Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων που χρηματοδότησαν μεταναστευτικές δομές στην Ελλάδα επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της μεταναστευτικής πολιτικής της περιόδου της πανδημίας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο συμβάσεις συνολικού ύψους 11,3 εκατ. ευρώ για κέντρα φιλοξενίας σε Μαλακάσα και Σιντική, οι οποίες ανατέθηκαν χωρίς δημόσιο διαγωνισμό και φέρονται να είχαν υπερβολικό κόστος σε σχέση με αντίστοιχα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι συμβάσεις που ερευνά η EPPO
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) αφορά έργα που υλοποιήθηκαν την περίοδο 2020-2021, όταν η Ελλάδα βρισκόταν υπό πίεση λόγω της διαχείρισης του μεταναστευτικού και των συνθηκών της πανδημίας Covid-19. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico και η «Καθημερινή», οι δύο συμβάσεις ανατέθηκαν απευθείας σε ιδιωτικές εταιρείες, χωρίς ανοικτό διαγωνισμό.
Η πρώτη υπόθεση αφορά την επέκταση της δομής στη Μαλακάσα, βόρεια της Αθήνας, ώστε να μεταφερθούν εκεί περίπου 1.500 μετανάστες από τα νησιά του Αιγαίου. Η αρχική σύμβαση, ύψους 4,3 εκατ. ευρώ, δόθηκε τον Απρίλιο του 2020. Ωστόσο, το έργο ολοκληρώθηκε έπειτα από αλλεπάλληλες παρατάσεις και συμπληρωματική σύμβαση 1,7 εκατ. ευρώ.
Η δεύτερη υπόθεση αφορά το κέντρο στη Σιντική Σερρών, για το οποίο η αρχική σύμβαση ανερχόταν σε 3,6 εκατ. ευρώ. Και εκεί το τελικό κόστος αυξήθηκε σημαντικά μετά από επεκτάσεις του έργου.
Οι καταγγελίες για υπερκοστολόγηση
Το στοιχείο που φαίνεται να έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων εισαγγελέων είναι η σύγκριση του κόστους με άλλα αντίστοιχα έργα. Εσωτερικό έγγραφο διεθνούς οργανισμού που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα στον τομέα της μετανάστευσης, και το οποίο επικαλείται η «Καθημερινή», αναφέρει ότι παρόμοιες εγκαταστάσεις είχαν ολοκληρωθεί με ποσά έως και 15 φορές χαμηλότερα.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οργανισμού, σε άλλες δομές παρόμοιων προδιαγραφών το κόστος ανά ωφελούμενο έφτανε τα 270 ευρώ, ενώ στη Μαλακάσα ανήλθε στα 23.900 ευρώ ανά άτομο. Η διαφορά αυτή θεωρείται από τα βασικά σημεία της έρευνας για πιθανή κακοδιαχείριση ή κατασπατάληση ευρωπαϊκών πόρων.
Η κυβερνητική γραμμή και οι αντιδράσεις
Η κυβέρνηση της Νέα Δημοκρατία είχε υπερασπιστεί ήδη από το 2020 τις απευθείας αναθέσεις, επικαλούμενη τις έκτακτες συνθήκες που επικρατούσαν τότε. Το υπουργείο Μετανάστευσης υποστήριζε ότι οι αυξημένες ανάγκες και η πίεση για γρήγορη αποσυμφόρηση των νησιών απαιτούσαν ταχείες διαδικασίες.
Ωστόσο, τα επίσημα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έδειχναν ότι οι αφίξεις μεταναστών στην Ελλάδα είχαν μειωθεί αισθητά το 2020, πέφτοντας περίπου στις 15.700 από σχεδόν 74.650 το 2019. Το επιχείρημα περί «έκτακτης πίεσης» αμφισβητήθηκε τότε από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία είχαν ζητήσει εξηγήσεις στη Βουλή για τις διαδικασίες ανάθεσης και το ύψος των δαπανών.
Πολιτική συζήτηση είχε προκαλέσει επίσης ο διορισμός στελέχους της Νέας Δημοκρατίας στην τεχνική υπηρεσία του υπουργείου, η οποία είχε την ευθύνη για τα συγκεκριμένα έργα. Ο τότε υπουργός Μετανάστευσης Νότης Μηταράκης είχε υπερασπιστεί την επιλογή στη Βουλή, υποστηρίζοντας ότι έως τότε σημαντικό μέρος της διαχείρισης των κονδυλίων περνούσε μέσω ΜΚΟ.
Η πίεση προς την κυβέρνηση και το ευρωπαϊκό σκέλος
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς έρχεται σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σειρά ερευνών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη διαχείριση κοινοτικών πόρων. Το προηγούμενο διάστημα, κυβερνητικά στελέχη και υπουργοί βρέθηκαν στο επίκεντρο ερευνών που σχετίζονται με αγροτικές επιδοτήσεις και ευρωπαϊκά προγράμματα.
Η EPPO αποφεύγει επίσημα να σχολιάσει την εξέλιξη της υπόθεσης, σημειώνοντας ότι δεν παρέχει πληροφορίες για ενεργές έρευνες ώστε να μη διακυβευθούν οι διαδικασίες. Παρ’ όλα αυτά, η δημοσιοποίηση των στοιχείων αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε η Ελλάδα τα ευρωπαϊκά κονδύλια της μεταναστευτικής κρίσης και για το κατά πόσο οι έκτακτες συνθήκες της πανδημίας χρησιμοποιήθηκαν ως πλαίσιο χαλάρωσης των ελεγκτικών μηχανισμών.
