Εκκλησία: Εσωτερικές ρωγμές μετά τη ρύθμιση για τις αποδοχές των αρχιερέων

Έντονη εσωτερική κινητικότητα καταγράφεται στην Εκκλησία της Ελλάδος μετά τη συζήτηση για τη μισθολογική ρύθμιση των αρχιερέων, με παρεμβάσεις που ξεπερνούν το θεσμικό πλαίσιο και αγγίζουν ευθέως την πολιτική αντιπαράθεση. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο μητροπολίτης Νέας Σμύρνης Συμεών , ο οποίος ζητά την απόσυρση της διάταξης, αμφισβητώντας ανοιχτά ότι η αύξηση των αποδοχών αποτέλεσε ποτέ αίτημα της Εκκλησίας.

Στη δήλωσή του στρέφεται ευθέως κατά της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, κάνοντας λόγο για επικοινωνιακή διαχείριση και για προσπάθεια μετατόπισης της δημόσιας ατζέντας από τα κοινωνικά ζητήματα. Η τοποθέτησή του ανοίγει νέο κύκλο συζήτησης για τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας, σε μια περίοδο ήδη φορτισμένη πολιτικά.

Την ίδια στιγμή, οι αναφορές του σε εσωτερικές ισορροπίες και πιθανές εντάσεις ανάμεσα σε μητροπολίτες και εφημερίους αναδεικνύουν μια πιο σύνθετη εικόνα: η συζήτηση για τις αποδοχές δεν περιορίζεται στην κορυφή της ιεραρχίας, αλλά αγγίζει ολόκληρη τη δομή του εκκλησιαστικού σώματος.

Η θέση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου και η προσπάθεια εκτόνωσης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Διαρκής Ιερά Σύνοδος επιχειρεί να επαναφέρει τη συζήτηση σε θεσμικό πλαίσιο, απορρίπτοντας τις αιτιάσεις περί υπερβολικών αποδοχών και «νέων προνομίων». Μέσω του εκπροσώπου Τύπου της, του μητροπολίτη Βαρθολομαίου Πολυανής και Κιλκισίου, η Εκκλησία επιμένει ότι οι αναφορές σε υπέρογκα ποσά προκύπτουν από εσφαλμένες αναγνώσεις ή αποσπασματική παρουσίαση των δεδομένων.

Παράλληλα, η ΔΙΣ επιχειρεί να επανατοποθετήσει ιστορικά το ζήτημα, συνδέοντας τη μισθοδοσία του κλήρου με την ευρύτερη σχέση Εκκλησίας και Πολιτείας και με την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας στο παρελθόν. Η θέση αυτή λειτουργεί ως αντίβαρο στις επικρίσεις, αλλά και ως προσπάθεια αποφόρτισης της έντασης που έχει ήδη μεταφερθεί στον δημόσιο χώρο.

Αναλυτικά η δήλωση του Μητροπολίτη:

«Προ­βλη­μα­τί­στη­κα πο­λύ ἄν ἔ­πρε­πε νά γρά­ψω κά­τι ἤ νά σι­ω­πή­σω γι­ά τό ζή­τη­μα τῆς κυ­βερ­νη­τι­κῆς πρω­το­βου­λί­ας γι­ά τήν αὔ­ξη­ση τῶν ἀ­πο­δο­χῶν τοῦ Ἀρ­χι­ε­πι­σκό­που καί τῶν Μη­τρο­πο­λι­τῶν, τό ὁ­ποῖ­ο αὐ­τές τίς μέ­ρες τό­σο θό­ρυ­βο προ­κα­λεῖ.

Ἡ ἐ­πί­μο­νη ὅ­μως σύ­στα­ση προ­σώ­που πού μέ πε­ρι­βάλ­λει μέ βα­θύ σε­βα­σμό καί πο­λλή ἀ­γά­πη μέ ἀ­νάγ­κα­σε τε­λι­κά νά πα­ρα­με­ρί­σω τούς δι­σταγ­μούς μου καί νά χα­ρά­ξω τίς γραμ­μές πού ἀ­κο­λου­θοῦν.

1. Δι­α­νύ­ω τό 24ο ἔ­τος τῆς ἀρ­χι­ε­ρα­τεί­ας μου. Οὐ­δέ­πο­τε σέ σύ­νο­δο ἐ­τέ­θη ἤ δι­α­τυ­πώ­θη­κε γρα­πτῶς ἀ­πό κά­ποι­ον Ἱ­ε­ράρ­χη δη­μο­σί­ως αἴ­τη­μα αὐξήσεως τῶν ἀ­πο­δο­χῶν μας. Ἑ­πο­μέ­νως τό λε­χθέν ἀ­πό ἐ­πί­ση­μα χεί­λη ὅ­τι αὐ­τό ἀ­πο­τε­λοῦ­σε «πά­γι­ο αἴ­τη­μα τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας», δέν εἶ­ναι ἀ­λη­θές.

2. Ὅ­τι δέν ἀν­τι­στοι­χοῦν οἱ ἀ­πο­δο­χές μας στή θέ­ση καί σ­τήν τι­μή πού ἀ­νέ­κα­θεν ἀ­πο­δί­δει ἡ Πο­λι­τεί­α, στό ὑ­φι­στά­με­νο πλαί­σι­ο σχέ­σε­ων, πρός τό λει­τούρ­γη­μά μας εἶ­ναι τοῖς πᾶ­σι γνω­στό.

Κα­νείς ὅ­μως ἀ­πό μᾶς τούς ἀρ­χι­ε­ρεῖς δέν δι­α­νο­ή­θη­κε αὐ­τό νά τό ἀ­παι­τή­σει. Τώ­ρα ἄν στίς ἐ­πι­κοι­νω­νί­ες τοῦ Ἀρ­χι­ε­πι­σκό­που μέ τόν πρω­θυ­πουρ­γό, ὁ πρῶ­τος χαριτολογώντας «ἀ­πεί­λη­σε» νά με­τα­πη­δή­σει στό Ἰσ­λάμ καί νά …γί­νει «μουφ­τῆς» (ἐ­πει­δή οἱ ἕλ­λη­νες μουφ­τῆ­δες ἀ­μεί­βον­ται κα­τά πο­λύ ὑ­ψη­λό­τε­ρα ἀ­πό τούς Μη­τρο­πο­λί­τες) καί ὁ πρω­θυ­πουρ­γός «φο­βή­θη­κε» μή­πως κον­τά στά ἄλ­λα προ­βλή­μα­τα πού ἀν­τι­με­τω­πί­ζει θά τοῦ τύ­χαι­νε καί αὐ­τό, δέν μπο­ρῶ νά γνω­ρί­ζω…

3. Δυ­στυ­χῶς τό πο­λι­τι­κό κα­τε­στη­μέ­νο τοῦ τό­που μας ὅ­λων τῶν χρω­μά­των χαί­ρε­ται ὅ­ταν μέ ὁ­ποι­ο­δή­πο­τε τρό­πο καί ἀ­φορ­μή πλήτ­τε­ται τό κύ­ρος τῶν ἐ­πι­σκό­πων. Ἔτ­σι καί τώ­ρα ἡ πρό­τα­ση γι­ά αὔ­ξη­ση τῶν ἀ­πο­δο­χῶν τῶν Ἱ­ε­ραρ­χῶν σήκω­σε ὁ­λό­κλη­ρο κουρ­νι­αχ­τό. Βου­ΐ­ζει τό δι­α­δί­κτυ­ο. Οἱ πάν­τες μέ πολ­λή χο­λή σπεύ­δουν νά ἐκ­φέ­ρουν γνώ­μη. Ἀ­πρό­σμε­νη ἐ­πι­τυ­χί­α τῶν κομ­μα­τι­κῶν ἐ­πι­κοι­νω­νι­ο­λό­γων! Ἔ­στρε­ψαν τήν προ­σο­χή τῆς κοι­νῆς γνώ­μης ἀ­πό τά φλέ­γον­τα ζη­τή­μα­τα τῆς κοι­νω­νί­ας στήν αὔ­ξη­ση τῶν ἀρ­χι­ε­ρα­τι­κῶν ἀ­πο­δο­χῶν! Τῶν ἐ­πι­κοι­νω­νι­ο­λό­γων λοι­πόν οἱ ἀ­μοι­βές θά πρέ­πει νά πολ­λα­πλα­σι­α­στοῦν!

4. Ἀπό τό μυ­α­λό κά­ποι­ων ἴ­σως πέ­ρα­σε καί ἡ πο­νη­ρή σκέ­ψη ὅ­τι μέ τή συγ­κε­κρι­μέ­νη πρό­τα­ση «θά φέ­ρου­με σέ ἀν­τι­πα­ρά­θε­ση τό σῶ­μα τῶν πρε­σβυ­τέ­ρων-ἐ­φη­με­ρί­ων πρός τούς Μη­τρο­πο­λί­τες τους. Ἑ­πο­μέ­νως κι ἀπ᾽ αὐ­τό κερ­δί­ζου­με»!

5. Ὁ κυ­ρι­ό­τε­ρος λό­γος ὅ­μως φαί­νε­ται πώς εἶ­ναι —ἐν ὄ­ψει ἐ­κλο­γῶν— νά λη­σμο­νη­θεῖ ἡ θέ­ση τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας (καί φυ­σι­κά τῶν Ἱ­ε­ραρ­χῶν) στό νό­μο γι­ά τόν γά­μο τῶν ὁ­μο­φυ­λο­φί­λων. Ἀν­τι­λαμ­βά­νον­ται οἱ κυ­βερ­νῶν­τες ὅ­τι αὐ­τό τό ζή­τη­μα γι­ά τήν Ἐκ­κλη­σί­α δέν ἔ­χει κλεί­σει. Προ­σβάλ­λει τό ἦ­θος της. Τήν εὐ­αγ­γε­λι­κή δι­δα­σκα­λί­α. Τό μυ­στή­ρι­ο τοῦ Γά­μου. Τόν θε­σμό τῆς χρι­στι­α­νι­κῆς οἰ­κο­γέ­νει­ας. Γι᾽ αὐ­τό καί εἶ­ναι δύ­σκο­λο νά λη­σμο­νη­θεῖ.

Τί θά μπο­ροῦ­σε, λοι­πόν, νά βο­η­θή­σει νά ξε­χα­στοῦν ἡ στά­ση, ἡ ψῆ­φος καί τά κα­μώ­μα­τα πολ­λῶν; Νά κλεί­σουν τά στό­μα­τα τῶν ἀρ­χι­ε­ρέ­ων μέ τήν αὔ­ξη­ση τῶν ἀ­πο­δο­χῶν τους γι­ά νά στα­μα­τή­σουν νά τό θυ­μί­ζουν καί νά ἐ­πη­ρε­ά­ζουν τούς χρι­στια­νούς, τά μέ­λη τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας.

6. Κον­τά σέ ὅ­λα αὐ­τά καί κά­ποι­οι ἐξ ἡ­μῶν βγῆ­καν στούς ἐ­ξῶ­στες νά «ἀ­πο­λο­γη­θοῦν» γι­ά τό τί κά­νουν ἤ τί θά κά­νουν μέ τίς αὐ­ξη­μέ­νες 90% (!) ἀ­πο­δο­χές τους, λη­σμο­νών­τας τήν ἐν­το­λή τοῦ Χρι­στοῦ «μή γνώ­τω…» (Ματθ. 6,3). Ἀχρείαστες ἐξηγήσεις!

«Τῶν φρο­νί­μων ὀ­λί­γα!» Πά­ραυ­τα ἡ συγ­κε­κρι­μέ­νη δι­ά­τα­ξη νά ἀ­πο­συρ­θεῖ! Νά μή φτά­σει στή Βου­λή! Ὄ­χι κι ἄλ­λος δι­α­συρ­μός!».

Το ιστορικό βάρος και η σύγκρουση αφηγήσεων

Στη δημόσια αντιπαράθεση συνυπάρχουν δύο διαφορετικές αφηγήσεις. Από τη μία πλευρά, η Εκκλησία επιμένει ότι η ρύθμιση εντάσσεται στο θεσμικό πλαίσιο της δημόσιας διοίκησης και δεν συνιστά προνομιακή μεταχείριση. Από την άλλη, μέρος της Ιεραρχίας και πολιτικοί της επικριτές βλέπουν μια επιλογή με έντονο επικοινωνιακό αποτύπωμα, που ανοίγει εσωτερικά ρήγματα και προκαλεί πολιτικό κόστος.

Η αντιπαράθεση εντείνεται από το γεγονός ότι η συζήτηση αγγίζει ζητήματα ταυτότητας και θεσμικού ρόλου της Εκκλησίας, σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις της με την Πολιτεία παραμένουν ευαίσθητες και συχνά φορτισμένες.

Ένα ζήτημα που ξεπερνά τις αποδοχές

Πίσω από τη διαφωνία για τα μισθολογικά μεγέθη διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πεδίο σύγκρουσης: ο τρόπος με τον οποίο η Εκκλησία αντιλαμβάνεται τον θεσμικό της ρόλο και ο τρόπος με τον οποίο η Πολιτεία επιλέγει να τον εντάξει στο διοικητικό της πλαίσιο.

Η δημόσια συζήτηση έχει πλέον μετατοπιστεί από τα τεχνικά στοιχεία της ρύθμισης σε ζητήματα πολιτικής στρατηγικής, εσωτερικής συνοχής και θεσμικής ισορροπίας, με την Εκκλησία να καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα εξωτερικές πιέσεις και εσωτερικές διαφοροποιήσεις.