Η σιωπή που απλώθηκε πάνω από τα Τρίκαλα δεν είναι η σιωπή πένθους. Είναι η εκκωφαντική σιωπή μιας κρατικής και εργοδοτικής μηχανής που έχει μάθει να δουλεύει στο «φλου», αγνοώντας επιδεικτικά τις γυναίκες που ιδρώνουν στη γραμμή παραγωγής.
Ο θάνατος των πέντε γυναικών στη Βιολάντα δεν ήταν «κακιά στιγμή» ούτε στραβή του πεπρωμένου. Ήταν το τέρμα μιας διαδρομής όπου ο σεξισμός, η έλλειψη ασφάλειας και η κρατική αναλγησία τράκαραν μετωπικά.
Η ψευδαίσθηση του «Ουδέτερου» Σχεδιασμού
Ζούμε σε έναν κόσμο που έχει σχεδιαστεί από άνδρες για άνδρες, με το γυναικείο σώμα να αντιμετωπίζεται συχνά ως μια «απόκλιση» από τον κανόνα. Στη βιομηχανία, αυτή η παραδοχή γίνεται θανατηφόρα. Από το μέγεθος των εργαλείων και τον σχεδιασμό των μηχανημάτων μέχρι τα πρότυπα του εξοπλισμού προστασίας, τα πάντα βασίζονται στον «μέσο άνδρα».
Όταν μια γυναίκα καλείται να χειριστεί υποδομές που δεν έλαβαν ποτέ υπόψη τη φυσιολογία της, την εργονομία της ή ακόμα και τον διαφορετικό τρόπο που το σώμα της αντιδρά στην κόπωση, δεν μιλάμε για ατυχία. Μιλάμε για μια συστηματική αορατότητα. Οι γυναίκες στα εργοστάσια είναι «αόρατες» μέχρι να γίνουν πρωτοσέλιδο. Η πατριαρχία δεν βρίσκεται μόνο στις κακοποιητικές σχέσεις· βρίσκεται και στα σχεδιαστήρια των βιομηχανιών και στα γραφεία των υπευθύνων ασφαλείας που αγνοούν το γυναικείο βίωμα.
Φονική έκρηξη στη «Βιολάντα»: Τι καταγγέλλει το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων
Το κέρδος πάνω από την ανθρώπινη ανάσα
Πίσω από τη βιτρίνα της «επιχειρηματικής αριστείας», η καπιταλιστική βαρβαρότητα αποκαλύπτει το πιο κυνικό της πρόσωπο. Στην ιεραρχία της αγοράς, τα μέτρα προστασίας λογίζονται ως περιττό κόστος και η κρατική εποπτεία ως «γραφειοκρατικό εμπόδιο». Το σύνθημα «τα κέρδη τους, οι ζωές μας» βρίσκει στα Τρίκαλα την πιο ωμή και οδυνηρή δικαίωσή του: οι πέντε εργάτριες αντιμετωπίστηκαν ως αναλώσιμοι συντελεστές μιας παραγωγής που δεν σταματά μπροστά σε τίποτα. Όταν η κυβερνητική αφωνία συναντά την εργοδοτική ασυδοσία, το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που θάβει τις «αόρατες» γυναίκες κάτω από το βάρος της κερδοφορίας, αποδεικνύοντας πως ο σεξισμός και η ταξική εκμετάλλευση είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Το Κράτος ως Σιωπηλός Συνένοχος
Εδώ αναδύεται το πιο ακανθώδες ερώτημα: Πού ήταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί; Η πολιτική της «ευελιξίας» και η υποβάθμιση των επιθεωρήσεων εργασίας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το κέρδος προηγείται της ανθρώπινης ανάσας. Όταν το κράτος κλείνει το μάτι στην εργοδοτική αυθαιρεσία, βαφτίζοντας την έλλειψη μέτρων προστασίας ως «ανάπτυξη», τότε η ευθύνη μετακινείται από το ατομικό στο συλλογικό και το κυβερνητικό.
Οι πέντε γυναίκες στη Βιολάντα δεν έχασαν τη ζωή τους επειδή «έτυχε». Έχασαν τη ζωή τους σε ένα σύστημα που θεωρεί τη γυναικεία εργασία αναλώσιμη και δεδομένη. Η θεωρία της κοινωνικής αναπαραγωγής μας διδάσκει ότι η εργασία της γυναίκας υποτιμάται διπλά: μία φορά στο σπίτι και μία φορά στην αγορά. Αυτή η υποτίμηση μεταφράζεται σε φθηνότερα μέτρα ασφαλείας και σε μια κοινωνική απάθεια που θεωρεί τη «θυσία» της εργάτριας ως μέρος του ρίσκου.
Το λιγότερο που οφείλουμε στη μνήμη τους είναι να σταματήσουμε να κοιτάμε αλλού και να ονομάσουμε το πρόβλημα.
