Σαφές μήνυμα αποφυγής στρατιωτικής εμπλοκής στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής έστειλε η Αθήνα προς την Ουάσινγκτον, απαντώντας στις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για αποστολή συμμαχικών πλοίων στον Περσικό Κόλπο με στόχο την εξασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Το ελληνικό μήνυμα διατυπώθηκε με προσεκτικό αλλά καθαρό τρόπο: η Ελλάδα στηρίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το διεθνές δίκαιο, ωστόσο δεν προτίθεται να εμπλακεί στρατιωτικά στη σύγκρουση. Οι τοποθετήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων από τις Βρυξέλλες κινήθηκαν στην ίδια γραμμή με τη στάση που διαμορφώνεται συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η θέση της Αθήνας: Αλληλεγγύη χωρίς στρατιωτική εμπλοκή
Την πρώτη σαφή τοποθέτηση έκανε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης από τις Βρυξέλλες, στο περιθώριο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ.
Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα στηρίζει τις χώρες της περιοχής που πλήττονται από την κρίση, ενώ συνεχίζει να παρέχει αμυντική συνδρομή στην Κύπρο. Παράλληλα, τόνισε ότι η Αθήνα δεν έχει πρόθεση να εμπλακεί στον πόλεμο.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα υποστηρίζει την ελεύθερη διακίνηση των πλοίων στην ευρύτερη περιοχή και καλεί το Ιράν να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Υπενθύμισε επίσης ότι ήδη λειτουργεί η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση ASPIDES, στην οποία συμμετέχουν μόνο δύο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κυβερνητική γραμμή: Καμία συμμετοχή στον πόλεμο
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος διευκρίνισε ότι η ευρωπαϊκή αποστολή έχει σαφώς καθορισμένη γεωγραφική εντολή.
Η επιχείρηση ASPIDES αφορά την Ερυθρά Θάλασσα και δεν σχετίζεται με τα Στενά του Ορμούζ, υπογράμμισε, επαναλαμβάνοντας ότι η Ελλάδα επιμένει στην ανάγκη σεβασμού της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, η Αθήνα καλεί το Ιράν να αποφύγει ενέργειες που παρεμποδίζουν τη διέλευση εμπορικών πλοίων, επιμένοντας ότι η λύση πρέπει να αναζητηθεί στη διπλωματία και όχι σε στρατιωτική κλιμάκωση.
Το ευρωπαϊκό μήνυμα μετά τη σύνοδο των ΥΠΕΞ
Την ευρύτερη ευρωπαϊκή στάση αποτύπωσε μετά τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλας.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν έχει συμφέρον από έναν πόλεμο αόριστης διάρκειας, αν και αναγνώρισε ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα επηρεάζονται άμεσα από την κρίση.
Στη σύνοδο συζητήθηκαν τρόποι ενίσχυσης της προστασίας της ναυτιλίας, με βασικό εργαλείο την επιχείρηση ASPIDES. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, δεν υπήρξε προς το παρόν διάθεση για αλλαγή της εντολής της αποστολής ώστε να επεκταθεί σε άλλες περιοχές, όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Οι ευρωπαϊκές επιφυλάξεις για το σχέδιο Τραμπ
Πίσω από τις προσεκτικές διατυπώσεις Βρυξελλών και Αθήνας διαμορφώνεται μια ευρύτερη ευρωπαϊκή επιφύλαξη απέναντι στο σχέδιο που προωθεί η Ουάσινγκτον.
Η πρόταση για συνοδεία εμπορικών πλοίων από συμμαχικές ναυτικές δυνάμεις στον Περσικό Κόλπο έχει ήδη δεχθεί κριτική σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, τόσο για την επιχειρησιακή δυσκολία εφαρμογής της όσο και για τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κινήθηκαν μονομερώς στην έναρξη της στρατιωτικής αντιπαράθεσης, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τους συμμάχους τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ.
Τι συζητείται για τη συμβολή της Ελλάδας
Στην Αθήνα έχει καταστεί σαφές ότι η αποστολή ελληνικού πολεμικού πλοίου στον Περσικό Κόλπο δεν βρίσκεται στο τραπέζι.
Η ενδεχόμενη ελληνική συνδρομή προς τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να περιοριστεί σε υλικοτεχνική υποστήριξη ή σε παροχή στρατιωτικού υλικού. Η ελληνική πλευρά υπενθυμίζει ότι έχει ήδη συμβάλει στην περιφερειακή ασφάλεια με την αποστολή συστήματος αεράμυνας Patriot στη Σαουδική Αραβία για την προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων από επιθέσεις των Χούθι.
Η ευρωπαϊκή σύγκλιση και τα επόμενα βήματα
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα, η στάση της Ελλάδας δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά αντικατοπτρίζει τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση.
Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια άμεση στρατιωτική εμπλοκή στον Περσικό Κόλπο, προκρίνοντας την ενίσχυση των υφιστάμενων αποστολών προστασίας της ναυσιπλοΐας.
Αν υπάρξει τελικά απόφαση για ενίσχυση της επιχείρησης ASPIDES, η ελληνική συμμετοχή θα εξεταστεί κατά περίπτωση, με βασικό κριτήριο την ασφάλεια της χώρας και την προστασία των εθνικών συμφερόντων.
