Τέσσερις γυναίκες νεκρές, τέσσερις εργάτριες, τέσσερις ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν ύστερα από έκρηξη στο εργοστάσιο μπισκότων Βιολάντα, λίγο πριν τις τέσσερις τα ξημερώματα.
Tέσσερις μάνες, κόρες, γυναίκες, αδελφές, γιαγιάδες για τις οποίες θρηνούν οι δικοί τους και θρηνούμε κι εμείς, ως κοινωνία, ως κοινότητα, ως χώρα που επιτρέπει να συμβαίνουν τέτοια πράγματα.
Οι τέσσερις αυτές γυναίκες δούλευαν σε νυχτερινή βάρδια 11 με 7, σε εξοντωτικό ωράριο, σε ένα «νυχτοκάματο» που μετατράπηκε σε νυχτοκάματο του τρόμου και του θανάτου. Και δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Είναι η ίδια λογική που μετατρέπει τον εργάτη σε αναλώσιμο, που θεωρεί την ανθρώπινη ζωή κόστος και όχι δικαίωμα, που κάνει τη βιομηχανία να λειτουργεί με την ανοχή του κράτους και την αδιαφορία της αγοράς.
Η εργατική νομοθεσία έχει καταντήσει ένα ξεφτισμένο κουρέλι. Οι συλλογικές συμβάσεις έχουν αποδυναμωθεί, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν αποσαθρωθεί και η επιθεώρηση εργασίας έχει υποβαθμιστεί σε τυπική παρουσία, χωρίς ουσιαστικό ρόλο. Τα μέτρα ασφάλειας είναι σχεδόν ανύπαρκτα, ενώ οι εργοδότες συνεχίζουν να λειτουργούν με την πεποίθηση ότι ο εργαζόμενος είναι ένα αναλώσιμο υλικό, που αντικαθίσταται όταν χαλάσει.
Δεν είναι γνωστά ακόμα τα φυσικά αίτια της φονικής έκρηξης και πυρκαγιάς. Σίγουρα όμως δεν είναι η μοίρα αυτών των γυναικών και το κακό το ριζικό τους. Δεν πρόκειται για ένα ατύχημα που «έτυχε». Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, θεσμικών αδυναμιών και κοινωνικής αδιαφορίας.
Και αυτά τα τέσσερα ονόματα προστίθενται στον μακρύ κατάλογο των νεκρών της εργασίας. Τα πρώτα στοιχεία της ανεξάρτητης έρευνας της ΟΣΕΤΕΕ για το 2025 είναι αποκαλυπτικά: τουλάχιστον 201 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη δουλειά, ενώ άλλοι 332 τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά. Αυτοί οι αριθμοί δεν είναι «στατιστική». Είναι ανθρώπινες ζωές. Είναι οικογένειες που καταστρέφονται. Είναι κοινωνία που πληρώνει το τίμημα μιας εργασιακής πραγματικότητας που δεν προστατεύει, αλλά σκοτώνει.
Τα τελικά στοιχεία αναμένονται στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν θα ολοκληρωθεί η διασταύρωση των περιστατικών και η διερεύνηση υποθέσεων που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας ή δεν έχουν καταγραφεί από τις αρχές. Η υποκαταγραφή παραμένει δομικό πρόβλημα, γιατί το σύστημα δεν θέλει να μετρήσει το κόστος του.
Ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, δρ. Ανδρέας Στοϊμενίδης, χαρακτηρίζει την κατάσταση ανθρωπιστική κρίση. Η κλιμάκωση των θανάτων ήταν προβλεπόμενη από το 2022, και από τον Μάρτιο του 2025 είχε εκτιμηθεί ότι θα ξεπεράσει το όριο των 200 νεκρών. Η αιτία είναι σαφής: η νομοθεσία που νομιμοποιεί την 13ωρη εργασία, η διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, η απουσία κοινωνικού διαλόγου και η έλλειψη συλλογικών συμβάσεων.
Η τραγωδία στο εργοστάσιο Βιολάντα είναι μια ακόμη επιβεβαίωση ότι ο εργάτης, η εργάτρια, δεν είναι προστατευμένοι. Και όσο το κράτος και η πολιτεία συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν την εργασία ως κόστος και όχι ως ανθρώπινο δικαίωμα, τα νούμερα θα αυξάνονται. Η χώρα πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να ζει με τους 200 νεκρούς το χρόνο ως «κανονικότητα» ή αν θα αντιμετωπίσει τα πραγματικά αίτια.
