Σε πλήρη επαναφορά των πάγιων θέσεών της για τη χάραξη θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο προχωρά η Άγκυρα, με επιστολή της 16ης Φεβρουαρίου 2026 προς τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, αμφισβητώντας ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
Η τουρκική κίνηση ήρθε ως απάντηση σε σχετικές ρηματικές διακοινώσεις της Ελλάδας, της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Αιγύπτου και, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές από την Αθήνα, ήταν αναμενόμενη. Οι ίδιες πηγές απορρίπτουν το περιεχόμενο της επιστολής, κάνοντας λόγο για αυθαίρετες και ευφάνταστες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου, ιδίως του Δικαίου της Θάλασσας, και προαναγγέλλουν επίσημη απάντηση της ελληνικής πλευράς στα Ηνωμένα Έθνη.
Επιστολή-επίθεση σε Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο
Στο κείμενό της, η Άγκυρα επαναλαμβάνει ότι τα όρια της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν ήδη αποτυπωθεί με την κατάθεση στον ΟΗΕ του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, καθώς και της συμφωνίας του 2011 με την αποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου».
Παράλληλα, απορρίπτει τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, ενώ στρέφεται και κατά του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού που κατέθεσε η Αθήνα στις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές τον Απρίλιο του 2025. Σύμφωνα με την τουρκική επιστολή, ορισμένες από τις περιοχές που περιλαμβάνονται σε αυτόν «παραβιάζουν τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας τόσο στο Αιγαίο Πέλαγος όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο».
Η Άγκυρα αμφισβητεί τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, καθώς και τη μέση γραμμή που αποτυπώθηκε το 2011 με τον λεγόμενο «νόμο Μανιάτη», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για πρωτοβουλία εσωτερικής νομοθεσίας που δεν τη δεσμεύει.
Σύγκρουση με το Δίκαιο της Θάλασσας
Στον πυρήνα της τουρκικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται η θέση ότι τα ελληνικά νησιά δεν διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Η Άγκυρα επικαλείται επιλεκτικά αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων, στις οποίες αναγνωρίζεται περιορισμένη επήρεια σε ορισμένες περιπτώσεις, κατηγορώντας την Αθήνα για «επιλεκτική ερμηνεία» και «υπερβολικές αξιώσεις».
Η ελληνική πλευρά αντιτείνει ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, κατά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές, τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη. Διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η επανάληψη νομικά ανυπόστατων ισχυρισμών δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε δημιουργεί τετελεσμένα.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Άγκυρα υπερασπίζεται το δικαίωμα της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης να συνάπτει διμερείς συμφωνίες, παραπέμποντας σε αντίστοιχες κινήσεις με ευρωπαϊκά κράτη. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ωστόσο, δεν έχει επικυρωθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων που εδρεύει στην Ανατολική Λιβύη και έχει απορριφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και από κράτη της περιοχής.
Στο επίκεντρο τα οικόπεδα «Κρήτη 1» και «Κρήτη 2»
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η τουρκική αμφισβήτηση αγγίζει τα εξωτερικά όρια της ελληνικής μέσης γραμμής, έως τα οποία εκτείνονται τα θαλάσσια τεμάχια «Κρήτη 1» και «Κρήτη 2», όπου αναμένεται να δραστηριοποιηθεί η Chevron το αργότερο έως τις αρχές του 2027.
Η συγκυρία αυτή προσδίδει επιπλέον γεωοικονομικό βάρος στην αντιπαράθεση, καθώς η ενεργειακή διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου συνδέεται άμεσα με τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών και τις επενδυτικές προοπτικές.
Επίκληση της Διακήρυξης των Αθηνών και πολιτικά μηνύματα
Ενδιαφέρον προκαλεί και η επίκληση από τουρκικής πλευράς της Διακήρυξης των Αθηνών, ως πλαισίου επίλυσης διαφορών μέσω διαβουλεύσεων ή άλλων μέσων κοινής επιλογής, όπως προβλέπεται στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη Διακήρυξη ως εργαλείο ανάσχεσης ελληνικών πρωτοβουλιών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η νέα αυτή ανταλλαγή επιστολών αναδεικνύει τα περιορισμένα περιθώρια ουσιαστικής προόδου στον ελληνοτουρκικό διάλογο. Παρά τις δημόσιες αναφορές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη σημασία του Διεθνούς Δικαίου, κατά τις κοινές δηλώσεις του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην Άγκυρα, η επιστολή στον ΟΗΕ επαναφέρει στην πράξη το σύνολο των τουρκικών διεκδικήσεων.
