Η στρατιωτική επίθεση των Τραμπ και Νετανιάχου κατά του Ιράν συνιστά ξεκάθαρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και παράνομη πράξη επιθετικότητας, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του ο K. Roth στον Guardian. Δεν διαφέρει νομικά από την εισβολή Πούτιν στην Ουκρανία ή του Καγκάμε στο Κονγκό.
Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών επιτρέπει τη χρήση βίας μόνο σε δύο περιπτώσεις: Με εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας ή για άμυνα έναντι πραγματικής ή επικείμενης ένοπλης επίθεσης. Καμία από τις δύο προϋποθέσεις δεν ισχύει. Οι ισχυρισμοί περί «επικείμενης απειλής» δεν συνοδεύτηκαν από αποδείξεις, ενώ η επίκληση «προληπτικής» δράσης δεν συνιστά νόμιμη βάση πολέμου, καθώς θα άνοιγε τον δρόμο για ατελείωτες συγκρούσεις.
Η διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη διακόπηκε πρόωρα. Το Ιράν φέρεται να είχε δηλώσει ότι δεν επιδιώκει πυρηνικό όπλο και εμφανιζόταν πρόθυμο να επιτρέψει επιθεωρήσεις και περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου. Το βασικό σημείο τριβής ήταν το δικαίωμα εμπλουτισμού, το οποίο το Ιράν θεωρεί κατοχυρωμένο από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης. Αντί να επιμείνουν στη διπλωματία, οι δύο ηγέτες — με εσωτερικές πολιτικές πιέσεις — επέλεξαν στρατιωτική λύση.
Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και η έκκληση του Τραμπ για λαϊκή εξέγερση δεν αλλάζουν τη νομική αξιολόγηση. Η αλλαγή καθεστώτος δεν αποτελεί δικαιολογία για επιθετικό πόλεμο. Ούτε μπορεί να επικαλεστεί κανείς «ανθρωπιστική επέμβαση», καθώς δεν υπήρχε άμεση ή επικείμενη μαζική σφαγή που να απαιτεί στρατιωτική παρέμβαση. Ο πόλεμος, αντίθετα, ήδη προκάλεσε απώλειες αμάχων, όπως το πλήγμα σε σχολείο.
Η διεθνής αντίδραση υπήρξε επιφυλακτική. Η Βρετανία δεν επέτρεψε τη χρήση της βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία, ενώ Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία εξέδωσαν ανακοίνωση που απέφυγε να στηρίξει την επίθεση. Η κίνηση των ΗΠΑ υπονομεύει τη διεθνή τάξη και προσφέρει επιχειρήματα σε αυταρχικούς ηγέτες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Η αποσταθεροποίηση μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες, όπως έδειξαν τα παραδείγματα Ιράκ και Λιβύης. Ακόμη κι αν υπάρξει αλλαγή ηγεσίας, δεν διασφαλίζεται δημοκρατική μετάβαση. Αντίθετα, ο κίνδυνος χάους ή σκληρότερης διακυβέρνησης παραμένει υπαρκτός.
Η αποστροφή προς το ιρανικό καθεστώς δεν δικαιολογεί την παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας. Ένας κόσμος όπου οι αποφάσεις για πόλεμο λαμβάνονται μονομερώς, χωρίς θεσμικούς φραγμούς, οδηγεί σε γενικευμένη ανασφάλεια. Η αναζήτηση αλλαγής μέσω στρατιωτικής ισχύος, χωρίς νομική βάση και σαφή στρατηγική, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη διεθνή σταθερότητα.
Απόδοση στα ελληνικά από το KREPORT
