Μέχρι το τέλος Ιουνίου αναμένεται να ολοκληρωθεί νομοθετικά το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που παρουσίασαν τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού, με στόχο να αποτελέσει τον βασικό οδηγό για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας την επόμενη δεκαετία, εισάγοντας νέους κανόνες για επενδύσεις, νησιά και παράκτιες περιοχές.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό επιχειρεί να βάλει ενιαίους κανόνες στη χωρική ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς, η εκτός σχεδίου δόμηση και η αυξανόμενη τουριστική δραστηριότητα βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Το σχέδιο παρουσίασαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, οι οποίοι έδωσαν έμφαση στη μετάβαση από την αποσπασματική ανάπτυξη σε ένα ενιαίο σύστημα κανόνων και περιορισμών.
«Περνάμε από την αποσπασματικότητα στη συνοχή», ανέφερε ο Σταύρος Παπασταύρου, σημειώνοντας ότι το νέο πλαίσιο θα καθορίζει «πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα».
Από την πλευρά της, η Όλγα Κεφαλογιάννη χαρακτήρισε το νέο χωροταξικό «ένα σύστημα αρχών, κατευθύνσεων και κανόνων» που παραμένει ανοιχτό σε αλλαγές κατά τη διαβούλευση. «Δεν υπάρχει τουριστική ανάπτυξη χωρίς κανόνες και αρχές. Πρέπει να προστατεύσουμε αυτό που κάνει την Ελλάδα ξεχωριστή», δήλωσε η υπουργός.
Οι νέες κατηγορίες περιοχών και τα όρια δόμησης
Κεντρικός άξονας του σχεδίου είναι η κατηγοριοποίηση των περιοχών της χώρας με βάση τη φέρουσα ικανότητα, την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας και τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά κάθε προορισμού.
Οι περιοχές χωρίζονται σε πέντε βασικές κατηγορίες:
- Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α)
- Αναπτυγμένες περιοχές (Β)
- Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ)
- Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ)
- Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε)
Η κατάταξη γίνεται κυρίως με βάση τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με τον μόνιμο πληθυσμό και την έκταση κάθε δημοτικής ενότητας.
Στις περιοχές κατηγορίας Α, δηλαδή στους κορεσμένους προορισμούς, προβλέπονται οι αυστηρότεροι περιορισμοί. Για νέες τουριστικές εγκαταστάσεις σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτείται ελάχιστη αρτιότητα 16 στρεμμάτων, ενώ στις περιοχές κατηγορίας Β το όριο διαμορφώνεται στα 12 στρέμματα και στις κατηγορίες Γ, Δ και Ε στα 8 στρέμματα.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης περιορισμούς στη δυναμικότητα των νέων μονάδων. Στις επιβαρυμένες περιοχές της κατηγορίας Α τίθεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές μονάδες, ενώ σε λιγότερο επιβαρυμένες περιοχές και μεγαλύτερα νησιά μπορούν να επιτρέπονται εγκαταστάσεις έως 350 κλινών.
Οι ρυθμίσεις αφορούν αποκλειστικά τουριστικές υποδομές και όχι κατοικίες ή δραστηριότητες βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Έμφαση σε νησιά και παράκτιες ζώνες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον νησιωτικό χώρο και στις παράκτιες περιοχές, όπου το νέο πλαίσιο συνδέει άμεσα τη δόμηση με τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού.
Για πρώτη φορά εισάγονται ειδικοί περιορισμοί για τα μικρότερα νησιά, με αυστηρότερες προβλέψεις προστασίας τοπίου και περιορισμούς στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων.
Στην παράκτια ζώνη απαγορεύονται νέες διαμορφώσεις και κατασκευές στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή, με εξαίρεση έργα που σχετίζονται με πρόσβαση ΑμεΑ ή προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό.
Παράλληλα, εισάγονται νέες υποχρεώσεις για τις τουριστικές εγκαταστάσεις, όπως:
- δεξαμενές αποθήκευσης νερού,
- μέτρα εξοικονόμησης φυσικών πόρων,
- διαχείριση αποβλήτων,
- ενεργειακές προδιαγραφές,
- σύσταση για χρήση θαλασσινού νερού στις πισίνες νέων μονάδων.
Το πλαίσιο συνδέεται επίσης με νέο σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης των τουριστικών επιχειρήσεων, με κριτήρια που σχετίζονται με την ενεργειακή απόδοση και τη διαχείριση υδάτινων πόρων.
Τι προβλέπεται για Μύκονο και Μήλο
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στη Μύκονος και τη Μήλος, όπου παραμένει σε ισχύ το πάγωμα έκδοσης οικοδομικών αδειών σε συγκεκριμένες περιοχές.
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, οι οριστικές αποφάσεις για τα δύο νησιά θα ληφθούν μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων που αναμένονται έως το τέλος του έτους.
Η κυβέρνηση ξεκαθάρισε επίσης ότι επενδυτικά σχέδια που έχουν ήδη καταθέσει Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ή Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και έχουν λάβει πληρότητα φακέλου δεν επηρεάζονται από το νέο πλαίσιο.
Βραχυχρόνιες μισθώσεις και νέοι περιορισμοί
Το νέο χωροταξικό συνδέεται και με τη ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα καθορισμού ειδικών όρων ανά περιοχή.
Μεταξύ άλλων, εξετάζονται:
- γεωγραφικές ζώνες περιορισμού ή απαγόρευσης,
- χρονικά όρια δραστηριότητας,
- όροι διάθεσης κατοικιών,
- περιορισμοί σε νέες προσφορές βραχυχρόνιας μίσθωσης σε επιβαρυμένες περιοχές.
Σύμφωνα με την παρουσίαση των υπουργείων, το νέο ΕΧΠ-Τ θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα εναρμονιστούν σταδιακά τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια.
Το κενό μετά την ακύρωση του πλαισίου του 2009
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό του 2009 είχε ακυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που σχετίζονταν με τη διαδικασία έγκρισής του.
Έκτοτε, η χώρα λειτουργούσε χωρίς επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο χωρικής οργάνωσης του τουρισμού, παρά τη ραγδαία αύξηση των επενδύσεων και των πιέσεων σε δημοφιλείς προορισμούς.
Σύμφωνα με τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού, το νέο πλαίσιο ενσωματώνει στοιχεία που προέκυψαν από τη διαβούλευση του 2024, καθώς και από τις μελέτες φέρουσας ικανότητας που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
