Οι επενδύσεις (ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου) έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, από 20,3 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές (ή 11% του ΑΕΠ) το 2019 αυξήθηκαν στα 42 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές (ή 17% του ΑΕΠ) το 2025. Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη αύξηση 21,7 δισ. σε ονομαστικούς όρους, σχεδόν 6 μονάδες ΑΕΠ.
| 2019 | 2025 | Μεταβολή | |
| Σύνολο επενδύσεων, εκατ. ευρώ, σε τρέχουσες τιμές | 20.268 | 41.925 | 21.657 |
| Σύνολο επενδύσεων ως % ΑΕΠ | 11,0 | 16,9 | 5,9 |
Το κυβερνητικό αφήγημα για αυτή την μεγάλη αύξηση των επενδύσεων είναι πως οφείλεται στις μεταρρυθμίσεις, στις μειώσεις φόρων και εν γένει στη φιλοεπενδυτική της πολιτική που συνεισφέρει στην αύξηση του παγίου κεφαλαίου και την παραγωγική δυναμικότητα της ελληνικής οικονομίας. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;
Ένας απλός τρόπος να απαντήσουμε είναι να δούμε την ανάλυση των επενδύσεων ανά πάγιο περιουσιακό στοιχείο, όπως δημοσιεύονται από τη Eurostat. Εκεί θα δούμε, για παράδειγμα, ότι ένα μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης, 6,1 δισ. ευρώ, αφορά την αγορά κατοικιών. Δύσκολα μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι η αγορές κατοικιών είναι αποτέλεσμα μεταρρυθμίσεων και ακόμα δυσκολότερα ότι αυξάνουν την παραγωγική δυναμικότητα της οικονομίας.
Όμως η συζήτηση δεν τελειώνει εδώ.
Ως γνωστόν, στις επενδύσεις περιλαμβάνονται και τα εξοπλιστικά προγράμματα του υπουργείου Άμυνας, εφόσον τα οπλικά συστήματα αποτελούν πάγιο εξοπλισμό. Αν συγκρίνουμε τις σχετικές δαπάνες στις εισηγητικές εκθέσεις των κρατικών προϋπολογισμών του 2020 και του 2026, θα δούμε ότι έχουν αυξηθεί από σχεδόν 500 εκατ. ευρώ το 2019 σε σχεδόν 2,5 δισ. το 2025. Έχουμε, επομένως, άλλα 2 δισ. ευρώ από τη συνολική αύξηση των επενδύσεων που δεν έχουν τίποτα να κάνουν την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης.
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε και το Ταμείο Ανάκαμψης.
Σύμφωνα, πάντα, με τη Eurostat, η Ελλάδα χρησιμοποίησε περίπου 2,9 δισ. ευρώ το 2025 από το Ταμείο Ανάκαμψης ως κεφαλαιακές δαπάνες, δηλαδή είτε απευθείας δημόσιες επενδύσεις είτε επιχορηγήσεις για ιδιωτικές επενδύσεις. Πρόκειται, επομένως για (ευρωπαϊκό) δημόσιο χρήμα που σίγουρα δεν αφορά φιλοεπενδυτικές κυβερνητικές πολιτικές.
Είναι πλέον εύκολο να υπολογίσουμε ότι τα 11 από τα 21,6 δισ. ευρώ της συνολικής αύξησης των επενδύσεων στην περίοδο 2019-25, δηλαδή λίγο παραπάνω από τα μισά, προέρχονται από τους τρεις παράγοντες που εντοπίστηκαν: Κατοικίες, εξοπλιστικά προγράμματα και Ταμείο Ανάκαμψης. Τα αναλυτικά στοιχεία φαίνονται στον παρακάτω πίνακα.
| Επενδύσεις: εκατ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές | 2019 | 2025 | μεταβολή | ποσοστό της μεταβολής επενδύσεων |
| Σύνολο επενδύσεων | 20.268 | 41.925 | 21.657 | |
| εκ των οποίων: | ||||
| Κατοικίες | 1.500 | 7.611 | 6.110 | 28,2 |
| Εξοπλιστικά προγράμματα | 518 | 2.496 | 1.978 | 9,1 |
| Ταμείο Ανάκαμψης | 0 | 2.870 | 2.870 | 13,3 |
| Σύνολο | 10.958 | 50,6 |
Με βάση τα επίσημα στοιχεία, είναι προφανές ότι το κυβερνητικό αφήγημα απέχει αρκετά από την πραγματικότητα. Η μισή αύξηση των επενδύσεων που σημειώθηκε στη θητεία της αφορά είτε κατοικίες, είτε δημόσιο χρήμα και δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση αποτέλεσμα φιλοεπενδυτικών μεταρρυθμίσεων.
Μήπως όμως οι άλλες μισές είναι αποτέλεσμα φιλοεπενδυτικών μεταρρυθμίσεων; Μπορεί και ναι, μπορεί και όχι, δύσκολο να πει κανείς. Αυτό όμως που μπορούμε να πούμε είναι τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχαν οι παραπάνω επενδύσεις. Η αύξηση θα ήταν η μισή και οι επενδύσεις θα ήταν κοντά στο 14% του ΑΕΠ αντί για το 17%. Μικρή η διαφορά, θα πει κανείς. Απλά θα βρισκόμασταν στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντί για την προτελευταία που βρισκόμαστε σήμερα.
(*) Ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης είναι Επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΙΝΑΤ
Αναδημοσίευση από το KREPORT