
Για να εξηγήσει στη συνέχεια γιατί, κατά την άποψή του, πρόκειται για κάτι σημαντικό:
«Είναι μεγάλη υπόθεση. Το γρασίδι, ξέρετε, το γρασίδι έχει ζωή όπως ακριβώς έχουν ζωή οι άνθρωποι. Και αυτό το γρασίδι υπήρχε εδώ και 50, 60 χρόνια».
Από την αποτροπή μιας πυρηνικής απειλής και τον οικονομικό πόλεμο εναντίον του Ιράν, στην ανανέωση του χλοοτάπητα της Ουάσινγκτον. Από τα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών στην αισθητική των πάρκων. Και από την Ευρωπαϊκή Ένωση στον… κύκλο ζωής του γρασιδιού.
Μια προεδρία που λειτουργεί με τη λογική του «εγώ»
Πέρα από τις επιμέρους δηλώσεις, το ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ αντιλαμβάνεται και παρουσιάζει την άσκηση της εξουσίας.
Το «εγώ» κυριαρχεί σχεδόν παντού: εγώ σταμάτησα το Ιράν, εγώ ελέγχω τα χρήματά τους, εγώ αποφασίζω για τα όπλα, εγώ αποκαθιστώ την Ουάσινγκτον.
Η εξωτερική πολιτική παρουσιάζεται ως προσωπική διαπραγμάτευση, η οικονομία ως σχέση πιστωτή και οφειλέτη, η άμυνα ως λογαριασμός πωλήσεων και η διακυβέρνηση της πρωτεύουσας ως ζήτημα εικόνας και συμβολισμού.
Ακόμη και η ανακαίνιση των πάρκων εντάσσεται στο ίδιο προσωπικό αφήγημα «αποκατάστασης» που ο Λευκός Οίκος προβάλλει συστηματικά.
Δεν είναι τυχαίο ότι λίγες ημέρες νωρίτερα ο Λευκός Οίκος είχε δημοσιοποιήσει ένα βίντεο εμπνευσμένο από τους τίτλους αρχής του «Game of Thrones», με το μήνυμα: «Η πρωτεύουσα: αποκαταστάθηκε – Η τάξη αποκαταστάθηκε. Η πρωτεύουσα ανακτήθηκε».
Από την υπερβολή στην πολιτική σύγχυση
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απλώς ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί υπερβολές. Είναι ότι συχνά διαφορετικά επίπεδα πολιτικής συζήτησης συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο, προσωπικό αφήγημα, στο οποίο η στρατιωτική ισχύς, η οικονομική πίεση, οι διεθνείς συμμαχίες, η εσωτερική πολιτική και η αισθητική της πρωτεύουσας εμφανίζονται ως εκδοχές του ίδιου πράγματος: της προσωπικής του ικανότητας να «διορθώνει» ό,τι θεωρεί προβληματικό.
Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική ρητορική που κινείται από το Ιράν στην Ουκρανία, από την Ουκρανία στους τραπεζίτες, από τους τραπεζίτες στα πυρομαχικά και από εκεί στα σιντριβάνια και στο γρασίδι.
Μια τρικυμία εν κρανίω, θα έλεγε κανείς, όπου η υπερβολή δεν αποτελεί απλώς επικοινωνιακό εργαλείο αλλά μοιάζει να έχει γίνει η ίδια η μέθοδος πολιτικής αφήγησης.
Και μέσα σε αυτή την καταιγίδα λέξεων, ένα πράγμα παραμένει σταθερό: ο Τραμπ εμφανίζεται πάντοτε ως ο άνθρωπος που έχει την απάντηση. Ακόμη κι όταν η ερώτηση αφορά τα πυρηνικά του Ιράν, τα όπλα της Ουκρανίας ή… το γρασίδι που φύτρωνε επί εξήντα χρόνια στην Ουάσινγκτον.
