Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι η επιχείρηση κατά του Ιράν έχει σαφείς στόχους, αλλά η δημόσια εικόνα είναι πλήρως αντιφατική. Αντιφατικές δηλώσεις, αλλαγές στην αιτιολόγηση και αντικρουόμενα μηνύματα από τα ανώτατα στελέχη δημιουργούν αβεβαιότητα για τους συμμάχους, τις αγορές και το κοινό.
Απόλυτη νηφαλιότητα ή αβεβαιότητα;
«Είμαστε απολύτως νηφάλιοι», δήλωσε τη Δευτέρα ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, επιμένοντας ότι η αποστολή των στρατιωτικών έχει «πολύ ξεκάθαρο» σκοπό. Ωστόσο, για την κοινή γνώμη, η εικόνα δεν είναι καθόλου ξεκάθαρη. Καθώς η Ουάσιγκτον προχωρά στη μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρησή της των τελευταίων δύο δεκαετιών, το μήνυμα της κυβέρνησης αλλάζει διαρκώς, όπως καταγράφει ανάλυση του CNN.
Πριν από τα πλήγματα του Σαββάτου, η αμερικανική πλευρά απέφυγε να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πλαίσιο στόχων και κινήτρων. Από τότε, οι αιτιολογήσεις και οι στόχοι έχουν αναθεωρηθεί επανειλημμένα: νέες απειλές, νέες περιγραφές κινδύνου, ακόμη και διαφορετική ανάγνωση των ίδιων γεγονότων – όπως η δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ.
Η «πυρηνική απειλή» που αλλάζει συνεχώς
Η πιο εμφανής αντίφαση αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε διαβεβαιώσει ότι τα χτυπήματα του Ιουνίου «εξάλειψαν» το πρόγραμμα, τις τελευταίες ημέρες η απειλή επανεμφανίστηκε με δραματικούς τόνους.
Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν ήταν «περίπου μία εβδομάδα» από την απόκτηση υλικού για βόμβα. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν αναπτύσσει διηπειρωτικούς πυραύλους που «σύντομα» θα μπορούσαν να πλήξουν τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η ίδια η κυβέρνηση εμφάνισε αντιφάσεις: ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι το Ιράν «δεν εμπλουτίζει ουράνιο» άμεσα, ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών φαίνεται να μην επιβεβαίωναν τον άμεσο κίνδυνο. Τη Δευτέρα, ο Χέγκσεθ ανέφερε για «συσσώρευση συμβατικών όπλων» ως προϋπόθεση μελλοντικών πυρηνικών φιλοδοξιών, μετατοπίζοντας την απειλή από άμεσο κίνδυνο σε δημιουργία προϋποθέσεων.
Η «επικείμενη επίθεση» που δεν ήρθε
Παρόμοια αλλαγή υπήρξε και στο επιχείρημα για επικείμενη επίθεση του Ιράν κατά αμερικανικών δυνάμεων. Αρχικά, υψηλόβαθμος αξιωματούχος ανέφερε πιθανή προληπτική δράση. Στη συνέχεια, ο Ρούμπιο υποστήριξε ότι η απειλή αφορούσε αντίδραση σε επίθεση τρίτων, διαφοροποιώντας τη νομιμοποίηση της στρατιωτικής δράσης και τα νομικά επιχειρήματα διεθνώς.
Αλλαγή καθεστώτος ή όχι;
Οι δηλώσεις για τον στόχο της αλλαγής καθεστώτος ήταν επίσης αντιφατικές. Ο Τραμπ φάνηκε να υπονοεί πολιτική αλλαγή, ενώ ο Χέγκσεθ δήλωσε ότι «δεν πρόκειται για πόλεμο αλλαγής καθεστώτος», αφήνοντας ωστόσο να εννοηθεί ότι «το καθεστώς θα αλλάξει». Ο Ρούμπιο κινήθηκε σε ενδιάμεσο τόνο, λέγοντας ότι στόχος είναι η αποδυνάμωση των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν.
Η ίδια ασάφεια υπήρξε και για τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι τον πρόλαβε πρώτος, ενώ στελέχη της κυβέρνησης υποστήριξαν ότι οι ΗΠΑ δεν στόχευαν την ηγεσία, με τον Χέγκσεθ να αποδίδει την επιχείρηση στο Ισραήλ.
Χρονοδιάγραμμα σε αβεβαιότητα
Η διάρκεια της στρατιωτικής δράσης παραμένει ασαφής. Ο Τραμπ έχει αναφέρει «δύο-τρεις ημέρες», «μια εβδομάδα», «τέσσερις έως πέντε εβδομάδες», ενώ πρόσφατα άφησε να εννοηθεί ότι η «μεγάλη φάση» δεν έχει καν ξεκινήσει. Η ασάφεια αυτή δυσκολεύει τη διαχείριση προσδοκιών και ενισχύει την διεθνή αβεβαιότητα, ειδικά για την ενεργειακή ασφάλεια και τις θαλάσσιες οδούς.
Σε έναν πόλεμο, η ασάφεια μπορεί να είναι τακτικό εργαλείο. Όταν όμως μετατρέπεται σε αντικρουόμενες δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων, γίνεται στρατηγικό μειονέκτημα. Το κενό ξεκάθαρου σκοπού δεν γεμίζουν μόνο οι αντίπαλοι, αλλά και οι αγορές – με αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου, ανατιμήσεις και φόβο ότι η επόμενη μέρα δεν έχει σχέδιο.
