Υπάρχουν στιγμές που ο κινηματογράφος παύει να λειτουργεί ως αφήγηση και μετατρέπεται σε προειδοποίηση. Η ταινία One Battle After Another, με τον Σον Πεν σε έναν ρόλο που ακροβατεί ανάμεσα στον θεσμικό φρουρό και τον ηθικά εκτροχιασμένο εκτελεστή της «τάξης», μοιάζει σήμερα λιγότερο με μυθοπλασία και περισσότερο με χρονικό της αμερικανικής πραγματικότητας.
Δεν είναι τυχαίο ότι η δημόσια συζήτηση στις ΗΠΑ παραλληλίζει όλο και συχνότερα τον ρόλο αυτό με τη φιγούρα του στρατόβλου της ICE, του Μποβίνο. Όχι γιατί είναι ίδιοι, αλλά γιατί εκπροσωπούν το ίδιο μοντέλο εξουσίας.
Η εξουσία που αποσυνδέθηκε από τη δημοκρατία
Στην ταινία, ο χαρακτήρας του Πεν δεν είναι ένας «κακός» με την κλασική έννοια. Είναι κάτι πιο επικίνδυνο: ένας άνθρωπος που πιστεύει ακράδαντα ότι υπηρετεί το σωστό, ακόμα κι όταν αυτό το «σωστό» περνά πάνω από σώματα, δικαιώματα και ζωές. Αυτή ακριβώς η πεποίθηση διαπερνά και τη σύγχρονη λειτουργία της ICE. Η υπηρεσία εμφανίζεται ως ουδέτερος μηχανισμός επιβολής του νόμου, όμως στην πράξη δρα συχνά ως αυτόνομη δύναμη, με ελάχιστη λογοδοσία και υπέρμετρη βία.
Ο Μποβίνο, ως σύμβολο αυτής της λογικής, δεν προσωποποιεί απλώς μια σκληρή μεταναστευτική πολιτική. Ενσαρκώνει τη μετάβαση από το κράτος δικαίου στην απόλυτη αυθαιρεσία: εκεί όπου ο νόμος εφαρμόζεται επιλεκτικά και η άκρατη κρατική βία γίνεται άλλοθι για την κατάργηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Νέα δολοφονία από τον ICE – Πυροβόλησαν διαδηλωτή στη Μινεάπολη
Ο εσωτερικός εχθρός ως πολιτικό εργαλείο
Το One Battle After Another δείχνει πώς μια κοινωνία χρειάζεται διαρκώς έναν εχθρό για να συσπειρώνεται. Στην ταινία, ο εχθρός είναι ρευστός, σχεδόν αφηρημένος. Στην Αμερικανική πραγματικότητα, όμως, έχει πρόσωπο: είναι όποιος εναντιώνεται στο καθεστώς. Όποιος δεν σιωπά, όποιος αντιστέκεται. Είναι επίσης ο μετανάστης, ο πρόσφυγας και οποιαδήποτε άλλη μειονότητα. Η δαιμονοποίηση αυτή δεν είναι παρεκτροπή· είναι πολιτική στρατηγική.
Η ICE δεν λειτουργεί απλώς ως υπηρεσία επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας, αλλά ως μηχανισμός παραγωγής φόβου. Οι έφοδοι, οι παράνομες συλλήψεις χωρίς δικαστικά έγγραφα, τα κέντρα κράτησης που θυμίζουν τιμωρητικούς χώρους και όχι διοικητικές δομές, συνθέτουν ένα σκηνικό που η ταινία αποτυπώνει με ανατριχιαστική ακρίβεια. Εκεί όπου ο κινηματογράφος υπαινίσσεται, η πραγματικότητα επιβεβαιώνει.
Από την οθόνη στον δρόμο: όταν η βία κανονικοποιείται
Ο χαρακτήρας του Σον Πεν δεν αμφισβητεί ποτέ σοβαρά τη βία που ασκεί. Τη θεωρεί αναγκαία, σχεδόν φυσική. Το ίδιο συμβαίνει και στην πολιτική ρητορική γύρω από την ICE. Η βία παρουσιάζεται ως «δύσκολη αλλά απαραίτητη επιλογή», ως τίμημα για τη διατήρηση της τάξης. Κάπως έτσι, η εξαίρεση γίνεται κανόνας και η σκληρότητα μετατρέπεται σε πρακτική.
Ο κινηματογράφος ως πολιτική προειδοποίηση
Το One Battle After Another δεν προσφέρει λύσεις. Προσφέρει όμως κάτι εξίσου σημαντικό: έναν καθρέφτη. Μας δείχνει πού οδηγεί η τυφλή πίστη στην εξουσία και πώς η δημοκρατία διαβρώνεται όχι με πραξικοπήματα, αλλά με γραφειοκρατικές αποφάσεις και «αναγκαία μέτρα».
Ο παραλληλισμός με την ICE και τον Μποβίνο δεν είναι υπερβολή. Είναι ένδειξη ότι η τέχνη, για άλλη μια φορά, προηγήθηκε της πολιτικής ανάλυσης. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο: ότι δεν βλέπουμε πια την ταινία ως φαντασία, αλλά ως ρεαλιστική αποτύπωση ενός παρόντος που έχει ήδη ξεφύγει.
