Ένα εκτενές και δομημένο πλαίσιο τριάντα προτεινόμενων συνταγματικών παρεμβάσεων διανεμήθηκε στα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, αποτελώντας τη βάση για τη συζήτηση στο πλαίσιο της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Το κείμενο ενσωματώνει τις προτάσεις και παρατηρήσεις των βουλευτών, όπως αυτές διαμορφώθηκαν μετά την αρχική πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και αποτυπώνει έναν ευρύ θεσμικό σχεδιασμό με αναφορά στη λειτουργία του κράτους, την οικονομία, τη Δικαιοσύνη, την παιδεία και τη δημόσια διοίκηση.
Η διαδικασία διαβούλευσης και η συγκρότηση του τελικού πλαισίου
Το κείμενο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας παρουσιάζεται ως προϊόν διαβούλευσης που ξεκίνησε με επιστολή του Κυριάκου Μητσοτάκη στις 2 Φεβρουαρίου 2026. Σε αυτήν, ο πρωθυπουργός είχε καλέσει τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση της πρότασης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, αξιοποιώντας τη θεσμική εμπειρία και τις επιμέρους εισηγήσεις τους.
Σύμφωνα με το κείμενο, η ανταπόκριση υπήρξε εκτεταμένη και ουσιαστική, με προτάσεις που δεν περιορίστηκαν σε βελτιώσεις αλλά ανέδειξαν νέα θεματικά πεδία. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι ένα σύνολο 30 άρθρων που τίθενται ως βάση συζήτησης για την επόμενη φάση της αναθεωρητικής διαδικασίας.
Τεχνητή νοημοσύνη, ελευθερία και θεμελιώδη δικαιώματα
Στο άρθρο 5 ή νέο 5Β, εισάγεται συνταγματική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, με βασική αρχή ότι πρέπει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την κοινωνική ευημερία. Η πρόβλεψη εστιάζει στη μείωση κινδύνων και στην αξιοποίηση των τεχνολογικών δυνατοτήτων υπό όρους θεσμικής προστασίας.
Ενημέρωση, δημοσιογραφία και παιδεία
Τα άρθρα 14 και 15 προσανατολίζονται σε αναμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου για τον Τύπο, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και το διαδίκτυο, με στόχο τον «εξορθολογισμό» του συστήματος και την ενίσχυση της προστασίας των δημοσιογράφων έναντι εργοδοτικών πιέσεων.
Στο άρθρο 16 εντάσσονται παρεμβάσεις για την ελληνική γλώσσα, την προστασία της ελληνικής σημαίας, την αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης σε τουλάχιστον 11 έτη και τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων υπό δημόσια εποπτεία.
Ιδιοκτησία, στέγη και κοινωνικό κράτος
Το άρθρο 17 διευρύνει την έννοια της ιδιοκτησίας, εντάσσοντας περιουσιακά και άυλα δικαιώματα, ενώ προβλέπει αποζημίωση και για περιορισμούς χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Περιλαμβάνει επίσης εργαλεία όπως η μεταφορά συντελεστή δόμησης και η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
Στο άρθρο 21 εισάγεται ρητή κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη, ενώ ενσωματώνεται η έννοια της διαγενεακής δικαιοσύνης.
Περιβάλλον, ενέργεια και κλιματική αλλαγή
Το άρθρο 24 ενισχύει τις συνταγματικές υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη διαχείριση υδάτινων πόρων, την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος και των ζώων.
Πολιτικό σύστημα, εκλογές και λειτουργία κομμάτων
Στο άρθρο 29 προβλέπεται αυστηρότερο πλαίσιο δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων, καθώς και έλεγχος συμμετοχής στις εκλογές από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
Το άρθρο 30 καθιερώνει εξαετή θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ενώ το άρθρο 41 καταργεί τη διάλυση της Βουλής για εθνικό θέμα και εισάγει μοντέλο αυτοδιάλυσης.
Το άρθρο 51 επεκτείνει την επιστολική ψήφο και εντός της επικράτειας, ενώ το άρθρο 54 επανακαθορίζει τη σχέση αναλογικότητας και κυβερνησιμότητας στο εκλογικό σύστημα.
Δικαιώματα, θεσμικές εγγυήσεις και Βουλή
Στα άρθρα 55 έως 60 αναθεωρούνται όρια εκλογιμότητας, κωλύματα και ασυμβίβαστα, με έμφαση στην απλοποίηση του πλαισίου και την ενίσχυση του ρόλου του βουλευτή.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης, στη διαφάνεια των φορολογικών κανόνων και στην απαγόρευση αναδρομικών επιβαρύνσεων.
Δημοσιονομική σταθερότητα και κρατικός προϋπολογισμός
Στο άρθρο 79 θεσμοθετείται η αρχή της δημοσιονομικής ισορροπίας, ενώ προβλέπεται υποχρέωση απολογισμού για τους φορείς που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Εκτελεστική εξουσία και Δικαιοσύνη
Το άρθρο 81 εισάγει δυνατότητα λειτουργικού ασυμβίβαστου βουλευτή–υπουργού, ενώ το άρθρο 86 αναμορφώνει ριζικά το καθεστώς ευθύνης υπουργών, μεταφέροντας κρίσιμα στάδια της διαδικασίας σε δικαστικές αρχές.
Στο άρθρο 90 και 100 αλλάζει η διαδικασία επιλογής ανώτατων δικαστών και η λειτουργία του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, το οποίο αποκτά και προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας.
Δημόσια διοίκηση, αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση
Το άρθρο 101 αναδιαμορφώνει το αποκεντρωτικό σύστημα και ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, με συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Στο άρθρο 102 επανακαθορίζεται το πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ ενισχύεται η οικονομική και διοικητική της αυτοτέλεια.
Δημόσιο, αξιολόγηση και μονιμότητα
Στο άρθρο 103 προτείνεται επαναπροσδιορισμός της μονιμότητας στο Δημόσιο και καθιέρωση συστήματος αξιολόγησης με πολλαπλές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών και των υφισταμένων, με εμπλοκή του ΑΣΕΠ και σύνδεση απόδοσης με υπηρεσιακή εξέλιξη.
Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο με ορίζοντα το 2030
Το συνολικό πλαίσιο των 30 άρθρων αποτυπώνει μια ευρεία θεσμική αναδιάρθρωση με στόχο, όπως αναφέρεται, τη διαμόρφωση μιας «λειτουργικής δημοκρατίας του σήμερα και του αύριο». Η πρόταση κινείται σε πολλαπλά επίπεδα, από την τεχνολογική μετάβαση και την εκπαίδευση έως τη Δικαιοσύνη, τη φορολογία και τη δομή του πολιτικού συστήματος, συγκροτώντας μια συνολική ατζέντα αναθεώρησης του συνταγματικού χάρτη.
