Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 80 ετών άφησε ο ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Άλκης Ρήγος, μια μορφή που άφησε έντονο αποτύπωμα τόσο στη δημόσια πανεπιστημιακή ζωή όσο και στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες της μεταπολίτευσης. Δάσκαλος της Πολιτικής Επιστήμης και μελετητής της νεότερης ελληνικής πολιτικής ιστορίας, συνέδεσε την ακαδημαϊκή του πορεία με τη δράση υπέρ ενός δημοκρατικού δημόσιου πανεπιστημίου και τη διαρκή παρουσία του στους χώρους της ανανεωτικής Αριστεράς.
Από τους μαθητικούς αγώνες στο πανεπιστημιακό κίνημα
Γιος Σμυρνιού πρόσφυγα, ο Άλκης Ρήγος γεννήθηκε το 1946. Από νεαρή ηλικία εντάχθηκε στους κοινωνικούς αγώνες, συμμετέχοντας ως μαθητής στο κίνημα για την καθιέρωση του 15% για την Παιδεία και αργότερα στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα.
Μετά τη Μεταπολίτευση υπήρξε ενεργός στο πανεπιστημιακό κίνημα και συγκαταλέχθηκε στους βασικούς πρωταγωνιστές του κινήματος των μελών Ειδικού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΠ), των τότε «βοηθών», που διεκδίκησαν τον εκδημοκρατισμό του πανεπιστημίου. Συμμετείχε στους αγώνες ενάντια στο σύστημα της «Έδρας» και στο θεσμικό πλαίσιο που επιχείρησαν να επιβάλουν νόμοι όπως ο 815/1978, διεκδικώντας ένα δημόσιο και δημοκρατικό πανεπιστήμιο με ενιαίο φορέα διδασκόντων.
Ανέλαβε θέσεις ευθύνης τόσο στην ομοσπονδία του ΕΔΠ όσο και αργότερα στην ΠΟΣΔΕΠ, μετά την ψήφιση του νόμου-πλαισίου για τα πανεπιστήμια το 1982. Παρέμεινε ενεργός στις πανεπιστημιακές διεκδικήσεις, με σημαντική συμμετοχή στο κίνημα κατά της αναθεώρησης του άρθρου 16 το 2006–2007.
Η ακαδημαϊκή διαδρομή και το επιστημονικό έργο
Ο Άλκης Ρήγος δίδαξε Πολιτική Επιστήμη, Ελληνική Πολιτική και Κοινωνικά Κινήματα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Ξεκίνησε το 1975 ως επιστημονικός βοηθός και στη συνέχεια εξελίχθηκε σε μέλος του Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, ενώ τη διετία 2002–2003 διετέλεσε πρόεδρος του Τμήματος.
Το επιστημονικό του έργο επικεντρώθηκε στη νεότερη ελληνική πολιτική ιστορία. Η διδακτορική του διατριβή για τις κοινωνικές διαστάσεις της πολιτικής σκηνής στη Β΄ Ελληνική Δημοκρατία αποτέλεσε σημαντική συμβολή στη μελέτη του ελληνικού μεσοπολέμου και εκδόθηκε αργότερα σε βιβλίο με πρόλογο του ιστορικού Νίκου Σβορώνου.
Συμμετείχε ενεργά στην Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης, ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου και της συντακτικής επιτροπής της «Επιθεώρησης Πολιτικής Επιστήμης». Παράλληλα εμφανίστηκε σε επιστημονικές και πολιτικές εκπομπές στα μέσα ενημέρωσης, ενώ υπήρξε ιστορικός σύμβουλος σε τηλεοπτική σειρά ντοκιμαντέρ 25 επεισοδίων για την περίοδο 1922–1941 που προβλήθηκε από τη δημόσια τηλεόραση.
Πολιτική δράση και κοινωνική παρουσία
Η πολιτική του διαδρομή συνδέθηκε στενά με την ελληνική Αριστερά. Υπήρξε συνιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ έως την πρώτη του διαγραφή το 1975 και στη συνέχεια εντάχθηκε στο ΚΚΕ Εσωτερικού, συμμετέχοντας και στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Αργότερα δραστηριοποιήθηκε στον χώρο της Ανανεωτικής Αριστεράς, στον Χώρο Διαλόγου και Κοινής Δράσης της Αριστεράς και στον ΣΥΡΙΖΑ, του οποίου διετέλεσε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής.
Παράλληλα ανέπτυξε έντονη παρουσία σε συλλογικότητες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Υπήρξε μέλος της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, συνεργάτης του Δικτύου Κινήσεων για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, της Κίνησης Ενάντια στον Ρατσισμό και του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών.
Συμμετείχε επίσης στην ίδρυση του «Συνδέσμου Θεόφιλος Βεϊκος για την Κριτική Σκέψη και τη Φιλοσοφική Παιδεία» και του σωματείου «Φίλοι του Ιδρύματος Σάκη Καράγιωργα», ενώ υπήρξε από τους πρωτεργάτες της ιδέας των ανοικτών πανεπιστημίων σε δήμους, ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού και χώρους αναγκαστικής διαμονής πολιτών.
Ένας δάσκαλος με ισχυρό αποτύπωμα
Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όπου δίδαξε για δεκαετίες, ο Άλκης Ρήγος κέρδισε την εκτίμηση των συναδέλφων του και τη συμπάθεια των φοιτητών του. Ο συνδυασμός επιστημονικής αυστηρότητας, πολιτικής στράτευσης και ανθρώπινης προσιτότητας διαμόρφωσε την εικόνα ενός πανεπιστημιακού δασκάλου που παρέμεινε ενεργός τόσο στον δημόσιο διάλογο όσο και στους συλλογικούς αγώνες.
Η απώλειά του προκαλεί συγκίνηση σε όσους τον γνώρισαν μέσα από τις πανεπιστημιακές συνελεύσεις, τις κινητοποιήσεις για την υπεράσπιση του δημόσιου πανεπιστημίου και τον δημόσιο διάλογο της μεταπολιτευτικής περιόδου.
Κύρια έργα
Μεταξύ των σημαντικότερων βιβλίων του συγκαταλέγονται:
- Η Β΄ Ελληνική Δημοκρατία 1924–1935. Κοινωνικές διαστάσεις της πολιτικής σκηνής (1988)
- Προσεγγίσεις Νεοελληνικής Πολιτικής (1990)
- Τα Κρίσιμα Χρόνια (Τόμοι Α΄ 1922–1935 και Β΄ 1935–1941, 1995)
- Πανεπιστήμιο. Ιδεολογικός ρόλος και λόγος. Από τον Μεσαίωνα στη Νεωτερικότητα (2000)