Αύξηση καταγράφει ο πληθυσμός που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, με τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ να δείχνουν επιδείνωση σε βασικούς κοινωνικούς δείκτες, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Άνοδος του δείκτη και πίεση από τη στέρηση
Το 2025 (εισοδήματα 2024), το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανήλθε στο 27,5%, που αντιστοιχεί σε περίπου 2,8 εκατομμύρια άτομα, αυξημένο κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται κυρίως με την αύξηση της υλικής και κοινωνικής στέρησης, η οποία διαμορφώθηκε στο 14,9% από 14% το 2024. Ο σχετικός δείκτης περιλαμβάνει τόσο το επίπεδο εισοδήματος όσο και την πρόσβαση σε βασικά αγαθά και την ένταση εργασίας στα νοικοκυριά.
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής «Ευρώπη 2030», έχει τεθεί στόχος για μείωση κατά 15 εκατομμύρια των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή αποκλεισμού, εκ των οποίων τα 5 εκατομμύρια να είναι παιδιά.
Πιο εκτεθειμένα τα παιδιά και τα μονογονεϊκά νοικοκυριά
Ο κίνδυνος φτώχειας παραμένει υψηλότερος για τα παιδιά έως 17 ετών, φτάνοντας το 29,6% από 27,9% το 2024. Παράλληλα, ιδιαίτερα επιβαρυμένα εμφανίζονται τα νοικοκυριά με έναν ενήλικα και τουλάχιστον ένα παιδί, όπου το ποσοστό αγγίζει το 36,1%.
Στα νοικοκυριά δύο ενηλίκων με ένα παιδί, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 22,1%.
Η υλική στέρηση στα παιδιά ενισχύεται περαιτέρω, καθώς το 15,9% των ανηλίκων στερείται βασικά αγαθά και υπηρεσίες, αυξημένο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Εργασία και εκπαίδευση ως ασπίδα
Το ποσοστό των ατόμων 18-64 ετών που ζουν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας μειώθηκε στο 7,6%. Ωστόσο, η ποιότητα απασχόλησης παραμένει κρίσιμος παράγοντας: ο κίνδυνος φτώχειας για εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση ανέρχεται σε 9,1%, ενώ για όσους εργάζονται με μερική απασχόληση εκτοξεύεται στο 21,4%.
Η εκπαίδευση λειτουργεί ως καθοριστικός παράγοντας διαφοροποίησης: το ποσοστό κινδύνου φτώχειας φτάνει το 29,9% για άτομα χαμηλής εκπαίδευσης, περιορίζεται στο 18,3% για αποφοίτους δευτεροβάθμιας και πέφτει στο 7,1% για όσους έχουν ολοκληρώσει τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Σταθερός ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις μεταβιβάσεις
Το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις διαμορφώνεται στο 19,6%, παραμένοντας σταθερό. Συνολικά, περίπου 896 χιλιάδες νοικοκυριά και σχεδόν 2 εκατομμύρια άτομα βρίσκονται κάτω από το όριο.
Το κατώφλι της φτώχειας ορίζεται στα 7.020 ευρώ ετησίως για ένα άτομο και στα 14.742 ευρώ για μια τετραμελή οικογένεια.
Χωρίς τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, το ποσοστό φτώχειας θα εκτοξευόταν στο 43,9%, γεγονός που αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο επιδομάτων και συντάξεων στη συγκράτηση των απωλειών εισοδήματος.
Στέγαση, κόστος ζωής και καθημερινές στερήσεις
Η πίεση του κόστους στέγασης παραμένει έντονη, με το 26,4% του πληθυσμού να δηλώνει σημαντική επιβάρυνση. Το ποσοστό αυτό εκτινάσσεται στο 82,6% για τον φτωχό πληθυσμό.
Παράλληλα, το 30,6% όσων ζουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία σε τιμές αγοράς βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή αποκλεισμού, έναντι χαμηλότερων ποσοστών για ιδιοκατοίκηση.
Σημαντικά είναι και τα στοιχεία για τις καθημερινές στερήσεις:
Το 41,6% των φτωχών δηλώνει ότι δεν μπορεί να εξασφαλίσει επαρκή διατροφή ανά δύο ημέρες.
Το 82,5% δεν έχει τη δυνατότητα για μία εβδομάδα διακοπών.
Το 66,6% δυσκολεύεται να πληρώσει εγκαίρως βασικούς λογαριασμούς.
Περιορισμένη πρόσβαση σε υγεία και κοινωνικές δραστηριότητες
Το 21,5% των πολιτών που χρειάστηκαν ιατρική φροντίδα δεν την έλαβαν, κυρίως λόγω οικονομικών δυσκολιών ή καθυστερήσεων. Το ποσοστό αυξάνεται στο 32,8% για τον φτωχό πληθυσμό.
Αντίστοιχα, το 30,5% δεν προχώρησε σε αναγκαία οδοντιατρική θεραπεία.
Σε επίπεδο καθημερινότητας, το 27,3% του πληθυσμού δεν έχει τη δυνατότητα συμμετοχής σε δραστηριότητες αναψυχής, ενώ το 34,3% δεν μπορεί να διαθέσει χρήματα για προσωπικές ανάγκες ή χόμπι.
Ελλάδα στις υψηλότερες θέσεις της ΕΕ
Η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη χειρότερη επίδοση μεταξύ 14 ευρωπαϊκών χωρών με διαθέσιμα στοιχεία, πίσω από τη Βουλγαρία, όσον αφορά τον κίνδυνο φτώχειας.
Η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια κοινωνία όπου η ανάπτυξη του εισοδήματος δεν κατανέμεται ισόρροπα, με τις ανισότητες να επιμένουν και τις ευάλωτες ομάδες να αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις.
